Ο κόσμος πεθαίνει χωρίς λόγο

Η επιδημία του Εμπολα στη Δυτική Αφρική είναι μια τραγωδία. Ακόμη χειρότερα, η απάντηση στην τραγωδία απέτυχε παταγοδώς. Είναι η κλασική περίπτωση κατά την οποία η ταχεία ανάληψη δράσης θα είχε σώσει ζωές και χρήμα. Ομως ο κόσμος δίστασε. Και με τα κρούσματα του Εμπολα στη Λιβερία να διπλασιάζονται κάθε δύο ή τρεις εβδομάδες, η χειρότερη πρόβλεψη λέει ότι έως τα τέλη Ιανουαρίου θα έχουν προσβληθεί από τον ιό 1,4 εκατ. άνθρωποι στη Λιβερία και τη Σιέρα Λεόνε.

Δεν θα ανεχόμασταν ποτέ μια τόσο κοντόφθαλμη στάση στην ιδιωτική μας σφαίρα. Οταν στάζει μια στέγη την επισκευάζουμε πριν καταστραφεί ολόκληρο το σπίτι. Οταν αγοράζουμε ένα αυτοκίνητο προσθέτουμε λάδι για να συνεχίσει να λειτουργεί η μηχανή. Αλλά στη δημόσια σφαίρα – από την εκπαίδευση έως την παγκόσμια υγεία – συνεχίζουμε να αρνούμαστε να επενδύσουμε στην αρχή και αναγκαζόμαστε να πληρώσουμε πολύ περισσότερα στο τέλος.

Ξέρουμε πώς να αντιμετωπίσουμε τον Εμπολα. Στην Ουγκάντα, χάρη σε μια εξαιρετική πρωτοβουλία πρόληψης που στηρίζουν οι ΗΠΑ, τα μέλη των τοπικών ιατρικών υπηρεσιών μπορούν πλέον να αναγνωρίζουν τα συμπτώματα του ιού και να σταματήσουν την εξάπλωσή του. Ετσι, το 2011 η εξάπλωση του ιού σταμάτησε έπειτα από μόνο ένα κρούσμα.

Αδιαφορία. Γνωρίζουμε επίσης από τον καταστροφικό χειρισμό του AIDS πριν από μία γενιά ή τον κακό χειρισμό της χολέρας στην Αϊτή πρόσφατα, ότι είναι επιτακτική ανάγκη να σταματήσουμε νωρίς τις μεταδοτικές ασθένειες. Κι όμως η αντίδραση στην εξάπλωση του Εμπολα μετά τα πρώτα κρούσματα στη Γουινέα τον περασμένο Δεκέμβριο ήταν γενική αδιαφορία. Ο χειρισμός ήταν απαράδεκτος τόσο από τις χώρες της Αφρικής όσο και από τον υπόλοιπο κόσμο. Ως αποτέλεσμα, αντί για μικρό κόστος σε ζωές και χρήματα, σήμερα πληρώνουμε πάρα πολλά.

Εάν επαληθευτεί το χειρότερο σενάριο στη Δυτική Αφρική, η εξάπλωση του ιού θα γίνει ενδημική στην περιοχή και θα φτάσει στη Δύση. Ο Εμπολα είναι θανατηφόρος αλλά όχι ιδιαίτερα μεταδοτικός. Συνεπώς, δεν θα μπορούσε να προκαλέσει επιδημία σε χώρες με σύγχρονα συστήματα υγείας.

Ωστόσο αυτή η τραγωδία δεν παύει να συνιστά αποτυχία για ολόκληρη την ανθρωπότητα σε πολλά επίπεδα. Για την αντιμετώπιση του ιού θα χρειαστεί ένα δισ. δολάρια τους επόμενους έξι μήνες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών – παρότι κανένας δεν γνωρίζει το ακριβές ποσό. Ο φόβος που εκφράζεται είναι ότι αυτά τα χρήματα που θα διατεθούν για την αντιμετώπιση του Εμπολα θα αντληθούν από τα κονδύλια που ήταν προορισμένα για την αγορά παιδικών εμβολίων ή για την αντιμετώπιση του λιμού στη Σομαλία και στο Νότιο Σουδάν.

Το πλήγμα είναι τεράστιο. Από το 1990, τα εμβόλια και άλλες επεμβάσεις όπως τα φάρμακα για τη διάρροια έχουν σώσει τη ζωή περίπου 100 εκατ. παιδιών.

Τα εμβόλια. Η οργάνωση Vaccine Alliance προσπαθεί να αυξήσει το κονδύλι κατά 7,5 δισ. ευρώ προκειμένου να εμβολιαστούν άλλα 300 εκατ. παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο. Με αυτά τα χρήματα θα σωθούν 5 – 6 εκατ. ζωές και θα παραχθεί οικονομικό όφελος που εκτιμάται από 80 έως 100 δισ. ευρώ. Θα έπρεπε να κάνουμε αυτή την επένδυση χωρίς καν να το σκεφτούμε.

Τον 21ο αιώνα έχουμε στη διάθεσή μας τα μέσα για να σβήσουμε ταυτόχρονα περισσότερες από μία φωτιές. Επενδύουμε τεράστια ποσά για την εθνική μας ασφάλεια – τελευταίο παράδειγμα, η απόφαση του Μπαράκ Ομπάμα να ανανεώσει το πυρηνικό οπλοστάσιο των ΗΠΑ ξοδεύοντας ένα τρισ. δολάρια τα επόμενα τριάντα χρόνια.

Ας θυμίσουμε λοιπόν ότι οι μεταδοτικές ασθένειες απειλούν επίσης την εθνική μας ασφάλεια. Η κοντόφθαλμη στάση μας επηρεάζει πολλούς τομείς της δημόσιας σφαίρας.

Ξοδεύουμε δισεκατομμύρια δολάρια για την αντιμετώπιση των εξτρεμισμών, αλλά δεν επενδύουμε πολύ λιγότερα στην εκπαίδευση των παιδιών μολονότι κάτι τέτοιο θα ήταν μεσοπρόθεσμα ένα αποφασιστικό χτύπημα κατά του εξτρεμισμού.

Κι όμως η χειρότερη συνέπεια της μυωπίας μας δεν είναι η σπατάλη. Είναι ότι ο κόσμος πεθαίνει χωρίς λόγο.