Αναδύθηκε από το σκοτάδι

Κοκκινομάλλα και κομψή – με περίτεχνο κολιέ στον λαιμό και χρυσό βραχιόλι – ήταν η παρουσία που όλοι περίμεναν να αναδυθεί από το σκοτάδι όχι του Κάτω Κόσμου – εκεί όπου τη βύθισε ο Πλούτωνας – αλλά του χρόνου και του χώματος που την κρατούσαν για αιώνες θαμμένη. Η άγνωστη έως τώρα μορφή του ψηφιδωτού από τον λόφο Καστά στην Αμφίπολη είναι η Περσεφόνη, όπως αποκαλύφθηκε χθες. Και μπορεί να φαίνεται στα μάτια όλων μας σιωπηρή μέσα στο λευκό μακρύ της φόρεμα, οι ειδικοί όμως υποστηρίζουν ότι τους «μίλησε» και τους είπε πολλά για το ταφικό μνημείο.

Η ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ. Τι μαρτύρησε λοιπόν η Περσεφόνη; Οτι ο τάφος χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ., πως ο νεκρός πιθανόν να σχετιζόταν με τον μακεδονικό βασιλικό οίκο και ότι σε κάθε περίπτωση ήταν εξαιρετικά σημαντικός.

Πώς κατέληξαν όμως σε αυτά τα συμπεράσματα από το εξαιρετικής τεχνοτροπίας – όπως χαρακτηρίζεται – ψηφιδωτό δάπεδο διαστάσεων 4,5×3 μ. που βρίσκεται στον χώρο πίσω από τις Kαρυάτιδες; «Η αρπαγή είναι ένα καθαρό ταφικό θέμα και αποτελεί δείγμα της χρονολόγησης του τάφου στο τέλος του 4ου αι. π.Χ.» είναι η απάντηση της Κατερίνας Περιστέρη. «Και η τεχνική επιβεβαιώνει τη χρονολόγηση στο τέλος του 4ου ή στις αρχές του 3ου αι. π.Χ.» προσθέτει η επίτιμη διευθύντρια Κλασικών Αρχαιοτήτων Κατερίνα Ρωμιοπούλου, έμπειρη αρχαιολόγος στα μνημεία της μακεδονικής περιόδου.

Η σύνδεση με τον μακεδονικό βασιλικό οίκο πώς προκύπτει; «Βρίσκουμε τη σκηνή της αρπαγής της Περσεφόνης στην τοιχογραφία του τάφου της Περσεφόνης, στο βασιλικό νεκροταφείο των Αιγών. Εχουμε και δεύτερη απεικόνιση με τον Πλούτωνα και την Περσεφόνη, σε σκηνή ιερού γάμου, στο ερεισίνωτο του μαρμάρινου θρόνου, στον τάφο της Ευρυδίκης στις Αιγές» εξηγεί η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού και αρχαιολόγος Λίνα Μενδώνη.

ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ. «Οι σκηνές αυτές συνδέονται με τις λατρείες του Κάτω Κόσμου, με την ορφική λατρεία καθώς και με τις διονυσιακές τελετές. Ο εκάστοτε επικεφαλής του οίκου των Μακεδόνων ήταν ο αρχιερέας αυτών των λατρειών. Η παράσταση στην περίπτωσή μας έχει συμβολική σημασία που μπορεί να δηλώνει κάποια σχέση του ενοίκου του τάφου με τον μακεδονικό οίκο».

Ακόμη μία παρουσία του ζεύγους Πλούτωνα – Περσεφόνης έρχεται να προσθέσει η Κατερίνα Ρωμιοπούλου στο αέτωμα του τάφου των Ανθεμίων στα Λευκάδια (Μίεζα), όπου ο θεός του Κάτω Κόσμου απεικονίζεται μισοξαπλωμένος με ένα ιερατικό κλειδί στο χέρι – το κλειδί του Κάτω Κόσμου – και δίπλα του η κόρη της Δήμητρας και σύζυγός του. «Αρα το συγκεκριμένο θέμα που στην Αμφίπολη εμφανίζεται για τέταρτη φορά πρέπει να ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές» σχολιάζει. «Στην περίπτωση της Αμφίπολης, ωστόσο, φαίνεται ότι επέλεξαν την πιο θεαματική, την πιο τολμηρή εκδοχή απεικόνισης του ζεύγους, γεμάτη κίνηση και συγκίνηση. Θεωρώ ότι πρόκειται για αδελφές παραστάσεις με εκείνη του τάφου της Περσεφόνης».