[Διαστάσεις] Ενα σύγχρονο απαρτχάιντ

Την είδηση την αλίευσα από ένα πρόσφατο φύλλο της Ρεπούμπλικα. Αλλά δεν αφορά – ακόμη – την Ιταλία. Πρόκειται για μια απόφαση του δήμου της Νέας Υόρκης με την οποία εγκρίνεται η κατασκευή μιας «εισόδου για τους φτωχούς» (poor door) σε ένα συγκρότημα πολυτελών κατοικιών στο Upper West Side.

Στην πόλη αυτή, όπως και στο Λονδίνο και σε άλλες μητροπόλεις, υπάρχει ένα πρόβλημα: οι πλούσιοι είναι αναγκασμένοι να αναπνέουν τον ίδιο αέρα με τους φτωχούς. Το 1% με το 99%. Κι αν οι πρώτοι μπορούν να τρώνε στα δικά τους πανάκριβα εστιατόρια και να αθλούνται στα δικά τους πολυτελή γυμναστήρια, μερικές φορές το φέρνει η τύχη και πρέπει να μένουν στα ίδια κτίρια με ανθρώπους που δυσκολεύονται να πληρώσουν το νοίκι. Ενα πρόγραμμα που εγκαινιάστηκε τη δεκαετία του ’80 στη Νέα Υόρκη (το λεγόμενο Inclusionary Housing Program) δίνει μπόνους επιπλέον ορόφων στις οικοδομικές εταιρείες που προβλέπουν στα πολυτελή συγκροτήματα και διαμερίσματα χαμηλότερου κόστους για τους μη προνομιούχους. Στο συγκεκριμένο συγκρότημα της Extell Development Company θα συνυπάρχουν, λοιπόν, 33 όροφοι πολυτελών διαμερισμάτων και 55 μικρότερα διαμερίσματα. Και οι κάτοικοι των πρώτων δεν έχουν καμιά όρεξη να βλέπουν τις φάτσες των δεύτερων όταν βγαίνουν το πρωί για να πάνε στα χρηματιστηριακά τους γραφεία ή όταν επιστρέφουν το απόγευμα από το τένις.

Ο δήμος αποφάσισε έτσι (με βαριά καρδιά, διαβάζω, αφού ο δήμαρχος είναι αριστερός) να εγκρίνει τη χωριστή είσοδο, που πολύ γρήγορα πήρε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διάφορα παρατσούκλια: είσοδος υπηρεσίας, πόρτα του 99% κ.λπ. Κάτι ανάλογο έχει γίνει και στο Λονδίνο. Σε κάποια καινούργια πολυτελή συγκροτήματα της One Commercial Street προβλέπονται όχι μόνο διαφορετικές είσοδοι για τους πατρικίους και τους πληβείους, αλλά και διαφορετικοί χώροι τοποθέτησης των ποδηλάτων, εναπόθεσης των σκουπιδιών και παράδοσης των επιστολών. Ενα σύγχρονο απαρτχάιντ.

Την περασμένη Τετάρτη συμπληρώθηκαν τέσσερα χρόνια από τον θάνατο του σπουδαίου βρετανού ιστορικού Τόνι Τζαντ. Στο βιβλίο του Τα δεινά που μαστίζουν τη χώρα (εκδ. Αλεξάνδρεια), σημειώνει ότι μόνο η εξουσία και η υποταγή συνδέουν πλέον τον πολίτη με το κράτος. «Το καλύτερο που μπορούμε να ελπίζουμε», τονίζει, «και το μόνο που μπορούμε κατά πάσα πιθανότητα να επιδιώξουμε είναι ελάχιστες βελτιώσεις μη ικανοποιητικών συνθηκών». Και πού πρέπει να δοθεί προτεραιότητα; «Στη μείωση των ανισοτήτων. Οταν εδραιώνονται οι ανισότητες, όλοι οι άλλοι επιθυμητοί στόχοι είναι δύσκολο να επιτευχθούν. Με την έννοια αυτή, μια προοδευτική κριτική του κόσμου πρέπει να επικεντρώνεται πρώτα και πάνω απ’ όλα στην ανισότητα της πρόσβασης στους πόρους όλων των ειδών, από τα δικαιώματα μέχρι το νερό». Ή στην είσοδο του σπιτιού σου.

Οταν το συνειδητοποιήσει αυτό η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, όταν καταλάβει ότι εκείνη και μόνο εκείνη μπορεί να αγωνιστεί για την κοινωνική δικαιοσύνη, θα αρχίσει να ξεπερνά και την κρίση της.