[Το άλλο πρόσωπο] Υπερσιβηρικός

Σύμφωνα με τον γεωγραφικό άτλαντα, το Σουργκούτ είναι μια πόλη περίπου 280.000 κατοίκων στον αυτόνομο θύλακο της Χαντίας – Μανσίας, υποκειμένου της Ρωσικής Ομοσπονδίας που υπάγεται στο ουραλικό διαμέρισμα. Σύμφωνα όμως με έναν λιγότερο ακαδημαϊκό ορισμό, το Σουργκούτ είναι μια χαμένη πόλη κάπου στη Σιβηρία. Η θερμοκρασία αυτή την εποχή δεν ξεπερνά τους 7 βαθμούς Κελσίου, τον Ιανουάριο πέφτει στους -22.

Να βρήκε ενδιαφέρον το υποαρκτικό κλίμα αυτής της περιοχής της Σιβηρίας η Αλέκα Παπαρήγα; Φαντάστηκε άραγε τον εαυτό της να φτάνει εκεί αφού έχει διασχίσει 2.000 και πλέον χιλιόμετρα με τον Υπερσιβηρικό, να υπνωτίζεται από το επαναλαμβανόμενο μοτίβο των αχανών εκτάσεων, να παγώνουν τα μέλη της όλο και περισσότερο ημέρα με την ημέρα; Αφέθηκε στον ρόλο της εξόριστης, μιας άγνωστης μεταξύ αγνώστων, πέρασε μπροστά από τα μάτια της σαν ταινία μια ζωή υπό διαρκή επιτήρηση, μια καθημερινότητα δίχως εισιτήριο επιστροφής και την ιδέα της αυτοκτονίας να στροβιλίζεται στο μυαλό της; Ή ο κλιματισμός του αεροσκάφους με το οποίο ταξίδεψε στο Σουργκούτ, ο στεγνός χαρακτήρας της, η προσήλωσή της στην κομματική ορθοδοξία και κάποιου είδους μαρξιστική ανάλυση την εμπόδισαν να περάσει το όριο που χωρίζει τη σημερινή ζωή στην πόλη από εκείνη τη ζωή που έζησε στον τόπο για 11 χρόνια ως εξόριστος ο Νίκος Ζαχαριάδης;

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η Αλέκα Παπαρήγα ταξίδεψε στη Σιβηρία ως επικεφαλής αντιπροσωπείας του ΚΚΕ προκειμένου να παραβρεθεί στα αποκαλυπτήρια τιμητικής πλάκας για τον Ζαχαριάδη. Σύμφωνα όμως με μια λιγότερο δημοσιογραφική προσέγγιση, το ταξίδι της Παπαρήγα θα μπορούσε να είναι ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Οχι γιατί το ΚΚΕ προσέφερε πλήρη κομματική και πολιτική αποκατάσταση στον πρώην γενικό του γραμματέα το 2011, δηλαδή 55 ολόκληρα χρόνια μετά την αποκαθήλωσή του από το ανώτατο αξίωμα του κόμματος. Ούτε επειδή για να γίνει αυτό χρειάστηκε να στηθεί ολόκληρη Πανελλήνια Συνδιάσκεψη με αντικείμενο «τη μελέτη της ιστορίας του κόμματος την περίοδο 1949 – 1968». Αλλά επειδή το ΚΚΕ εξακολουθεί να κλείνει τα μάτια στη λευκή Κόλαση που αποτέλεσε η Σιβηρία για εκατομμύρια ανθρώπους – του Ζαχαριάδη συμπεριλαμβανομένου. Και επειδή το πολιτικό σημείο αναφοράς του παραμένει ένα ολοκληρωτικό καθεστώς.  

Η Αλέκα Παπαρήγα θυμίζει το είδος του στωικού ανθρώπου που είναι αποφασισμένος να υπομείνει ακόμη και τις πιο δύσκολες κακουχίες. Από αυτήν την άποψη, δύσκολα θα άφηνε τη φαντασία της να ταξιδέψει και ακόμη πιο δύσκολα θα επέστρεφε από το Σουργκούτ σαν αναγεννημένη ρεφορμίστρια. Ως γενική γραμματέας του ΚΚΕ, πάντως, κινήθηκε στην παράδοση της θυμοσοφίας του Χαρίλαου Φλωράκη. Κι αυτό είναι κάτι που αφήνει έναν μικρό χώρο στην αυτογνωσία – ενδεχομένως και στην αποτοξίνωση.