[Διαστάσεις] Κακή αρχή

Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιδράσεις στην άνοδο ακραίων φαινομένων, είτε πρόκειται για την Ακροδεξιά είτε για τον εθνικισμό ή τον ρατσισμό. Ο ένας είναι αμυντικός, συμπλεγματικός, φοβικός: κινείσαι προς το μέρος του αντιπάλου. Δανείζεσαι τα συνθήματα και τις πρακτικές του. Χρησιμοποιείς ακόμη και το λεξιλόγιό του. Προσπαθείς να τον μιμηθείς δηλαδή, ελπίζοντας ότι ορισμένοι από τους οπαδούς του θα μετανιώσουν και θα επιστρέψουν σε σένα. Σύντομα όμως διαπιστώνεις ότι έκανες λάθος. Οι ψηφοφόροι είναι πιο έξυπνοι – και πιο αδίστακτοι – από ό,τι νομίζεις. Ανάμεσα στο αυθεντικό και στο ερζάτς, διαλέγουν το πρώτο.

Ο άλλος τρόπος είναι επιθετικός, μαχητικός, έντιμος: επιμένεις στις απόψεις σου και προσπαθείς να πείσεις τους πολίτες ότι έχεις δίκιο εσύ, όχι ο αντίπαλος. Οτι οι λύσεις σύνθετων προβλημάτων είναι κατ’ ανάγκη σύνθετες και όποιος λέει το αντίθετο είναι ένας κοινός δημαγωγός.

Οι πολιτικοί επιλέγουν κατά κανόνα τον πρώτο τρόπο, γιατί είναι πιο εύκολος. Το έκανε ο Σαρκοζί για να αντιμετωπίσει τη Λεπέν. Το έκανε ο Σαμαράς με τον Μπαλτάκο για να προσεγγίσει τη Χρυσή Αυγή. Την πάτησαν και οι δύο. Το κάνει τώρα και ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ σε μια προσπάθεια να αποδυναμώσει τους ευρωσκεπτικιστές. Σύντομα θα συνειδητοποιήσει ότι κάνει και αυτός λάθος.

Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιμετωπίσεις τον ευρωσκεπτικισμό: με λιγότερη ή με περισσότερη Ευρώπη. Ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν, αν και ένθερμος ευρωπαϊστής, διάλεξε τον πρώτο. Ορισε «πρώτο αντιπρόεδρο» και δεξί του χέρι τον ολλανδό υπουργό Εξωτερικών Φρανς Τίμερμανς που, όπως γράφουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», υποστηρίζει τη διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερων εξουσιών στις εθνικές πρωτεύουσες. «Για πρώτη φορά εξουσιοδοτείται ένας επίτροπος να ασκεί μεγαλύτερο έλεγχο ώστε να εξασφαλίζει ότι κάθε πρόταση της Κομισιόν είναι πραγματικά αναγκαία και ότι οι σκοποί της δεν μπορεί να επιτευχθούν από τα κράτη-μέλη» αναφέρεται σε ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το πρόβλημα της Ευρώπης είναι λοιπόν η συγκέντρωση υπερβολικά μεγάλων εξουσιών στις Βρυξέλλες; Και όχι η αδυναμία της, ή η άρνησή της, να προχωρήσει σε μια δημοσιονομική και πολιτική ένωση;

Εξίσου αποκαλυπτική είναι και η δεύτερη κίνηση του Γιούνκερ, να περικυκλώσει τον νέο επίτροπο Οικονομικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί με ανθρώπους γνωστούς για την πίστη τους στη λιτότητα και τη δημοσιονομική ορθοδοξία. Αντιπρόεδρος για το ευρώ ορίστηκε ο πρώην πρωθυπουργός της Λετονίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, ενώ στον πρώην πρωθυπουργό της Φινλανδίας Γίρκι Κατάινεν ανατέθηκε ο τομέας της Ανάπτυξης, της Ανταγωνιστικότητας και των Επενδύσεων. Η προσπάθεια να συμβιβαστούν τα ασυμβίβαστα, όμως, οδηγεί απλώς σε μια άνοστη και δύσπεπτη σούπα.   

Με την πρώτη του απόφαση, αλλά και με τον διορισμό του λόρδου Χιλ ως υπευθύνου για τον τομέα Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών της ΕΕ, ο Γιούνκερ έκλεισε το μάτι στον Κάμερον. Με τη δεύτερη, υποκλίθηκε στη Μέρκελ. Περιμέναμε μια καλύτερη αρχή.