Τα φακελάκια και η ιατρική ευθύνη

Το φακελάκι του Ευαγγελισμού έφερε και πάλι στην επικαιρότητα το γνωστό θέμα που απασχολεί επί δεκαετίες τη χώρα και δυστυχώς στην πράξη δεν επιλύεται, παρά τους ισχύοντες αυστηρούς νόμους. Ισως θα έπρεπε νομοθετικά να δίνεται στα Διοικητικά Συμβούλια των νοσοκομείων το δικαίωμα να απομακρύνουν άμεσα από το πρόγραμμα λειτουργίας των κλινικών όσους, βάσει ουσιαστικών ενδείξεων, παρανομούν με το φακελάκι έως ότου εκδοθεί η δικαστική απόφαση. Κακά τα ψέματα. Σε κάθε νοσοκομείο, τα ΔΣ γνωρίζουν ποιοι γιατροί στην πράξη παρανομούν, αλλά το νομοθετικό πλαίσιο δεν τους επιτρέπει να ενεργήσουν εφόσον δεν υπάρξει γραπτή και όχι απλώς προφορική καταγγελία του ασθενούς. Οι άρρωστοι όμως φοβούνται να καταγγείλουν μήπως τους… εκδικηθούν οι «υπόλοιποι γιατροί». Τέτοια περίπτωση όμως είναι αδύνατον να υπάρξει, εκτός και εάν πρόκειται περί ιατρών οι οποίοι χρειάζονται ψυχιατρική θεραπεία. Ομως πώς είναι δυνατόν να αντιπαλέψει κάποιος την καχυποψία που υπάρχει μέσα στην ψυχή κάθε ανθρώπου και ιδιαίτερα του αρρώστου;

Ας προσπαθήσουμε να δούμε το θέμα της συγκεκριμένης χειρουργικής επέμβασης από επιστημονική οπτική γωνία. Να απαντήσουμε στα ερωτήματα πότε η εγχείρηση by-pass βλάπτει και πότε ωφελεί. Αναμφισβήτητα, ωφελεί όταν υπάρχει μεγάλη ενεργός ισχαιμία, που αποδεικνύεται από εργαστηριακές καρδιολογικές εξετάσεις, όπως π.χ. το σπινθηρογράφημα του μυοκαρδίου, το stress-ηχώ και η μαγνητική τομογραφία, ανεξάρτητα από τυχόν προϋπάρχοντα εμφράγματα. Στις περιπτώσεις αυτές, η ισχαιμία επηρεάζει τη λειτουργία του μυοκαρδίου και συνδέεται άμεσα με την επιβίωση του αρρώστου. Οταν η ένταση της συστολής του μυοκαρδίου είναι ελαττωμένη, τότε η επιβίωση του αρρώστου περιορίζεται.  Η εγχείρηση by-pass βελτιώνει την αιμάτωση του μυοκαρδίου και κατά συνέπεια αυξάνει την ένταση της συστολής, με επακόλουθο τη μακροβιότητα του αρρώστου. Εάν δεν υπάρχει ενεργός μεγάλη ισχαιμία, ο άρρωστος όχι μόνο δεν ωφελείται από την εγχείριση αλλά – το πιθανότερο – βλάπτεται.

Χρόνος επέμβασης μετά το έμφραγμα:
Η εγχείριση by-pass όσο πιο κοντά γίνεται στην ημέρα του εμφράγματος τόσο ο εγχειρητικός κίνδυνος είναι μεγαλύτερος. Παλαιότερα, ιδανικός χρόνος θεωρούνταν ένα εξάμηνο μετά το έμφραγμα. Σήμερα ο χρόνος αυτός έχει περιορισθεί περί τον έναν μήνα, με βασική προϋπόθεση ότι υπάρχουν οι σωστές ενδείξεις για να γίνει η επέμβαση. Μεταξύ αυτών των ενδείξεων πρωτεύοντα ρόλο παίζει η μεγάλη ισχαιμία του μυοκαρδίου. Εάν υπάρχουν απλώς στενωτικές βλάβες στις στεφανιαίες αρτηρίες ή ακόμα και παλαιότερα εμφράγματα, που όμως δεν προκαλούν ενεργό μεγάλη ισχαιμία του μυοκαρδίου, τότε δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μια επιτυχή επέμβαση. Στις περιπτώσεις αυτές η φαρμακευτική θεραπεία πλεονεκτεί της χειρουργικής. Από όλες τις δημοσιευμένες μελέτες προκύπτει ότι εάν τυχαία χειρουργηθούν όλοι οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο που δεν παραπονιούνται για οποιοδήποτε ενόχλημα, περίπου το 1/3 ωφελείται από την επέμβαση, το 1/3 βλάπτεται και το 1/3 δεν επηρεάζεται. Αντίθετα, εάν αιτιολογημένα και πάντα με βάση τις ισχύουσες διεθνώς ενδείξεις, δηλαδή τις κατευθυντήριες οδηγίες, χειρουργηθεί ένας άρρωστος, αναμφισβήτητα ωφελείται από τη χειρουργική επέμβαση του by-pass.

Αυτή είναι η επιστημονική οπτική γωνία της χειρουργικής επέμβασης που έγινε στον Ευαγγελισμό.  

Ο Δημήτρης Κρεμαστινός είναι καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, βουλευτής του ΠαΣοΚ και πρώην υπουργός Υγείας