Πληρώνουμε στην κρίση όσα στην ευμάρεια και κάτι παραπάνω

Το  καλοκαίρι των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας και του Euro 2004 οι τουρίστες πλήρωναν τη φημισμένη Greek salad από 2,90 έως και 5,50 ευρώ στις οικογενειακές νησιωτικές ταβέρνες. Στην εποχή της ευμάρειας οι τιμές είχαν πάρει την ανηφόρα. Δέκα χρόνια μετά και στη δίνη της κρίσης, όπου τα καλά νέα αναμένονται από τον τουρισμό, οι τιμές θυμίζουν εκείνες του 2004. Σε ορισμένες περιοχές μάλιστα είναι και ελαφρά αυξημένες. Πάντως, οι διαφορές είναι σημαντικές από τον ένα τουριστικό προορισμό στον άλλον.

«Δεν μας παίρνει να ρίξουμε τις τιμές πιο κάτω» λένε από τη μια εστιάτορες από τα νησιά, επικαλούμενοι κατά βάση τα μεγάλα λειτουργικά έξοδα και την υψηλή φορολόγησή τους. Αλλοι πάλι παραδέχονται πως φέτος, που στον τόπο τους ο τουρισμός ανέκαμψε, είναι – ύστερα από χρόνια κρίσης – και η ευκαιρία τους να τις ανεβάσουν.

Στα 6 ευρώ γεύεται ο πελάτης τη χωριάτικη στην παραδοσιακή ταβέρνα του Βασίλη Βασιλάκη στο κέντρο της Κέρκυρας. Εκεί πληρώνει την μπριζόλα 7,50 ευρώ και το μεγάλο (1,5 lt) εμφιαλωμένο νερό 1,80. Την ίδια ώρα συνάδελφοί του, όπως λέει και ως αντιπρόεδρος του Σωματείου Εστιατορικών και Συναφών Επαγγελμάτων του νησιού, έχουν τις τιμές τους στα 6-7,80 ευρώ, 7-9 ευρώ και 1,80-2,50 ευρώ αντίστοιχα. «Εχουν ανέβει οι δαπάνες λειτουργίας της επιχείρησης. Εχουμε να πληρώσουμε το προσωπικό, το ρεύμα, το ενοίκιο, ένα σωρό φόρους και χασούρες από αδιάθετα προϊόντα. Ρίξαμε λίγο τις τιμές μας με την περυσινή μείωση του ΦΠΑ  αλλά για να κατεβούν κι άλλο πρέπει να μειωθεί και το κόστος παραγωγής, οι προμήθειες σε κρέατα, λάδια, ζυμαρικά και άλλα είδη. Από τη στιγμή, όμως, που κάτι τέτοιο δεν γίνεται δεν υπάρχει περίπτωση να τις κάνουμε πιο οικονομικές. Εδώ, πάντως, με 13 ευρώ το άτομο κατά μέσο όρο χορταίνει όποιος καθήσει να φάει. Σε σχέση, μάλιστα, με άλλα μεγάλα τουριστικά νησιά είμαστε πιο οικονομικοί στο φαγητό» υποστηρίζει ο κ. Βασιλάκης.

«Χωριάτικη με χωριάτικη έχει διαφορά, βασικά στο τυρί, γι’ αυτό βλέπει κανείς και τέτοιες αποκλίσεις στις τιμές από μαγαζί σε μαγαζί. Εγώ τη σερβίρω 6 ευρώ γιατί βάζω κανονική επώνυμη φέτα που αγοράζω 7,30 ευρώ το κιλό. Ο άλλος βάζει λευκό τυρί που το έχει προμηθευτεί με 4 ευρώ το κιλό» λέει ο Γιάννης Γιαμαλάκης που διατηρεί παραλιακή ταβέρνα στην Αζόλιμνο της Σύρου. «Πάνω – κάτω στα ίδια επίπεδα πουλάμε οι περισσότεροι εστιάτορες – εγώ έχω την μπριζόλα 7,50 ευρώ, το μεγάλο νερό 1,50. Ελάχιστοι, τα πιο “κυριλέ” μαγαζιά, χρεώνουν παραπάνω, έως 6,50 ευρώ τη σαλάτα, έως 8,20 τη μπριζόλα, έως 1,70 ευρώ το νερό» περιγράφει. «Ο ξένος δεν καταλαβαίνει απόλυτα τι ακριβώς τρώει, γι’ αυτό και δεν διαμαρτύρεται για τις τιμές. Αντιθέτως, οι Ελληνες παραγγέλνουν όλο και λιγότερα. Είχα χθες τέσσερα άτομα που έκαναν λογαριασμό 28 ευρώ χωρίς να πάρουν σαλάτα» σημειώνει.

«Στο μαγαζί μας ισχύει το value for money. Δίνουμε σημασία και στο βάρος της μερίδας. Τηρούμε δηλαδή ό,τι προβλέπει ο νόμος, τα 300-350 γραμμάρια ντομάτας ή τα 50-70 γραμμάρια πιπεριάς στη σαλάτα. Επιπλέον βάζουμε, πέρα από κρεμμύδι – ρόκα – κάππαρη, και γνήσια φέτα που αγοράζουμε 7 ευρώ το κιλό, όχι ένα οποιοδήποτε λευκό τυρί» εξηγεί και ο Κώστας Σαρρής, αντιπρόεδρος του Σωματείου Εστιατόρων Ρόδου. Στο εστιατόριό του στο κέντρο της παλαιάς πόλης, όπου εξυπηρετεί 90.000 πελάτες ετησίως, έχει τη χωριάτικη στα 6,20 ευρώ, την μπριζόλα στα 8,50 ευρώ, το νερό στα 2 ευρώ, την ώρα που, σύμφωνα με τον ίδιο, οι τιμές σε άλλα τοπικά μαγαζιά είναι 6-6,50 ευρώ, 7,50-10 ευρώ και 2-2,50 ευρώ αντίστοιχα. «Να υπολογίσετε και το κόστος μας. Οι σερβιτόροι μας, π.χ., είναι έμπειροι, μιλούν και πέντε ξένες γλώσσες. Θα μπορούσα να έχω φοιτητές ως γκαρσόνια και να τους πληρώνω λιγότερο. Το ένα πέμπτο της τιμής είναι οι πρώτες ύλες μας. Τα λοιπά είναι εργατικά, φορολογικά, ασφαλιστικά και άλλα λειτουργικά έξοδα. Αν τα αφαιρέσεις, στον τζίρο μας απομένει κέρδος μόλις 7-8%. Πώς λοιπόν να τις πάω πιο κάτω τις τιμές; Θα πρέπει να ρίξω την ποιότητα και να κλέβω την Εφορία κι εγώ κάτι τέτοιο δεν το κάνω» ξεκαθαρίζει.

Εξι ευρώ η χωριάτικη, 8,60 η μπριζόλα και 1,30 ευρώ το μεγάλο νερό γράφουν οι τιμοκατάλογοι στο εστιατόριο του Γιώργου Κοντομάρκου στην κεντρική πλατεία της Χώρας Ανδρου. «Οι τιμές διαφέρουν από μαγαζί σε μαγαζί. Εμείς βάζουμε ντόπιο, αγελαδινό μαλακό τυρί που αγοράζουμε 10 ευρώ το κιλό. Αλλοι πωλούν τη σαλάτα προς 5,50 ευρώ γιατί περιέχει ελληνική φέτα που στοιχίζει 7 ευρώ το κιλό» διαχωρίζει. Οι περισσότεροι πελάτες του είναι σχετικά ευχαριστημένοι γιατί πληρώνουν από 12-15 ευρώ ο καθένας, εξηγεί. «Κάποιοι βρίσκουν τσιμπημένες τις τιμές, χωρίς πάντως και να παραπονιούνται ή να μιλούν και για αισχροκέρδεια από μέρους μας. Το σίγουρο είναι ότι η κρίση άγγιξε τις τσέπες όλων, όχι όμως και των χονδρεμπόρων, αφού ανατίμησαν τις τιμές των πρώτων υλών» λέει, χωρίς να παραλείψει να αναφερθεί και στα υψηλά μηνιαία έξοδα της επιχείρησής του. Αυτά δηλαδή που επηρεάζουν και την τιμολογιακή πολιτική του. «Μηνιαίως πληρώνω 1.200 ευρώ για το ενοίκιο (100 τ.μ.), άλλα 100 ευρώ για ενοικίαση χώρου στην πλατεία. Απασχολώ και 13 ασφαλισμένους υπαλλήλους, ενώ άλλοι έχουν μόλις δύο άτομα προσωπικό. Μας έχει τσακίσει η αυξημένη φορολόγηση: Εδωσα 5.000 ευρώ ως εταιρεία πέρυσι για το 2012, δίνω 20.000 ευρώ φέτος (για το 2013) σε φόρους μόνο για το μαγαζί» περιγράφει.

«Εν μέσω κρίσης, οι επιχειρήσεις δεν κέρδισαν, αντιμετώπισαν και άδικο φορολογικό σύστημα. Φέτος, ωστόσο, υπάρχει γενική τάση για αύξηση των τιμών καθώς η σεζόν είναι πάρα πολύ καλή» σημειώνει ο Γιάννης Θεοχάρης, πρόεδρος του Συνδέσμου Εστίασης, Αναψυχής και Διασκέδασης στη Μύκονο. Στην εστίαση στο νησί ισχύουν δύο ταχύτητες. «Δεν υπάρχει μόνο η ακριβή βερσιόν» υποστηρίζει. «Από τη μια είναι τα μεγάλα τουριστικά μαγαζιά για VIPs. Από την άλλη, όμως, είναι και τα οικονομικά εστιατόρια που σέβονται τον επισκέπτη – τουρίστα, θέλουν να ξανάρθει. Δεν είναι όλοι οι εστιάτορες ευκαιριακοί» πιστεύει. Σε κάθε περίπτωση, στα μέσα του καλοκαιριού, τη χωριάτικη την έχει κανείς στο τραπέζι του με 5,50-11 ευρώ, τη χοιρινή 7-12 ευρώ, το ενάμισι λίτρο νερού 1,5-4 ευρώ.

«Με τέτοιες απανωτές αυξήσεις τα τελευταία δέκα χρόνια και τον ΦΠΑ μέχρι πέρυσι στο 23%, κανονικά θα έπρεπε να πουλάμε 6-7 ευρώ τη σαλάτα, την μπριζόλα 12 ευρώ! Εμείς, ωστόσο, στα παραδοσιακά κρητικά εστιατόρια συγκρατήσαμε όσο μπορούσαμε τις τιμές μας» αναφέρει ο πρόεδρος των εστιατόρων στο Ηράκλειο Κρήτης Μιχάλης Παρασύρης, που διατηρεί επιχείρηση στην παραλία της πόλης. «Εγώ, π.χ., σερβίρω τώρα προς 4,40 ευρώ τη χωριάτικη και 5,80 τη χοιρινή, έχω στα 1,20 ευρώ το ενός λίτρου νερό. Δηλαδή τι να πω στον πελάτη, “φάε σαλάτα με 6 ευρώ”, “φάε μπριζόλα με 8 ευρώ”; Ε, δεν γίνεται! Είμαστε λαϊκά μαγαζιά, δεν μπορούμε να κάνουμε βλακείες» λέει χαρακτηριστικά. «Εμείς δουλεύουμε όλον τον χρόνο. Αντιθέτως, τα τουριστικά μαγαζιά, που πουλάνε 6-7 ευρώ τη σαλάτα και πάνω από 6 ευρώ τη χοιρινή μπριζόλα, επιχειρούν να βγάλουν τώρα, μέσα μόλις σε τρεις – τέσσερις μήνες, τα κέρδη όλης της χρονιάς» υποστηρίζει.

«Εδώ θα βρει κανείς γκάμα τιμών. Μπορεί να φάει και πολύ φθηνά και πολύ ακριβά» λέει με τη σειρά του ο Χρήστος Καμπανός, πρόεδρος του Σωματείου Επισιτιστικών και Συναφών Επαγγελμάτων Κεφαλονιάς – Ιθάκης. «Από τη στιγμή που ο ΦΠΑ έπεσε, άλλοι επιχειρηματίες τον απορρόφησαν, άλλοι προτίμησαν να αυξήσουν τις τιμές τους. Πάντως, με 15-16 ευρώ το άτομο κατά μέσο όρο στις τουριστικές περιοχές (Λάσση, Σκάλα), με 18 ευρώ στο Αργοστόλι και με (τουλάχιστον) 22 ευρώ στο Φισκάρδο μπορεί κανείς να φάει καλά» ισχυρίζεται. Οι ξένοι – κατά βάση Αγγλοι, Ρώσοι, Ιταλοί και Ρουμάνοι – κοιτούν προκαταβολικά τους τιμοκαταλόγους ώστε να τσεκάρουν τις τιμές, περιγράφει. «Ελληνες δεν έχουν έρθει πολλοί ακόμα, αναμένονται» λένε οι ξενοδόχοι. «Οσοι πάντως ήρθαν παραγγέλνουν λιγότερα φαγητά, είναι πιο μαζεμένοι λόγω κρίσης. Γι’ αυτό, άλλωστε, και ο φετινός τζίρος μας είναι κατά τουλάχιστον 20% πιο κάτω συγκριτικά με το αντίστοιχο περσινό διάστημα» σημειώνει.

Στη Σαντορίνη
«Τα παραλιακά εστιατόρια πωλούν τη χωριάτικη 4-6 ευρώ. Στα μαγαζιά περιμετρικά της καλντέρας η τιμή της πάει στα 6-8 ευρώ. Εκεί είναι πιο μεγάλα τα έξοδα για μια επιχείρηση. Μόνο το ενοίκιο είναι διπλάσιο, φτάνει στα 4.000-6.000 ευρώ τον μήνα για μαγαζί συνολικά 160 (εσωτερικά κι εξωτερικά) τετραγωνικών…» λέει ο Βασίλης Ζαχαράκης, πρόεδρος του Συλλόγου Εστιατόρων στη Σαντορίνη. «Τουλάχιστον εμείς μείναμε σταθεροί την τελευταία δεκαετία, παρά τα ανεβοκατεβάσματα του ΦΠΑ. Με τέτοια κρίση, δεν μπορούμε να πέσουμε στις τιμές. Τώρα έχουμε χαράτσια κι ένα σωρό άλλους φόρους. Προ δεκαετίας η κερδοφορία μας ήταν κατά πολύ μεγαλύτερη» αναφέρει.