[Διαστάσεις] Memento mori

Πρώην γιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική και στη συνέχεια υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, ο Ντέιβιντ Οουεν αποφάσισε όταν βγήκε στη σύνταξη να μελετήσει το φαινόμενο που λέγεται Υβρις. Να ερευνήσει δηλαδή τα αίτια και τις ρίζες της κρίσης μεγαλείου που καταλαμβάνει πολλούς ηγέτες της πολιτικής ή της οικονομίας ύστερα από κάποια χρόνια στην εξουσία. Την ιδέα τού την έδωσε η Μάργκαρετ Θάτσερ, μια πολύ ευφυής και ικανή πολιτικός που με τα χρόνια έγινε ιδιόρρυθμη, αλαζόνας και έπαψε να ακούει τους συμβούλους της.

Το ίδρυμα που δημιούργησε ο λόρδος Οουεν, το Daedalus Trust, έχει εξετάσει διάφορες ιδέες. Κάποιος υποστήριξε ότι οι εταιρείες πρέπει να μελετούν τις ορμόνες των φιλόδοξων υπαλλήλων τους ώστε να εντοπίζουν εγκαίρως τυχόν ανησυχητικές ενδείξεις. Κάποιος άλλος πρότεινε να αναλύονται οι ομιλίες πολιτικών ή οικονομολόγων της πρώτης γραμμής προκειμένου να διαπιστώνεται αν αυξάνεται με τον καιρό η χρήση της λέξης «εγώ». Η Υβρις δεν είναι ασθένεια, αλλά μια κατάσταση στην οποία μπορεί να περιέλθουν φαινομενικά υγιείς άνθρωποι. Οπως λέει ο Κρίστοφ Λοχ, διευθυντής του Cambridge Judge Business School, η αυτοπεποίθηση είναι ένα φουσκωμένο μπαλόνι που ξεφουσκώνει όταν έρχεται αντιμέτωπο με τους μικρούς εξευτελισμούς της καθημερινότητας και στη συνέχεια φουσκώνει και πάλι. Τα προβλήματα αρχίζουν όταν  αυτοί οι καθημερινοί εξευτελισμοί χάνονται, όπως συμβαίνει με πολλούς πολιτικούς και μεγαλοεπενδυτές. Στην περίπτωση αυτή, κάποιος πρέπει να τους προσγειώνει στη σκληρή πραγματικότητα, όπως οι σκλάβοι που περπατούσαν δίπλα στους ρωμαίους στρατηγούς κατά τις επινίκιες πορείες τους και τους έλεγαν «memento mori» (θυμήσου ότι θα πεθάνεις).

Χθες, «ΤΑ ΝΕΑ» αναδημοσίευσαν ένα σχόλιο από την «Μοντ» που αναφερόταν στις δραματικές συνέπειες από τον ιό του μεγαλείου ο οποίος έχει προσβάλει τον Ερντογάν. Ο ίδιος ιός βασανίζει δεκαετίες τώρα τους περισσότερους από τους έλληνες ηγέτες. Με εξαίρεση τον Κώστα Σημίτη που δεν έχασε ποτέ τη σεμνότητά του και υπηρεσιακούς πρωθυπουργούς ή τεχνοκράτες που δεν είχαν αντικειμενικά τον χρόνο να αποδείξουν ότι είναι άτρωτοι στον ιό, οι πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες που κλήθηκαν να διαχειριστούν τις τύχες του τόπου δεν προσπάθησαν καν να αντισταθούν στην Υβριν. Ο ένας απαιτούσε να προηγείται πάντα του ονόματός του η λέξη «Κύριος», με κεφαλαία. Ο άλλος θεωρούσε ότι ήταν αθάνατος και αρνιόταν μέχρι το τέλος να δώσει το δακτυλίδι. Οι ανιψιοί και οι γιοι πίστευαν ότι και μόνο στο άκουσμα του επιθέτου τους όφειλαν όλοι να παραμερίζουν. Σε πολλές περιπτώσεις δεν χρειάζεται καν ο παράγων της  εξουσίας, η Υβρις προϋπάρχει.

Μια τέτοια κρίση μεγαλείου φαίνεται να οδήγησε και τη σημερινή κυβέρνηση στην πεποίθηση ότι η έξοδος στις αγορές θα είναι ένας δρόμος στρωμένος με ροδοπέταλα. Η διάψευση ήταν άμεση και βίαιη. Την επόμενη φορά που θα επιχειρήσει κάτι ανάλογο ένας έλληνας αυτοκράτορας, είτε δεξιός είτε αριστερός, ας φροντίσει τουλάχιστον να έχει βρει νωρίτερα τον σκλάβο που θα τον συνοδεύει. Εκτός αν το Daedalus Trust ανακαλύψει για τον ρόλο αυτόν ένα app κατά της Υβρεως.