Τα μυστικά της Αμφίπολης

Μια πρωθυπουργική επίσκεψη (σχεδόν αιφνιδιαστική). Μια ξενάγηση σε έναν χώρο που βρίσκεται σε ανασκαφή. Και δεκάδες εικασίες. Ο γρίφος της Αμφίπολης προϋποθέτει δυνατούς λύτες, ενώ έχει ακόμη πιο δυνατή σημειολογία. Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Εικόνα πρώτη: ο Πρωθυπουργός συνοδευόμενος από τη σύζυγό του Γεωργία και τον υπουργό Πολιτισμού Κώστα Τασούλα «διακτινίστηκε» χθες στις 09.45 στον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης Σερρών, ειδικότερα στον Τύμβο Καστά για τον οποίο έχει δείξει ενδιαφέρον από την εποχή που ήταν ο ίδιος υπουργός Πολιτισμού. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Πρωθυπουργός είχε επικοινωνήσει με τον Τασούλα για το ταξίδι την Κυριακή, αλλά αυτό δεν διέρρευσε αφού τυπικά βρισκόταν μόλις στην πρώτη ημέρα των ολιγοήμερων διακοπών του. Λίγο νωρίτερα, χθες το πρωί πάντα, σχετικά ευδιάθετος από τον χώρο του δημοτικού αναψυκτηρίου είπε κάτι στους κατοίκους της περιοχής που παίρνει πολλές ερμηνείες: «Κάντε υπομονή λίγες μέρες». Υστερα από λίγο ξεναγήθηκε στον χώρο της ανασκαφής από την υπεύθυνη αρχαιολόγο Κατερίνα Περιστέρη, ενώ η βαρύτητα της έλευσής του είχε αρχίσει ήδη να αποκωδικοποιείται. «Η επίσκεψη του Πρωθυπουργού της χώρας σημαίνει ότι κάτι πολύ μεγάλο και σημαντικό έχει δώσει η ανασκαφή», ήταν τα λόγια του δημάρχου Αμφίπολης Κωνσταντίνου Μελίτου.

«Η γη της Μακεδονίας»
Λίγο μετά το πέρας της ξενάγησης (μαζί με τον Πρωθυπουργό ήταν και η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη) ήταν η δήλωση του ίδιου του Σαμαρά που δόνησε τα κοινωνικά δίκτυα και πυροδότησε τις εικασίες για το τι κρύβεται στον μεγαλοπρεπή τύμβο της Αμφίπολης, που «προλογίζουν» οι δύο εντυπωσιακές Σφίγγες. «Η γη της Μακεδονίας μας εξακολουθεί να μας συγκινεί και να μας εκπλήσσει αποκαλύπτοντας από τα σπλάγχνα της μοναδικούς θησαυρούς, που συνθέτουν, υφαίνουν όλοι μαζί αυτό το μοναδικό μωσαϊκό της ελληνικής μας Ιστορίας, για το οποίο όλοι οι Ελληνες είναι πολύ υπερήφανοι» ήταν τα πρώτα λόγια της πρωθυπουργικής δήλωσης, που δεν άργησαν να δώσουν το έναυσμα για το «σύνδρομο της Βεργίνας» στα ΜΜΕ και στα σόσιαλ μίντια. Τι είδε όμως ο Σαμαράς σε μια ανασκαφή που – σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες – βρίσκεται στη μέση και η πρώτη φάση της θα ολοκληρωθεί τις επόμενες δέκα ημέρες;
Η περιγραφή ανήκει στον ίδιο και προέρχεται από τις επίσημες δηλώσεις του: «Ενας περίβολος γύρω γύρω 497 μέτρα, σχεδόν ένας τέλειος κύκλος σμιλεμένος σε μάρμαρο Θάσου. Το λιοντάρι της Αμφίπολης πάνω από 5 μέτρα, 5,20 μέτρα, ας το σκεφτούμε στην κορυφή του τύμβου. Δύο ολόγλυφες Σφίγγες που βλέπετε, που είναι εκεί σαν να φυλάσσουν – και πράγματι είναι εκεί για να προφυλάξουν την είσοδο του τάφου. Ενας δρόμος πλατύς, με πλάτος 4,5 μέτρα, που οδηγεί στην είσοδο με τοίχους που μιμούνται σε φρέσκο τον τρόπο δόμησης του περίβολου». Αυτό που πράγματι προκαλεί ενδιαφέρον είναι πως το άνοιγμα για να περάσει η άμαξα είναι 4,5 μέτρα – κάτι που θα μπορούσε να δηλώνει ότι έχει ταφεί εκεί ένα εξόχως σημαντικό πρόσωπο.
Τα ερωτήματα σε ποιον ανήκει ο μεγαλοπρεπής τάφος δεν άργησαν να αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται, παρότι ο ίδιος ο Σαμαράς κράτησε χαμηλούς τόνους, σεβόμενος το ανασκαφικό έργο. «Πιστεύω ότι όλα αυτά τα στοιχεία έχουν επιτρέψει στην κυρία Περιστέρη, την ανασκαφέα, την αρχαιολόγο, να είναι αισιόδοξη ότι πρόκειται για ένα μοναδικό ταφικό μνημείο, που – όπως μας είπε – χρονολογείται μεταξύ του 325 και του 300 π.Χ. Βέβαια, στο καίριο ερώτημα η ανασκαφή είναι αυτή η οποία θα αποκαλύψει την ταυτότητα του νεκρού. Η ανασκαφή θα συνεχιστεί με ρυθμούς που υπαγορεύουν τόσο το εύρημα όσο, βέβαια, και η επιστημονική δεοντολογία».

Τα τελευταία δεδομένα
Αυτά χθες το πρωί διά στόματος Πρωθυπουργού. Τα νεότερα στοιχεία λένε ότι κάθε χωμάτινο επίπεδο, κάθε είκοσι εκατοστά, φέρνει και νέα δεδομένα. Ο περίβολος περιγράφεται ως «αδιανόητος», ενώ απομένει να δούμε αν είναι ασύλητος – κάτι που θα εκπλήξει τους πάντες (ακόμη και τον ίδιο τον Σαμαρά!) δεδομένων των «κυμάτων» Ιστορίας που έχουν περάσει πάνω από τη Μακεδονία. «Ξέρουμε περίπου το πλαίσιο και τα γενικά στοιχεία. Πληροφορίες θα δοθούν μόλις ολοκληρωθεί η πρώτη φάση της ανασκαφής που θα γίνει σε λίγες ημέρες» ήταν η απογευματινή δήλωση του Μιχάλη Λεφαντζή, αρχιτέκτονα της Α’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, που συμμετέχει στις ανασκαφές. «Στόχος είναι να αποκαλυφθεί ο μνημειώδης κυκλικός περίβολος που παρόμοιο δεν έχω ξαναδεί στην ζωή μου» συμπλήρωσε ο κ. Λεφαντζής, ενώ η πρόσφατη ψηφιακή σάρωση έδειξε κάτι επίσης ενδιαφέρον: το μνημείο αποτελεί ενιαίο σύνολο με το περίφημο Λιοντάρι της Αμφίπολης (5 χλμ. από τον τύμβο). Λιοντάρι και τύμβος είναι κατασκευασμένα από το ίδιο εργαστήριο.
Και εκεί που σταματάει η αρχαιολογική σκαπάνη αρχίζουν οι θεωρίες και η πολιτική διαχείριση για ένα χώρο, που ήδη φυλάσσουν ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, σχετική πρωτοβουλία πήρε το Μέγαρο Μαξίμου αφού είχε διαρρεύσει η σημασία της ανασκαφής.