[Κεντροαριστερές ιστορίες] Veni, vidi, Renzi*

Δεν γνωριζόμαστε. Δεν την έχουμε δει ποτέ ούτε έχουμε μιλήσει ποτέ μαζί της. Ξέρουμε μόνο ότι λέγεται Πατρίτσια – είναι το όνομα με τον οποίο υπέγραψε το σχόλιό της στο μπλογκ της «Monde» τρεις ημέρες μετά τη θριαμβευτική νίκη του Ματέο Ρέντσι και του Δημοκρατικού Κόμματος στις ευρωεκλογές της 25ης Μαΐου. «Είδαμε και ζήσαμε τα χειρότερα με τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι τα τελευταία είκοσι χρόνια» έγραψε. «Ο Μπέπε Γκρίλο δεν είναι παρά μια ρεπλίκα. Δεν μένει λοιπόν παρά η απογοήτευση. Αλλά δεν μπορούμε να ζήσουμε έτσι. Και μετατρέψαμε την απογοήτευση σε ελπίδα ψηφίζοντας τον Ρέντσι, που τουλάχιστον δεν καταστρέφει αλλά προτείνει».

Η Πατρίτσια λέει τα πάντα και τα αντίθετά τους. Στο σχόλιό της καθρεφτίζεται η ανακούφισή της για το γεγονός ότι έπειτα από δύο δεκαετίες μπερλουσκονισμού, σκανδάλων και σύγκρουσης συμφερόντων, βλέπει απέναντί της έναν πολιτικό που τον θεωρεί έντιμο. Αντικατοπτρίζεται όμως και ο κίνδυνος να λατρευτεί ακόμη ένας πολιτικός σαν «σωτήρας». Οπως σε μια ιπποδρομία κάποιοι επιλέγουν το άλογο που τους φαίνεται το πιο όμορφο και το πιο φροντισμένο, έτσι και η Πατρίτσια ποντάρισε τα πάντα στον Ματέο Ρέντσι, ο οποίος ανέλαβε τις τύχες της Ιταλίας στις 22 του περασμένου Φεβρουαρίου. Οπως εκατομμύρια άλλοι Ιταλοί, δεν ξέρει κάτι περισσότερο από αυτόν πέρα από τις ωραίες υποσχέσεις του, τα ωραία του λόγια και το ωραίο χαμόγελό του. Οπως εκατομμύρια άλλοι Ιταλοί, πιστεύει ότι στη χώρα της έχει ήδη αλλάξει κάτι. «Η Ιταλία έγινε και πάλι της μόδας» λένε με ικανοποίηση οι εραστές του Bell Paese αναφερόμενοι μεταξύ άλλων στην «Τέλεια ομορφιά», την ταινία του Πάολο Σορεντίνο που απέσπασε το Οσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας. «Ο αέρας έχει γίνει πιο ελαφρύς στη Ρώμη» μας έγραψε μια άλλη αναγνώστρια. Η ανάμνηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι έχει θολώσει, οι σεξοϊστορίες του δεν ενδιαφέρουν πια τον μεγάλο κόσμο. Η ρεντσιμανία μοιάζει να παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά της.

ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ. Ο Ματέο Ρέντσι τράβηξε τον προσοχή τον Σεπτέμβριο του 2012 όταν σε ένα θέατρο της Βερόνας κήρυξε την έναρξη της προεκλογικής του εκστρατείας για να διεκδικήσει το χρίσμα του υποψήφιου πρωθυπουργού της Κεντροαριστεράς από τον γραμματέα του PD Πιερλουίτζι Μπερσάνι ενόψει των εκλογών του Φεβρουαρίου του 2013. «Τώρα!» έγραφε το πανό με τα τεράστια γράμματα που ήταν κρεμασμένο πίσω του. Φορώντας λευκό πουκάμισο με γυρισμένα μανίκια και υφασμάτινο παντελόνι, ο Ρέντσι έμοιαζε να αντιγράφει το χαλαρό στυλ των ειδώλων του, του Μπαράκ Ομπάμα και του Τόνι Μπλερ. Στους αντιπάλους του που είχαν σκληραγωγηθεί έπειτα από δεκαετίες καριέρας στο σύστημα αντέτεινε τα προφανή: την νεότητά του, την ανυπομονησία του και την εμπειρία του στην τοπική αυτοδιοίκηση. Εκείνοι του καταλόγιζαν ασάφεια στις ιδέες, επεσήμαναν την αγάπη του για τα σλόγκαν και τα αναθέματα, την προπέτεια που ανέδιδε το σύνθημά του «rottamazione», που σημαίνει «απόσυρση» και είχε ως αποδέκτη την παλιά ηγεσία του κόμματος. Τρεις εβδομάδες αργότερα, μας υποδεχόταν στο γραφείο του στο δημαρχείο της Φλωρεντίας, αφού μας έκανε να περιμένουμε επί μιάμιση ώρα. Ανακαλύψαμε έναν «σπασίκλα» που επιδείκνυε εκστασιασμένος την ιστοσελίδα του στο Διαδίκτυο, τον πλούτο των προτάσεών του και τις δωρεές που είχε συγκεντρώσει για την προεκλογική του εκστρατεία. Δύο φράσεις συγκρατήσαμε. «Ισως δεν είμαι αριστερός αλλά κάνω αριστερά πράγματα» ήταν η μία. «Δεν έρχομαι από τον Αρη, ξέρω τους κανόνες του παιχνιδιού» η άλλη.

ΣΤΗ ΡΩΜΗ. Απρίλιος 2013. Μας υποδέχεται και πάλι στο Παλάτσο Βέκιο μαζί με άλλους δημοσιογράφους. Το κινητό του τηλέφωνο χτυπάει χωρίς διακοπή. Στη Ρώμη, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας ψάχνει έναν πρωθυπουργό για μια Ιταλία που έχει μείνει ακυβέρνητη μετά τις εκλογές της 24ης Φεβρουαρίου από τις οποίες δεν προέκυψε νικητής. Ο Ματέο Ρέντσι είναι στην shortlist αλλά δεν αφήνει να φανεί η αγωνία του. Επαγγελματίας και σίγουρος για τον εαυτό του. Ερώτηση: «Τι ρόλο θέλετε να διαδραματίσετε στην πολιτική ζωή της Ιταλίας;». Απάντηση: «Ειλικρινά, δεν ξέρω. Δεν με ενδιαφέρει να αλλάξω το Δημοκρατικό Κόμμα, θέλω να αλλάξω την Ιταλία».

Περνάει ακόμη ένας χρόνος. Στις 30 Μαΐου του 2014 η ίδια ομάδα δημοσιογράφων γίνεται δεκτή αυτή τη φορά στο Παλάτσο Κίτζι, έδρα του προέδρου της κυβέρνησης. Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει σε αυτό το μικρό διάστημα. Ο Ρέντσι εξελέγη τον Δεκέμβριο του 2013 γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος που δεν θέλει να αλλάξει. Ηξερε πολύ καλά όμως ότι ο δρόμος προς την εξουσία θα ήταν πιο δύσβατος χωρίς τον έλεγχο του συστήματος. Δύο μήνες μετά, κι ενώ τον έχει διαβεβαιώσει κατ’ επανάληψη για τη στήριξή του, «εκτελεί» τον πρωθυπουργό Ενρίκο Λέτα. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Τζόρτζιο Ναπολιτάνο δεν μπορεί  να κάνει τίποτε άλλο από το να εμπιστευτεί σε αυτόν τον Βρούτο με το αγγελικό πρόσωπο τον θρόνο του Καίσαρα. Ο Ρέντσι αυτή τη φορά είναι συνεπής. Επαγγελματίας. Γρήγορος. Προετοιμασμένος. Το «ragazzo» έχει ντοπαριστεί από τον θρίαμβο των ευρωεκλογών. Γίνεται ο ηγέτης της ευρωπαϊκής Αριστεράς. Η Ανγκελα Μέρκελ τον αποκαλεί «ταυρομάχο», ο Μπαράκ Ομπάμα βλέπει σε αυτόν τον άνθρωπο που θα ορθώσει το ανάστημά του απέναντι στη λιτότητα μετά την ανάληψη της προεδρίας της ΕΕ από την Ιταλία την 1η Ιουλίου.

ΣΤΗ ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ. Εχει παχύνει. «Εξι κιλά» διευκρινίζει εκείνος. Παραπονείται ότι δεν μπορεί να κάνει πια τζόγκινγκ. Η ασφάλειά του τού απαγορεύει να τρέξει στη Βίλα Μποργκέζε. Δίπλα στο γραφείο του έχει βάλει ένα ποδήλατο γυμναστικής. Διαμαρτύρεται ότι δεν μπορεί να βγει «ούτε για να αγοράσει ένα βιβλίο». Αισθάνεται φυλακισμένος. Αλλά εάν ήθελε κάποιος την φυλάκισή του είναι ο ίδιος. Φοράει τζιν παντελόνι και αθλητικά παπούτσια, κάθεται σε μια μπερζέρα του 18ου αιώνα και κοιτάζει τα e-mail του πριν απαντήσει στις ερωτήσεις μας. Βγαίνοντας από την συνέντευξη, το ερώτημα παραμένει: ποιο είναι αυτό το γκόλντεν μπόι, αυτό το νέο ελκυστικό προϊόν made in Italy; Επιστροφή στο σημείο εκκίνησης – στο Ρινιάνο σουλ’ Αρνο, ένα χωριό 8.000 κατοίκων που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα έξω από την Φλωρεντία. Είναι το λίκνο του Ρέντσι. Εδώ έρχεται ακόμη τα σαββατοκύριακα με την γυναίκα του και τα τρία παιδιά τους. Ο επιχειρηματίας πατέρας του ήταν δημοτικός σύμβουλος της Χριστιανικής Δημοκρατίας. Ο Ματέο μεγάλωσε όπως πολλά παιδιά στην επαρχία της Τοσκάνης – μπάλα, εκδρομές με το κατηχητικό και προσκοπισμός. Αυτό είναι το μεγαλύτερο πάθος του. Στις φωτογραφίες  εποχής τον βλέπουμε με το σακίδιο στην πλάτη να αστειεύεται με τους υπόλοιπους στην αποβάθρα ενός σταθμού. Από εκείνη την εποχή χρονολογείται και η συμβουλή που του είχε δώσει ο εξομολόγος του: «Χαλάρωσε Ματέο, ο Θεός υπάρχει, αλλά δεν είσαι εσύ». Στο λύκειο ανέλαβε τη διεύθυνση της σχολικής εφημερίδας. Στα πρώτα του άρθρα αφήνεται να παρασυρθεί από τη μανία των τσιτάτων (οι Κένεντι και Σαρλ Πεγκί οι αγαπημένοι του). Υποστηρίζει, κόντρα στο πνεύμα των καιρών, την επέμβαση στο Ιράκ και εκπλήσσεται από το γεγονός ότι οι συμμαθητές του δεν καταδικάζουν με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα τις ωμότητες στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Στο Λύκειο Δάντης γνωρίζει και τη γυναίκα της ζωής του, της οποίας ένα από τα αδέλφια είναι ιερέας. Τότε γνωρίζει και την πρώτη του (και σπάνια) πολιτική ήττα όταν ως επικεφαλής της καθολικής λίστας ηττάται από τον κοσμικό αντίπαλό του που αργότερα θα γινόταν αντιδήμαρχός του.

Η συνέχεια τον βρίσκει στο Λαϊκό Κόμμα, δηλαδή στην αριστερά της Χριστιανικής Δημοκρατίας. Είναι 19 χρόνων. Δύο χρόνια αργότερα στηρίζει με πάθος την υποψηφιότητα του Ρομάνο Πρόντι για την πρωθυπουργία και παράλληλα αρχίζει να καταγγέλλει τους «επαγγελματίες της πολιτικής». Η συνέχεια είναι ακόμη πιο γρήγορη. Οπου υπάρχει κάποια θέση προς διεκδίκηση, ο Ρέντσι θέτει υποψηφιότητα. «Δεν θέλω να είμαι δεύτερος κανενός» λέει. Στα 29 του εκλέγεται πρόεδρος της επαρχίας της Φλωρεντίας. Το επιχείρημά του; «Εκπροσωπώ το καινούργιο. Οι άλλοι δεν είναι παρά αναπαραγωγή του υπάρχοντος». Το 2009 διεκδικεί το χρίσμα του υποψήφιου δημάρχου της Κεντροαριστεράς. Για ακόμη μια φορά έρχεται αντιμέτωπος με τη νομενκλατούρα του κόμματος. Αλλά κερδίζει. «Προσευχηθήκαμε πολύ γι’ αυτήν την νίκη» δηλώνει η σύζυγός του Ανιέζε. Ο Νταβίντ Αλεγκράντι, συγγραφέας και δημιουργός του μπλογκ Ο Μακιαβελιστής, έχει άλλη άποψη: «Δεν πρέπει να υποτιμάμε τις μηχανορραφίες του Ρέντσι. Ο δρόμος του είναι σπαρμένος με πτώματα». Στο μεταξύ ο δήμαρχος αλλάζει. Υιοθετεί ένα πιο κοντό μαλλί, πετάει τα γυαλιά για να φορέσει φακούς επαφής, φοράει προσεγμένα κοστούμια. «Ημουν καλός; Η γραβάτα μου δεν ήταν πολύ φανταχτερή» ρωτάει έπειτα από κάθε τηλεοπτική συνέντευξη.

Ο ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ. Είκοσι χρόνια χωρίζουν τον νεαρό γραμματέα του Λαϊκού Κόμματος στη Φλωρεντία από τον πρωθυπουργό της Ιταλίας. Στην εξουσία περιστοιχίζεται από τους πιστούς του της Τοσκάνης που ήταν πάντα κοντά του σε αυτήν τη μετεωρική άνοδο. Ολοι τους είναι νέοι, άγνωστοι στο ευρύ κοινό και έτοιμοι να τον υπερασπιστούν με νύχια και με δόντια. Ποιος ήξερε πριν την 33χρονη Μαρία Ελενα Μπόσκι με το πρόσωπο που θυμίζει πίνακα του Μποτιτσέλι, η οποία ανέλαβε το χαρτοφυλάκιο των θεσμικών μεταρρυθμίσεων; Παράλληλα όμως ξαναδίνει πολιτική ζωή σε όσους την αφαίρεσε. Προώθησε, για παράδειγμα, την υποψηφιότητα του Ενρίκο Λέτα στην προεδρία της Κομισιόν. Μάλλον όχι από ενοχές. Πιθανότατα ο Ματέο Ρέντσι ακολουθεί το δόγμα που λέει καλύτερα να βοηθάς τους παλιούς σου εχθρούς παρά να τους έχεις πίσω σου. Μακιαβελικός; «Ο Μακιαβέλι αξίζει πολύ περισσότερα από την κακή του φήμη» απαντά. Ο παλιός Φλωρεντινός θα ήταν περήφανος για τον επίγονό του.

* Από τη φράση του Ιούλιου Καίσαρα «Veni, Vidi, Vici» (ήρθα, είδα, νίκησα) με την οποία ανήγγειλε στη Σύγκλητο την ταχύτητα με την οποία νίκησε τον Φαρνάκη, βασιλιά του Πόντου το 46 π.Χ.