Η «ομάδα του Κέιμπριτζ» είχε και αλκοολικούς

Στην παγκόσμια ιστορία της κατασκοπείας έχουν μείνει γνωστοί ως «οι πέντε του Κέιμπριτζ». Ο Ντόναλντ ΜακΛιν, ο Γκάι Μπέρτζες, ο «Κιμ» Φίλμπι, ο Αντονι Μπλαντ και πιθανότατα ο Τζον Κέρνκρος, οι οποίοι στρατολογήθηκαν από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες ενόσω φοιτούσαν στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, αποτελούν για πολλούς πρότυπα μυστικών πρακτόρων. Ή καλύτερα αποτελούσαν, καθώς έγγραφα της KGB που βλέπουν για πρώτη φορά τα φώτα της δημοσιότητας μάλλον θα τους υποχρεώσουν να αναθεωρήσουν. Σύμφωνα με αυτά, τουλάχιστον δύο της περίφημης ομάδας – ο Ντόναλντ ΜακΛιν και ο Γκάι Μπέρτζες – δεν ήταν για τη Μόσχα τίποτα περισσότερο από αμετανόητοι και αναξιόπιστοι μέθυσοι.  

Ο έκλυτος βίος των ρώσων πρακτόρων ξετυλίγεται μέσα από το Αρχείο Μιτρόκιν. Επικεφαλής του τμήματος αρχείων της KGB, ο Βασίλι Μιτρόκιν ήταν υπεύθυνος για την ασφαλή μεταφορά των αρχείων της υπηρεσίας από τη Λουμπιάνκα στα νέα γραφεία στη Μόσχα. Επί 12 χρόνια – από το 1972 έως το 1984 – ο Μιτρόκιν κατάφερε να υποκλέψει χιλιάδες απόρρητα έγγραφα (περίπου 2.000 σελίδες). Μια βραδιά του 1992, ντυμένος πραματευτής, με εκατοντάδες έγγραφα κρυμμένα κάτω από τα παλιά του ρούχα, πήρε το τρένο για τη Ρίγα. Πρώτος σταθμός του στην πρωτεύουσα της Λετονίας ήταν η αμερικανική πρεσβεία. Αντικρίζοντας ωστόσο μια τεράστια ουρά για έκδοση βίζας, αποφάσισε πως θα ήταν καλύτερα να χτυπήσει την πόρτα της βρετανικής πρεσβείας. Ενα από τα πρώτα πράγματα που ζήτησε από τους υπαλλήλους εκεί – εκτός από ένα φλιτζάνι τσάι – ήταν να δημοσιευθούν τα έγγραφα που είχε στην κατοχή του. Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, και μία μετά θάνατον (πέθανε το 2004), η επιθυμία του γίνεται πραγματικότητα.

Ρεκόρ μέθης. Το Αρχείο Μιτρόκιν έχει αποτελέσει μέχρι στιγμής θέμα δύο βιβλίων του Κρίστοφερ Αντριου, επίσημου ιστορικού των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Η «πρώτη ύλη» ωστόσο κρατούνταν καλά φυλαγμένη έως χθες, όταν εκτέθηκε στο Κέντρο Αρχείων Τσόρτσιλ του Κέιμπριτζ. Ως καθ’ ύλην αρμόδιος, ο Αντριου είχε διαπιστώσει αρκετές φορές δημοσίως ότι ο κόσμος της κατασκοπείας είχε ανέκαθεν να επιδείξει «ανίκανους» ή «ελαττωματικούς χαρακτήρες». «Ο Γκάι Μπέρτζες έπινε περισσότερο από τον Ντόναλντ ΜακΛιν. Νομίζω ότι κατέχει το βρετανικό ρεκόρ μέθης από όλους τους ρώσους πράκτορες» σχολιάζει χαρακτηριστικά στους «Τάιμς» του Λονδίνου. Το πιο σοβαρό όμως στην όλη υπόθεση ήταν ότι λόγω της κατάστασής του ήταν επιρρεπής σε λάθη που θα μπορούσαν να αποβούν μοιραία, όπως σε αποκάλυψη της διπλής του ταυτότητας. «Κάποια φορά, βγαίνοντας από μία παμπ, του έπεσε στο πεζοδρόμιο έγγραφο το οποίο είχε πάρει από το υπουργείο Εξωτερικών», υποστηρίζει η Σβετλάνα Λόκχοβα, ειδικός στην ιστορία των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, η οποία μετέφρασε το Αρχείο Μιτρόκιν.

Μια αντίστοιχη κραιπάλη φαίνεται πως ήταν η ζωή και του Μακ Λιν, με τη μόνη διαφορά ότι αυτός είχε επιπλέον πολύ άσχημα ξεσπάσματα όταν έπινε. Σε ένα από αυτά πιστεύεται ότι είχε αποκαλύψει στον εραστή του ότι δούλευε για τους Ρώσους, γεγονός που φέρεται πως γνώριζε και ο αδελφός του.

Ο Μιτρόκιν πάντως δεν τους ξεχώριζε. Θεωρούσε και τους δύο «ντροπή» για την υπηρεσία. «Η αλήθεια όμως είναι ότι και οι Σοβιετικοί ήταν πάντα επιφυλακτικοί με τους “Πέντε”» αποκαλύπτει η Λόκχοβα. «Παρά τα 18.000 έγγραφα που είχαν προμηθεύσει στην υπηρεσία από το 1941 έως 1945», εξηγεί, «υπήρχε η υποψία ότι μπορεί να ήταν διπλοί πράκτορες. Οι Σοβιετικοί δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι οι Βρετανοί θα επέτρεπαν τέτοιες διαρροές».

Συνεχίζουν με τη συνταγή της KGB
Εκτός από τους «πέντε του Κέιμπριτζ» στο περίφημο Αρχείο Μιτρόκιν γίνεται λόγος και για άλλους νεότερους κατασκόπους, όπως η Αννα Τσάπμαν, η οποία περιγράφεται ως «όχι πολύ καλή». Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει πώς συνέχισαν να χρησιμοποιούνται στη μετασοβιετική Ρωσία οι μέθοδοι κατασκοπείας που χρησιμοποιούνταν στη Σοβιετική Ενωση.