Το Ποτάμι: Μανιφέστο σε ρετρό φόντο

Σε φόντο βιομηχανικό μεν, ελαφρώς ρετρό δε, και με τρεις στόχους άρχισε χθες το απόγευμα το καταστατικό συνέδριο του Ποταμιού. Πρώτος και προφανής στόχος να αποκτήσει οργανωτικό κέλυφος. Δεύτερος και πιο συζητημένος τις ημέρες που πέρασαν, να κλείσει το μάτι σε συνεργασίες – αυστηρά με πρόσωπα όμως, όχι με κόμματα. Τρίτος και πιο ουσιαστικός, να δώσει το ιδεολογικοπολιτικό του στίγμα – που φίλοι και επικριτές ζητούν από την πρώτη του εμφάνιση στις αρχές Μαρτίου.

Στις 88 ημέρες που διήρκεσε ο προεκλογικός αγώνας, ο Θεοδωράκης επισκέφθηκε αρκετές πόλεις. Με εξαίρεση όμως την πρώτη και την τελευταία του περιοδεία στην Κρήτη, δεν εκφώνησε ομιλίες. Προτιμούσε να απαντά σε ερωτήσεις του κοινού. Η χθεσινή ομιλία, στο Ανοιχτό Θέατρο του Τεχνολογικού Πάρκου στο Λαύριο, ήταν μόλις η τρίτη που έχει εκφωνήσει ως επικεφαλής κόμματος. Την έγραφε και την έσβηνε πυρετωδώς τις προηγούμενες ημέρες. Το άγχος ήταν εύλογο γιατί μέσω αυτής θα έκανε, όπως έλεγαν οι συνεργάτες του, την πρώτη – για το τριήμερο συνέδριο – απόπειρα να δώσει το πολυαναμενόμενο στίγμα του πολιτικού του εγχειρήματος. Θα ήταν, έλεγαν, κάτι σαν μανιφέστο. Ενός, όπως ο ίδιος το έθεσε, «κινήματος 120 ημερών».

«Κάποιοι μιλούν αυτές τις ημέρες για την ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς» είπε κάποια στιγμή από βήματος. «Κάποιοι άλλοι μιλούν για την ανασυγκρότηση της Κεντροδεξιάς» συμπλήρωσε. «Εμείς πάλι θέλουμε να μιλήσουμε για την ανασυγκρότηση της Ελλάδας. Γι’ αυτό και ιδρύσαμε Το Ποτάμι».

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Το ιδρυτικό «κλέβουμε από δεξιά και αριστερά» έχει μεταλλαχθεί σε «θέλουμε να εκφράσουμε τους προοδευτικούς φιλελεύθερους και τους αριστερούς μεταρρυθμιστές». Η εξαρχής όμως τάση του να αποφεύγει επιμελώς τις ταμπέλες «δεξιά» κι «αριστερά» διατηρείται. Χθες, για μία ακόμη φορά θέλησε να εμφανιστεί ως η δύναμη που τα στελέχη της δεν έχουν λερώσει τα χέρια τους – κατηγορώντας το παλαιοκομματικό σύστημα για κυνήγι εφήμερου μικροπολιτικού κέρδους – και που θα κάνει πράξη τη «Μεγάλη Αλλαγή, που δεκαετίες τώρα εξαγγέλλεται και ποτέ δεν έρχεται». Αλλά και ως το κόμμα που αντιλαμβάνεται ότι η Ευρώπη δεν έχει όλες τις λύσεις για εμάς αλλά είναι «το πιο σίγουρο λιμάνι του κόσμου».

Με τρεις φράσεις λοιπόν, Το Ποτάμι, σύμφωνα με όσα είπε ο αρχηγός του χθες – και όχι για πρώτη φορά – είναι κόμμα ευρωπαϊκό. Είναι κατά του λαϊκισμού, αριστερού, δεξιού – ακόμη και κεντροαριστερού -, και υπέρ των μεταρρυθμίσεων. Επιμένει όμως να μη διαλέγει πλευρά. Προτάσσει ως ιδεολογία του την αξιοκρατία.

Ο Θεοδωράκης αφιέρωσε σημαντικό μέρος της ομιλίας του για να επιτεθεί κατά του – sic – κυβερνητικού λαϊκισμού που επιρρίπτει ευθύνες για την κατάσταση της χώρας σε δημοσίους υπαλλήλους, συντεχνίες, συνδικαλισμό και κλειστά επαγγέλματα. Αλλά οι εκφραστές του ξεχνούν ότι αυτοί διόριζαν, προστάτευαν κλειστούς κλάδους και σπαταλούσαν τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις.

Ανάλογης έντασης ήταν και η επίθεση στον «αριστερό λαϊκισμό» που κατά τα λεγόμενά του φωνάζει για τις μίζες των πολιτικών, τη φοροδιαφυγή των πλουσίων και τους τοκογλύφους δανειστές. Αλλά δεν είχε ενστάσεις για την εκτίναξη του χρέους και ακόμη και σήμερα ευαγγελίζεται «ελλειμματικούς προϋπολογισμούς».

ΤΟ ΡΟΥΣΦΕΤΙ. Εδωσε τόση έμφαση γιατί φρονεί πως ο λαϊκισμός ενώνει κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Γιατί, όπως είπε, «το ρουσφέτι εξακολουθεί να είναι και σήμερα ο συνεκτικός ιστός – η κόλλα – του οπισθοδρομικού, λαϊκίστικου συστήματος».

Η επίθεση σχεδιάστηκε ώστε να αναδείξει σε τι, κατά την άποψή του, διαφέρει από τα υπόλοιπα κόμματα το δικό του. Το Ποτάμι, σύμφωνα με τον ιδρυτή του, θέλει «να αντικαταστήσει το παλαιοκομματικό σύστημα του ρουσφετιού με ένα σύστημα αξιοκρατίας». Γιατί αυτός, θεωρεί, είναι ο μόνος τρόπος για έξοδο από την κρίση.