Ωτοβλεψίες

Μια και το ‘φερε η κουβέντα, ας μείνουμε λίγο ακόμη στη φθινοπωρινή εκδοτική κίνηση της Γαλλίας, που εκεί την υποδέχονται με τιμές αρχηγού κράτους. Στη φετινή rentrée πρόσεξα μια νέα μονογραφία για τον Ζίγκμουντ Φρόιντ, γραμμένη από την πασίγνωστη ιστορικό της ψυχανάλυσης Ελισάβετ Ρουντινέσκο. Χρησιμοποιώντας υλικό από το τελευταίο «άνοιγμα» των αρχείων Φρόιντ, το 2010, η συγγραφέας εντόπισε ορισμένες λεπτομέρειες οι οποίες φωτίζουν την προσωπικότητα του Φρόιντ και διαλύουν κάποια σκοτεινά σημεία της βιογραφίας του. Για παράδειγμα, στη βιβλιοθήκη του Κογκρέσου της Ουάσιγκτον δεν βρέθηκε τίποτα που να επιβεβαιώνει τον υποτιθέμενο «δεσμό» του με την περίφημη Μίνα, την αδελφή της συζύγου του Μάρθας. Αβάσιμες αποδεικνύονται επίσης οι υποψίες για τη θρυλούμενη αδιαφορία του προς τις αδελφές του. Απεναντίας. Μετά την αυτοεξορία του στο Λονδίνο ο Φρόιντ φαίνεται πως δεν εγκατέλειψε τις τέσσερις ηλικιωμένες αδελφές του αλλά προσπάθησε να τις βοηθήσει μέχρι που οδηγήθηκαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης και τελικά εκτελέστηκαν από τους Ναζί. Καημένη ψυχαναλυτική θεωρία! Καμιά φορά οι υποστηρικτές σου διαφέρουν από τους πολέμιούς σου μόνο ως προς τις προθέσεις.

Μικρό το κακό, θα μου πείτε, αλλά το ψάχνω και δεν βρίσκω τον λόγο που η περίφημη κωμωδία του Αλέκου Σακελλάριου «Ενας ήρως με παντούφλες» θα φορέσει φέτος «παντόφλες». Είμαστε αρκετά παλιοί για να θυμόμαστε τον πραγματικό τίτλο του έργου και αρκετά νέοι για να κολακευτούμε από νεωτερισμούς που δεν φοριούνται με τίποτα. Η παράσταση που ετοιμάζει ο Γιάννης Μπέζος (φωτογραφία) για το θέατρο Βρετάνια θα είχε ούτως ή άλλως την αμέριστη συμπαράστασή μας γιατί το έργο έχει ακόμη ζουμί κι αλίμονό σου αν δεν το κρατήσεις σωστά και σου χυθεί στο πάτωμα η ελαφρά ηθικολογία του. Είτε φοράς «παντούφλες» είτε «παντόφλες», δεν το γλιτώνεις το γλίστρημα.

Απονη EBU, άλλους τους ανεβάζεις κι άλλους τους κατεβάζεις στα τάρταρα. Η αναπάντεχη αποβολή της Ελλάδας από τον διαγωνισμό της Γιουροβίζιον ισοδυναμεί με την έκπτωση των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο. Καταλαβαίνω απόλυτα τους καθ’ έξιν Γιουροφάνς που θα χάσουν φέτος (και μέχρι νεωτέρας) το πάρτι της ζωής τους. Οι άλλοι όμως; Κάτι σεσημασμένοι πολέμιοι της ξενόφερτης κουλτούρας και της απολιτίκ εμποροπανηγύρεως; «Το θέμα είναι η ξεφτίλα και η ευρωπαϊκή απομόνωση» δήλωσε μέσω τουίτερ ο ευρωβουλευτής Δημήτρης Παπαδημούλης. Τα είπες όλα, μεγάλε!

Μέσα στα πολλά δεινά τους, οι Γάλλοι καταφεύγουν ξανά στον Κορνήλιο Καστοριάδη με ένα καινούργιο βιβλίο, το οποίο προσπαθεί να διεμβολίσει το εκδοτικό σούσουρο που προκάλεσε η Τριερβελέρ και τα παρόμοια. Υπολογίζοντας στα καλά αντανακλαστικά και στον ηρωισμό των ελλήνων εκδοτών σημειώνω τον τίτλο του «Castoriadis, une vie», εκδόσεις La Découverte. Ο Φρανσουά Ντος ερευνώντας τον θυελλώδη βίο της ομάδας «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» συμπεραίνει ότι απέτυχε μεν να επηρεάσει την κεντρική πολιτική σκηνή, σημάδεψε ωστόσο τον κόσμο της διανόησης, βρήκε πολιτικά πατήματα στην ουγγρική επανάσταση του 1956, στα νεολαιίστικα κινήματα διαμαρτυρίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και όπου αλλού αμφισβητήθηκαν ο (σοβιετικός) αυταρχισμός και η (κομμουνιστική) γραφειοκρατία. Το αντιαυταρχικό και αντιιεραρχικό μανιφέστο του Κορνήλιου Καστοριάδη δεν είναι ακριβώς διαχρονικό, διαβάζεται όμως και σαν αντίδοτο στη σύγχρονη βαρβαρότητα. Γιατί όσο πιο πολύ ξεχαρβαλωνόμαστε ιδεολογικά, τόσο κι άλλο τόσο γίνεται απαραίτητη η επιστροφή στις λαμπρές εποχές της ευρωπαϊκής σκέψης.