Οταν λείπει η παιδεία

Ο απρόσωπος φίλαθλος, ο «οπαδός» κατά πολλούς, και ο μηχανισμός των συναισθημάτων του που λειτουργεί κατά τη διάρκεια ενός αγώνα είναι άξια μελέτης και παρατήρησης.

Ο φίλος Σαράντος, θαυμαστής του καλού ποδοσφαίρου, δεν παραλείπει τουλάχιστον τρεις – τέσσερις φορές τον χρόνο, σαν επισκέπτεται μια μεγάλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, να παρακολουθεί και έναν αγώνα του τοπικού πρωταθλήματος.

«Κάποτε στο Ολντ Τράφορντ», ιστορεί, «περιμέναμε με αγωνία το ντέρμπι Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ – Λίβερπουλ. Κάποια στιγμή ανέβηκε προς τις εξέδρες και αναζήτησε τη θέση της νεαρή οπαδός της Γιουνάιτεντ που μαγνήτισε τα βλέμματα όλων μας. Ηταν όμορφη, ξανθή και γοητευτική. Κι όταν σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο εισβάλλει μια γυναίκα, η μυσταγωγία ταράσσεται και επακολουθεί σύγχυση. Τα μάτια έμειναν πάνω της μέχρι που οι ομάδες βγήκαν στον αγωνιστικό χώρο. Κι όταν ο αγώνας άρχισε, πάλι προκάλεσε τον θαυμασμό μας, αυτή τη φορά γι’ άλλη αρετή εκτός της εξωτερικής της εμφάνισης: παρακολουθούσε τον αγώνα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και καταλάβαινες από το βλέμμα και τις αντιδράσεις της ότι γνωρίζει ποδόσφαιρο. Δίχως εκρήξεις βίωσε όλη την αναμέτρηση και τέλος κάνοντας εύστοχες επισημάνσεις για το θέαμα και την ποιότητά του αποχώρησε, αφήνοντάς μας άφωνους· όχι για την ωραιότητά της, μα για την ποδοσφαιρική της παιδεία».

Αυτή η ποδοσφαιρική παιδεία αναζητείται χρόνια στα ελληνικά γήπεδα που ασφυκτιούν, στην κενότητά τους, από φιλάθλους οπλισμένους όχι μόνο με φωτοβολίδες, αλλά και πάθος απύθμενο και ανεπάρκεια καθαρής ματιάς και κριτικής ικανότητας.

Την περασμένη Κυριακή, μια στιγμή έντασης στον αγώνα Τσέλσι – Αρσεναλ μονοπώλησε το ενδιαφέρον (σχεδόν μόνο) του Τύπου! Ο ήσυχος, λιγόλογος και μειλίχιος Αρσέν Βενγκέρ απώθησε με ένταση τον (αρκετές φορές) προκλητικό και πολυρρήμονα Ζοζέ Μουρίνιο. Η στιγμή εμπεριείχε όλα εκείνα τα συστατικά που, σε πολλές άλλες περιπτώσεις, θα οδηγούσε σε αλυσιδωτή αντίδραση και τελικά σε γενικευμένη σύρραξη. Η «στιγμή» έμεινε μια στιγμή έντασης ανάμεσα σε δύο ποδοσφαιρικές σχολές: της ηπειρωτικής και της μεσογειακής. Από τη μια σύνεση και σιωπή, από την άλλη πάθος και λόγια. Οι φίλαθλοι στις εξέδρες είδαν, σχολίασαν σίγουρα, μα δεν έλαβαν μέρος στη διαμάχη, μια διαμάχη που πολλές φορές είναι θεμιτή όταν το στρες και η ένταση κυριαρχούν. Και λέμε τώρα: αν μια ανάλογη σκηνή εκτυλισσόταν σε ελληνικό γήπεδο, για παράδειγμα στο Γεώργιος Καραϊσκάκης, όπου ο Ολυμπιακός θα υποδεχόταν τον ΠΑΟΚ (αν η διοργανώτρια δεν έσπευδε να διακόψει το πρωτάθλημα εις μνήμην ενός αθώου θύματος της βίας), η ένταση κορυφωνόταν και ο Μίτσελ απωθούσε με οξύτητα τον ομόλογό του Αναστασιάδη. Τι θα επακολουθούσε; Αδυνατούμε να φανταστούμε. Η θρυαλλίδα θα είχε ανάψει και τόνοι εκρηκτικών θα προκαλούσαν ό,τι δεκάδες ατομικές βόμβες… Εικάζουμε! Και εικάζουμε λαμβάνοντες υπόψη τον πρότερο βίο των ελλήνων οπαδών, των στρατών των προέδρων, των μπράβων, των τραμπούκων που μόνο για το ποδόσφαιρο δεν έχουν νου.

Θλιβερή διαπίστωση, μα αληθινή: Δεν έχουμε παιδεία (όχι μόνο ποδοσφαιρική). Και λαός που στερείται παιδείας στο μεγαλύτερο ποσοστό του είναι άξιος του παρορμητισμού και των άμετρων παθών του που τον καταδυναστεύουν.

Σαράντο, καληνύχτα…