Το ψηφιακό σταυροδρόμι του Τύπου

Ο συνδυασμός της έντυπης και διαδικτυακής μορφής των εφημερίδων αυξάνει το αναγνωστικό κοινό, όμως τα έσοδα από τις ψηφιακές δραστηριότητες δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των εφημερίδων. Αυτό εν ολίγοις προκύπτει από την τελευταία έρευνα «Οι Τάσεις του Τύπου Παγκοσμίως» της Παγκόσμιας Ενωσης Εκδοτών Εφημερίδων και Μέσων Ενημέρωσης (WAN-IFRA). Πράγματι, σε μια εποχή που αλλάζει ο τρόπος διανομής του περιεχομένου, εάν δεν αντιμετωπιστεί το θέμα των εσόδων, οι εφημερίδες δεν θα μπορούν να εκπληρώσουν τον κοινωνικό ρόλο τους με αποτέλεσμα να πληγεί ο δημόσιος διάλογος και η δημοκρατία γενικότερα.

Οπως σχολίασε ο γενικός γραμματέας της WAN-IFRA Λάρι Κίλμαν στο 66ο Παγκόσμιο Συνέδριο Εφημερίδων, που πραγματοποιήθηκε στο Τορίνο, «εάν οι εκδοτικές επιχειρήσεις δεν μπορούν να συγκεντρώνουν επαρκή έσοδα από την ψηφιακή τους εκδοχή, προσφέροντας ποιοτικό περιεχόμενο, τότε δεν θα μπορούν να διαφοροποιηθούν από τη μάζα αμφίβολης ποιότητας και αξιοπιστίας ιστοσελίδων που ξεπετιούνται στο Διαδίκτυο».

Η εύρεση βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων για τον Τύπο στην ψηφιακή εποχή δεν είναι σημαντικό μόνον για τις επιχειρήσεις, αλλά και για τη μελλοντική ευρωστία του επικοινωνιακού πεδίου γενικότερα. Η περίπτωση των βρετανικών εκδόσεων GuardianNews&Media (GNM), που εκδίδουν τη γνωστή ημερήσια εφημερίδα «The Guardian» και την κυριακάτικη «The Observer», αποτελούν μια ελπίδα για την πορεία των εφημερίδων καθώς τα έσοδα από τις ψηφιακές εκδοχές τους αυξήθηκαν κατά 7% σε σχέση με πέρυσι. Για να γίνει όμως αυτό χρειάστηκε υπομονή και επιμονή, συστηματική προσπάθεια και προσήλωση στον στόχο ανάπτυξης εναλλακτικής πηγής χρηματοδότησης. Βέβαια, αυτό δεν είναι κάτι εύκολο.

Η μεγαλύτερη πρόκληση των εφημερίδων είναι πώς να αυξήσουν την εμπλοκή του κοινού στις ψηφιακές τους πλατφόρμες. Ενώ το 46% του ψηφιακού πληθυσμού επισκέπτεται τις ιστοσελίδες εφημερίδων, ο Τύπος, σύμφωνα με στοιχεία της WAN-IFRA, αποσπά ένα μικρό μέρος της συνολικής κατανάλωσης στο Διαδίκτυο, αντιπροσωπεύοντας μόνο το 6% των συνολικών επισκέψεων, το 0,8% των ιστοσελίδων που προβάλλονται και το 1,1% του συνολικού χρόνου που δαπανάται στις ψηφιακές τους πλατφόρμες. Ενώ η ψηφιακή διαφήμιση συνεχίζει να αυξάνεται, το 93% του συνόλου των εσόδων του Τύπου συνεχίζει να προέρχεται από τις έντυπες δραστηριότητες. Είναι γνωστό άλλωστε ότι μεγάλο μέρος των εσόδων της διαφήμισης στο Διαδίκτυο προσπορίζεται μια χούφτα εταιρειών, και το μεγαλύτερο μέρος συγκεντρώνει η Google.

Ζητούν έγκυρη ενημέρωση. Η λαϊκή θυμοσοφία λέει «ό,τι πληρώνεις, παίρνεις», για αυτό σταδιακά το αναγνωστικό κοινό αντιλαμβάνεται ότι αυτό που αυτοαποκαλείται «ενημέρωση» στο Διαδίκτυο δεν είναι ό,τι καλύτερο και σταδιακά δείχνει πρόθυμο να καταβάλλει συνδρομή για την παροχή των υπηρεσιών που του προσφέρουν οι εφημερίδες. Οπως ανέφερε ο Κίλμαν «οι πολίτες παραμένουν πρόθυμοι να πληρώσουν για να ενημερωθούν από επαγγελματίες που έχουν κοπιάσει, γράψει και επιμεληθεί την ειδησεογραφία, και που υπογράφουν τα κείμενά τους». Μη λησμονούμε ότι από την εποχή της εμφάνισής του ο Τύπος επιβίωσε μόνο χάρη στη συνεχή προσπάθεια προσαρμογής των δομών και των μορφών του στις τεχνολογικές καινοτομίες και στην εξέλιξη των τάσεων και των αναγκών του αναγνωστικού κοινού.