Ενα στρατηγικό σχέδιο για τον Ομπάμα

Οι παράλληλες κρίσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή ίσως να είναι οι πιο σοβαρές που αντιμετώπισε ο πρόεδρος Ομπάμα. Ανέλαβε δράση, αλλά εξακολουθεί ακόμη να ελπίζει πως θα μπορέσει να συνδυάσει την επίδειξη των ηγετικών ικανοτήτων του με την επιθυμία του να αποτρέψει την εμπλοκή της Αμερικής σε ξένα μέτωπα. Πρόκειται όμως για έναν αστήρικτο συνδυασμό που δεν θα πείσει τους συμμάχους και δεν θα φοβερίσει τους εχθρούς και η προσπάθειά του κατά τη διάρκεια της εβδομάδας να φανεί πιο δυνατός εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μια στρατιωτική λύση, η οποία δεν αποκλείεται να προκαλέσει μια ευρύτερη στρατιωτική σύρραξη.

Αυτό που λείπει είναι ένα ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο – ένας οδικός χάρτης όχι μόνο για τη διαχείριση των δύο κρίσεων αλλά και για τον τερματισμό αυτών. Ο Ομπάμα θα έπραττε σωστά να εξέταζε τι συνέβη το 1956 – την τελευταία φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχρεώθηκαν να αντιμετωπίσουν δύο κρίσεις, μία στην Ευρώπη και μία στη Μέση Aνατολή.

Εκείνη τη χρονιά η Σοβιετική Ενωση εισέβαλε στην Ουγγαρία για να πατάξει μια επανάσταση, ενώ η Βρετανία και η Γαλλία, επιδιώκοντας να ανακαταλάβουν το Κανάλι του Σουέζ, συνεργάστηκαν με το Ισραήλ σε έναν πόλεμο κατά της Αιγύπτου. Οι ταυτόχρονες κρίσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις ΗΠΑ σε πόλεμο με τη Σοβιετική Ενωση. Ωστόσο η κυβέρνηση του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ απέφυγε επιμελώς τη στρατιωτική αντιπαράθεση. Δεν προκάλεσε τους Σοβιετικούς και στη συνέχεια υποχρέωσε τους ευρωπαίους συμμάχους τους να υποχωρήσουν, ταπεινωμένοι, από την Αίγυπτο. Ομως ο στόχος του Αϊζενχάουερ ήταν σοβαρότερος – δεν ήθελε να διαταράξει τη λεπτή ισορροπία δυνάμεων στον Ψυχρό Πόλεμο. Πάνω απ’ όλα, επιδίωξε την αποφυγή μιας ευρύτερης σύρραξης. Με άλλα λόγια, είχε μια μακροπρόθεσμη παγκόσμια προοπτική.

Αντιθέτως, η αμερικανική πολιτική σήμερα βλέπει τον κόσμο αποσπασματικά – το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και στη Συρία, τη Ρωσία στην Ουκρανία. Αλλά αυτές οι δύο κρίσεις έχουν κοινό κάτι σημαντικό: αμφότερες ανάγονται στον πολιτικό κατακερματισμό που εκδηλώθηκε σε αποδυναμωμένα κράτη που περιβάλλονται από ρευστά σύνορα. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη αυτά είναι επιρρεπή σε εσωτερικές διαμάχες και η μινιμαλιστική στάση της Αμερικής πρόσφερε σε αυτά τα προβλήματα πολιτικής ζύμωσης τον χώρο για να μετατραπούν σε κρίσεις.

Η Αμερική οφείλει να εμποδίσει τη ρωσική προέλαση στην Ουκρανία και να συνθλίψει το Ισλαμικό Κράτος. Για να συμβεί αυτό είναι απαραίτητες η αμερικανική ισχύς αλλά και η ένταξη συμμάχων σε συνασπισμούς που θα αναλάβουν τη διαχείριση της ειρήνης και της ασφάλειας. Και στο σημείο αυτό έγκειται μια καλή στρατηγική.

Για μια τέτοια στρατηγική όμως πρέπει να γίνουν κατανοητά τα εξής: πρώτον, ότι η Ρωσία και η απειλή του σουνιτικού εξτρεμισμού αποτελούν τμήματα ενός μεγάλου παιχνιδιού, δεύτερον, ότι οι σύμμαχοι της Αμερικής θα παίξουν το συγκεκριμένο παιχνίδι αλλά μόνο αν σιγουρευτούν ότι έχουμε μια στρατηγική.

Ο Vali R. Nasr είναι πρύτανης της Σχολής Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς