Μικρά ονόματα και γυμνές πατούσες

Ο Μάνος Χατζιδάκις, επειδή τον ενοχλούσε αφάνταστα να τον αποκαλούν «Μάνο» άνθρωποι που του ήταν άγνωστοι, επαναλάμβανε διαρκώς: «Μάνος είμαι μόνο για τη μητέρα μου, για όλους τους άλλους είμαι ο κύριος Χατζιδάκις». Αν και φαίνεται αλαζονική, είναι μια πολύ απλή και σοφή κουβέντα. Σήμερα μάλιστα που έχουν παραξηλώσει τα πράγματα. Είναι τρομακτική η αήθεια που κρύβει η προσφώνηση με το μικρό του όνομα ενός ανθρώπου γνωστού, από ανθρώπους που όχι μόνο δεν έχει καμιά σχέση μαζί τους ο ίδιος, αλλά και δεν πρόκειται ποτέ του να την αποκτήσει.

Φαίνεται, όμως, το να μιλάει κανείς στην ομήγυρή του – συνήθως για έναν πολιτικό – αποκαλώντας τον με το μικρό του όνομα, σημαίνει ή ότι είναι παρακοιμώμενος της εξουσίας ή ότι την εξουσία τη σαρκάζει και την απαξιώνει, αφού είναι τόσο σπουδαίος ο ίδιος ώστε τη μετέρχεται στο πρόσωπο του εκπροσώπου της με την οικειότητα που δείχνει η χρησιμοποίηση του μικρού ονόματος.

Ετσι έχουμε τον «Βαγγέλη» για τον Βενιζέλο, την «Ντόρα» για την Μπακογιάννη, τον «Αδωνη» για τον Γεωργιάδη, τον «Κωστάκη» για τον Καραμανλή, τον «Γιωργάκη» για τον Παπανδρέου, όπως παλαιότερα είχαμε για τον πατέρα του τελευταίου (εκεί πια η χρήση του βαπτιστικού ονόματος είχε χτυπήσει κόκκινο) το «Ανδρέας». Μπορεί να λογαριάζεται από πολλούς ως ένα είδος αυξημένης δημοφιλίας του πολιτικού το να τον αποκαλείς με το μικρό του όνομα, στην πραγματικότητα όμως είναι μια αηδιαστική μορφή αναξιοπρέπειας. Αποκαλείς κάποιον ή κάποια Γιώργο, Ελένη, Σταμάτη και Κάτια (αν συμβαίνει να είναι δημόσιο πρόσωπο) μόνον όταν ο Γιώργος, η Ελένη, ο Σταμάτης και η Κάτια, σε περίπτωση που σε συναντούσαν, θα σε αποκαλούσαν και αυτοί με το μικρό σου όνομα. Διαφορετικά, θέλεις να «πουλάς» εξουσία, ενώ δείχνεις ότι δεν την υπολογίζεις.

Μια παράλληλη μορφή αναξιοπρέπειας ακόμη πιο αηδιαστικής, καθώς δεν προλαβαίνει κανείς να δείξει στον άνθρωπο που την εκφράζει ότι την έχει αντιληφθεί, αφορά κυρίως γυναίκες που κάθονται σε ΙΧ στη θέση του συνοδηγού. Μπορεί να μην είναι πολλές, αλλά η συμπεριφορά τους είναι τόσο εκνευριστική όσο και αν την επιχειρούσε όλος ο γυναικείος πληθυσμός. Αφού βγάλουν τα παπούτσια τους, σηκώνουν τα πόδια τους ψηλά και χρησιμοποιούν το εσωτερικό του παρμπρίζ σαν ένα υπερυψωμένο σκαμνί που έχει φτιαχτεί ειδικά για να παίρνουν τη στάση αυτή.

 Μια στάση που αν ενοχλεί το εντελώς αφύσικό της, δεν είναι κυρίως για την επιτηδευμένη προκλητικότητά της όσο γι’ αυτό που υποδηλώνει, όπως ακριβώς κάτι σημαίνουν όλες οι στάσεις του ανθρώπινου σώματος: ότι η εποχούμενη «μαντάμ» διαφοροποιείται από κάθε άλλο κοινό θνητό που, κανονικά ή ασθμαίνων, χρησιμοποιεί τα πόδια του για να μετακινηθεί. Και επιπλέον επιλέγει μια στάση που φαίνεται ότι τίποτα δεν την πτοεί – ούτε το ενδεχόμενο ενός ατυχήματος – απ’ ό,τι συμβαίνει στην ανθρωπότητα, αφού η ίδια επιλέγει τον τρόπο αυτό για να κάνει αισθητή στον κόσμο την «ατίθαση» ανεμελιά της.

Σε μια εποχή που θα έπρεπε να ντρέπεται κανείς με το να εμφανίζεται ανέμελος, η γυναίκα που σηκώνει τα πόδια της ψηλά στη θέση του συνοδηγού είναι το πιο χαρακτηριστικό δείγμα ανθρώπου – τώρα πια είτε άνδρα είτε γυναίκας – που χωρίς την ελαχιστότερη τύψη αισθάνεται να δικαιούται τα πάντα – και μάλιστα σε βαθμό καταχρηστικό. Τις πολυτελείς διακοπές, το φαγητό στα ακριβά εστιατόρια, την παρουσία σε πρεμιέρες ανάμεσα σε κοσμικούς και την «ελευθερία» της επωδού, για όσους βλέπει να βασανίζονται στην τηλεόραση, «α, τους καημένους».

Σάμπως και το σήκωμα των ποδιών να μη δείχνει ότι τα γράφουν όλα στα παλιά τους τα παπούτσια ή μάλλον στις γυμνές τους τις πατούσες.