Αγορές χωρίς σύνορα, αλλά με εθνικό ΦΠΑ

Από τον Ιανουάριο του 2015, σύμφωνα με το νέο καθεστώς, ο ΦΠΑ για τις τηλεπικοινωνιακές, τις ραδιοτηλεοπτικές και τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες θα χρεώνεται με βάση τον τόπο του αγοραστή και όχι με βάση τον τόπο του πωλητή. Από την ημερομηνία αυτήν θα καταστεί υποχρεωτική η καταβολή ΦΠΑ στο κράτος-μέλος όπου θα πραγματοποιείται η τελική κατανάλωση. Βασικός λόγος για τις αλλαγές αυτές είναι η εναρμόνιση της μεταχείρισης των εν λόγω υπηρεσιών ως προς τον ΦΠΑ με μία από τις βασικές αρχές που διέπουν τον ΦΠΑ, ότι δηλαδή, εφόσον αποτελεί φόρο κατανάλωσης, τα σχετικά έσοδα θα πρέπει να εισπράττονται στο κράτος-μέλος κατανάλωσης των αγαθών ή των υπηρεσιών.

Για παράδειγμα, επιχειρήσεις που εδράζονται στο Λουξεμβούργο έως τώρα παρείχαν τις διαδικτυακές υπηρεσίες και τα προϊόντα τους με έναν συντελεστή της τάξης του 3%-6%, ασχέτως του τόπου του καταναλωτή ή του τόπου όπου η υπηρεσία «καταναλωνόταν». Η ίδια υπηρεσία εάν παρεχόταν από μια ελληνική επιχείρηση θα επιβαρυνόταν με συντελεστή ΦΠΑ της τάξης του 23%.

Ο στόχος. Στην πράξη και αυτή η πολιτική εντάσσεται στον ευρύτερο ευρωπαϊκό στόχο της εναρμόνισης των θεσμικών πλαισίων των χωρών-μελών. Οι νέες ρυθμίσεις της ΕΕ θα ισχύουν για όλες τις ψηφιακές εκδόσεις, οι οποίες θα περιλαμβάνουν περιεχόμενο τόσο διαφορετικό όπως εφαρμογές, video-on-demand, κατέβασμα τραγουδιών, ηλεκτρονικά βιβλία, όπως βεβαίως και τις ψηφιακές εκδόσεις των εφημερίδων και των περιοδικών, ακόμη και σε επίπεδο υπηρεσιών που παρέχονται από μια επιχείρηση σε μια άλλη.

Ορισμένες διαδικτυακές πλατφόρμες, όπως το AppStore της Apple, οι οποίες υπολογίζονται ως πλατφόρμες αγορών και στις οποίες οι εκδότες παρέχουν περιεχόμενο και όχι έναν αγωγό για τον καταναλωτή, μπορούν αυτόματα να συμπεριλαμβάνουν τον ΦΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι για να διασφαλιστεί η είσπραξη του φόρου πρέπει να καθοριστεί ποιο τμήμα της αλυσίδας πρέπει να θεωρείται προμηθευτής της υπηρεσίας προς τον τελικό καταναλωτή.

Ομως για τους εκδότες που πωλούν απευθείας μέσω άλλων ηλεκτρονικών καταστημάτων, όπως το Google Newsstand, το οποίο θεωρείται «διανομέας», τα πράγματα μάλλον περιπλέκονται. Με άλλα λόγια, οι αλλαγές που πρόκειται να επιφέρει ο τρόπος εφαρμογής του «ψηφιακού» ΦΠΑ αναμένεται να προκαλέσει γραφειοκρατικούς πονοκεφάλους και, κυρίως, να επηρεάσει και τον πολύπαθο χώρο των εκδόσεων.

Τα νέα δεδομένα. Οι νέες ρυθμίσεις θα επηρεάσουν κάθε εκδότη/ φορέα που παρέχει μια ηλεκτρονική υπηρεσία σε ένα άτομο στην ΕΕ (αν και οι συντελεστές ΦΠΑ για τις εν λόγω υπηρεσίες θα παραμείνουν οι ίδιοι). Ο εκδότης ενός διαδικτυακού εντύπου θα πρέπει να ξέρει τον τόπο στον οποίο αγοράζει ο καταναλωτής το προϊόν του. Επί του παρόντος οι περισσότεροι δεν το ξέρουν, επειδή ο τόπος παροχής μιας υπηρεσίας ήταν συνήθως ο τόπος του προμηθευτή και έτσι δεν ενδιαφερόταν να συλλέγει πληροφορίες για τον τόπο του αγοραστή.

Τώρα θα πρέπει να προσκομίζουν σχετικά στοιχεία. Βέβαια αυτό μπορεί να γίνει με έναν εύκολο τρόπο ηλεκτρονικά, όπως με τον κωδικό χώρας της κάρτας SIM του πελάτη ή τη φυσική θέση ενός σταθερού τηλεφώνου. Οταν αυτές οι προϋποθέσεις δεν πληρούνται ο εκδότης υποχρεούται να παρέχει δύο μη αντιφατικά αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την τοποθεσία του πελάτη.

Τι γίνεται όμως όταν με διάφορους τρόπους δεν φαίνεται ο τόπος του αγοραστή ή φαίνεται άλλος, όπως γίνεται σε διάφορες περιπτώσεις; Θα τις ερευνά το αντίστοιχο κράτος (Εφορία), θα έχουν την απαιτούμενη τεχνολογία ή ακόμη και προσωπικό ή θα το κάνει κάποια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οδηγώντας σε ακόμη μεγαλύτερη γραφειοκρατία;

Οι αλλαγές αυτές θεωρούνται ως μέρος του σχεδίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τα ψηφιακά προϊόντα και στην πράξη ομογενοποίηση και εναρμόνιση του ΦΠΑ των χωρών-μελών, αν και είναι αμφίβολο, όπως και άλλες ρυθμίσεις, πόσο εύκολα μπορούν να εφαρμοστούν την πράξη από όλα τα κράτη-μέλη.