Γάζα, το θύμα της Ιστορίας

Η σύγκρουση στη Γάζα είναι η τρίτη από το 2008. Εάν δεν γίνει κάτι για να αντιμετωπισθεί η ρίζα του προβλήματος οποιαδήποτε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς δεν θα αποτελέσει παρά μια παύση πριν να ξεσπάσει ξανά η βία. Η συλλογική ανικανότητα των ηγετών παγκοσμίως είναι μεγάλη καθώς η Λωρίδα της Γάζας δεν είναι – μέσα στην ευρύτερη σύγκρουση Ισραηλινών και Παλαιστινίων – τόσο σύνθετο ζήτημα όσο οι θρησκευτικές διαφωνίες για την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Οχθη.

Ολες οι πλευρές έχουν δεχθεί τα σύνορα της Λωρίδας της Γάζας, τα οποία δημιουργήθηκαν το 1949 στο τέλος του πρώτου Αραβοϊσραηλινού Πολέμου. Ο τελευταίος ισραηλινός έποικος εγκατέλειψε τη Γάζα το 2005 όταν ο Αριέλ Σαρόν αποφάσισε να αποχωρήσει μονομερώς, όπως περίπου έκανε και ο Εχουντ Μπαράκ από τον Νότιο Λίβανο το 2000. Στη Γάζα δεν υπάρχει κάποιος θρησκευτικός ναός που να διεκδικείται από μουσουλμάνους, Εβραίους και χριστιανούς.

Πολλοί Ισραηλινοί ονειρεύονται ότι θα ξυπνήσουν ένα πρωί και η Γάζα είτε θα έχει εξαφανιστεί είτε θα έχει προσαρτηθεί στην Αίγυπτο. Ομως η Γάζα θα παραμείνει εκεί όπου βρίσκεται με τα 1,8 εκατομμύρια κατοίκων της να ζουν συνωστισμένοι σε 365 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Υπάρχει τρόπος να σπάσει ο φαύλος κύκλος. Οι Ισραηλινοί θέλουν μια αποστρατικοποιημένη Λωρίδα της Γάζας και οι Παλαιστίνιοι επιθυμούν την άρση του αποκλεισμού της. Από την πλευρά των Ισραηλινών, η άρση της οικονομικής πολιορκίας είναι απαραίτητη για την αποστρατικοποίηση επειδή ο αποκλεισμός δημιουργεί ζήτηση για αγαθά τα οποία μπορεί να παρασχεθούν μόνο μέσω λαθρεμπορίου, μέσω των τούνελ. Για να κατασκευαστούν επίσης αυτά τα τούνελ χρειάζεται ζεστό χρήμα το οποίο μπορεί να αποκτηθεί μόνο από την ανταλλαγή όπλων και εκρηκτικών.

Επομένως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να «καταστραφούν» τα τούνελ δεν είναι η αποστολή ισραηλινών τανκς στη Γάζα αλλά η άρση του αποκλεισμού, η ανάκαμψη της τοπικής οικονομίας και η παροχή άλλων ευκαιριών στους νεαρούς Παλαιστινίους – εκτός από το εξτρεμιστικό Ισλάμ – καθώς οι περισσότεροι από τους μισούς πολίτες είναι άνεργοι. Η Γάζα πρέπει να μπορέσει να ξαναχτιστεί, να πουλήσει τα προϊόντα που παράγει στους αγρούς και στα εργαστήριά της. Οι κάτοικοί της πρέπει να μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα. Είναι σίγουρα ευκολότερο να το λέμε αυτό από το να το κάνουμε, δεν υπάρχει όμως εναλλακτική λύση για να επιτευχθεί βιώσιμη ειρήνη στη Γάζα.

Τόσο το Ισραήλ όσο και η Χαμάς όμως εξακολουθούν να ονειρεύονται ότι θα πετύχουν στρατιωτική νίκη, κάτι που δεν διαφαίνεται. Από αυτές τις αυταπάτες υποφέρουν όσοι ζουν στη Γάζα. Εχουν μεγαλώσει τρεις γενιές, η γενιά του πένθους (1948-1967), η γενιά της υποταγής (1967-1987) και η γενιά της ιντιφάντα (1987 έως σήμερα). Εάν υπάρξει κάποτε ειρήνη μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων η Γάζα θα είναι ο θεμέλιος λίθος γι’ αυτό.

O Jean-Pierre Filiu είναι καθηγητής Θεμάτων Μέσης Ανατολής στο Sciences Po, πρώην διπλωμάτης
της Γαλλίας και συγγραφέας του «Gaza: A History».