Η ήττα ενός εκβιασμού

Η επιλογή του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ (πρώην πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου) ως νέου προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (θα αναλάβει τα καθήκοντά του από την 1η Νοεμβρίου, αφού εκλεγεί και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κάτι που θεωρείται βέβαιο) αποτελεί νίκη της δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ). Ο κ. Γιούνκερ υπήρξε υποψήφιος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) για τη θέση αυτή που ψηφίστηκε ως πρώτο κόμμα στις ευρωεκλογές του περασμένου Μαΐου. Ηταν επομένως φυσικό, ως δημοκρατική πολιτική πράξη, να γίνει σεβαστή η ετυμηγορία του ευρωπαϊκού εκλογικού σώματος και να εκλεγεί ο κ. Γιούνκερ και όχι μια οποιαδήποτε άλλη προσωπικότητα μέσα από αδιαφανείς διαδικασίες και μέσα από μια στενά τεχνοκρατική ανάγνωση της Συνθήκης της Λισαβόνας. Με την επιλογή Γιούνκερ λοιπόν η ΕΕ κάνει ένα βήμα για περισσότερη δημοκρατία και κοινοβουλευτισμό αλλά και περισσότερο πολιτική Ευρώπη. Στη διαδικασία αυτή αντιτάχθηκε, ως γνωστόν, σθεναρά η βρετανική κυβέρνηση και προσωπικά ο πρωθυπουργός της χώρας Ντέιβιντ Κάμερον. Είναι επίσης σημαντικό ότι η επιλογή Γιούνκερ έγινε για πρώτη φορά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία και όχι με συναίνεση. Στην ψηφοφορία ηττήθηκε η Βρετανία (υποστηριζόμενη μόνο από την Ουγγαρία). Και είναι ενδιαφέρον το πώς μια μεγάλη χώρα έφθασε να απομονωθεί σε τέτοιον βαθμό μέσα από άστοχές διπλωματικές κινήσεις. Τα διδάγματα που βγαίνουν είναι πολλά.  

Για όσους, π.χ. είχαν έστω και την παραμικρή αμφιβολία για το «πώς δουλεύει η Ενωση», η ήττα της Βρετανίας και του πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον προσωπικά στην εκλογή του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ πρέπει να τους διδάξει πολλά. Σε απλά νεοελληνικά: η Ευρωπαϊκή Ενωση έδειξε ότι ούτε απειλείται ούτε εκβιάζεται. Εάν κάποιος επιχειρήσει να κάνει είτε το ένα είτε το άλλο οδηγείται στην ήττα. Και αυτό ακριβώς επιχείρησε να κάνει ο Ντέιβιντ Κάμερον. Θέλησε να αποτρέψει την τοποθέτηση του Γιούνκερ ως προέδρου της Επιτροπής εξαπολύοντας μια πρωτόγονης επιθετικότητας εκστρατεία εναντίον του, απειλώντας και εκβιάζοντας την Ενωση με αποχώρηση εάν συνέβαινε κάτι τέτοιο. Και τελικά συνέβη ακριβώς αυτό. Επελέγη ο Γιούνκερ. Η πρώτη που αντέδρασε στις απειλές και εκβιασμούς του κ. Κάμερον ήταν η καγκελάριος της Γερμανίας Ανγκελα Μέρκελ, η οποία του το είπε ανοιχτά και δημοσίως. «Οι απειλές και οι εκβιασμοί δεν αποτελούν μέρος του ευρωπαϊκού πνεύματος», τόνισε. Αλλά ο κ. Κάμερον δεν άκουσε ή δεν κατάλαβε. Ακόμη, εκτός από την Ανγκελα Μέρκελ η στρατηγική Κάμερον οδήγησε και μια σειρά από άλλες κυβερνήσεις κρατών-μελών που δεν ήταν ιδιαίτερα φιλικά διακείμενες προς τον Γιούνκερ να υποστηρίξουν ακριβώς την υποψηφιότητά του και τελικά την τοποθέτησή του.

Ολα αυτά είναι πολλαπλώς χρήσιμα για ορισμένους συμπατριώτες μας που διακινούν με ιδιαίτερη ευκολία απειλητικά σενάρια για εκβιασμό της Ενωσης γύρω από το χρέος (ή ό,τι άλλο τους κατεβαίνει στο κεφάλι). Εάν η Βρετανία, μία από τις μεγάλες δυνάμεις του συστήματος, χώρα που θεωρείται απολύτως απαραίτητη για κομβικές πολιτικές της Ενωσης (κοινή εξωτερική πολιτική, κοινή άμυνα, εσωτερική αγορά κ.ά.) υφίσταται μια τόσο ταπεινωτική ήττα επιχειρώντας τον «εκβιασμό», ποια είναι τα περιθώρια της Ελλάδας; Μόνο αιθεροβάμονες θα μπορούσαν να σκεφθούν κάποια διαφορετική έκβαση. Η Βρετανία επιχείρησε να εκβιάσει με αποχώρηση από την Ενωση και της είπαν με τον τρόπο τους «αντίο, εάν το εννοείς». Η Ελλάδα θα εκβιάσει με τι; Με αποχώρηση; Και τι πιστεύουν οι ιεροκήρυκες του εκβιασμού, ότι οι Ευρωπαίοι θα γονατίσουν παρακαλώντας μας να μη φύγουμε και θα ικανοποιήσουν όλα τα αιτήματά μας;

Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, το εάν θα αποχωρήσει η Βρετανία ή όχι από την Ενωση παραμένει ένα ανοιχτό ζήτημα. Ως γνωστόν, ο κ. Κάμερον υποκύπτοντας στις πιέσεις των ευρωσκεπτικιστών στο Συντηρητικό Κόμμα έχει δεσμευθεί για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος πάνω στο θέμα το 2017, εάν βεβαίως προηγουμένως κερδίσει τις εκλογές το 2015. Θα επιχειρήσει προηγουμένως επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ενωση. Το τι θα αποδώσει η επαναδιαπραγμάτευση αυτή παραμένει άγνωστο αυτή τη στιγμή. Αλλά όπως έδειξαν και τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, υπάρχει μια δυναμική που οδηγεί τη Βρετανία προς την έξοδο. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο θα είναι βεβαίως μια ιδιαίτερα ζημιογόνος εξέλιξη για την Ενωση, την ίδια τη Βρετανία αλλά και την Ελλάδα. Μια σειρά από ελληνικά συμφέροντα, κυρίως γεωπολιτικού χαρακτήρα, εξυπηρετούνται με την παρουσία της Βρετανίας στην Ενωση.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών