Γυναίκα σημαίνει θυσία

«Μέχρι το τέλος»: Είναι τα τελευταία 40 χρόνια που το γουέστερν εκλείπει ουσιαστικά από την αμερικανική παραγωγή. Δεν χωρούσε, βλέπετε, στα «ανατρεπτικά» 70s, ούτε όμως και στα γκλαμουράτα 80s (πού να στήσεις νέον φωτισμούς στην έρημο;) και έτσι πέρασε γρήγορα στην αντίληψη του κινηματογραφικού κοινού ως άλλος ένας αναχρονισμός. Κι όμως, τα γουέστερν παραμένουν άρρηκτα συνυφασμένα με τον κινηματογράφο καθώς οι Αμερικανοί «έμαθαν» να αφηγούνται ιστορίες σκαρώνοντάς τα από τις αρχές του 20ού αιώνα, όπου μέσα από τα σκαμπανεβάσματα της δημοτικότητάς τους εδραιώθηκε μια πλούσια γκάμα χαρακτήρων γύρω από αυτή την άκρως παραδοσιακή ματιά επί της αρρενωπότητας. Ενώ όμως η ανδρική φιγούρα είναι συχνά στο επίκεντρό τους, ας μην παραβλέπουμε τον ρόλο των γυναικών στο είδος. Για αιώνες, άλλωστε, ο πυρήνας της αμερικανικής οικογένειας παρέμενε βαθιά μητριαρχικός.

Στο υπέροχο «Μέχρι το τέλος» που ο Τόμι Λι Τζόουνς γύρισε όχι με αμερικανικά αλλά με γαλλικά κεφάλαια (τα έβαλε ο Λικ Μπεσόν, ο οποίος και συγχωρείται διά παντός για όλα του τα κινηματογραφικά εγκλήματα), δεν υπάρχει οικογένεια, υπάρχει όμως μια γυναίκα, η Μαίρη (την ενσαρκώνει συγκλονιστικά η Χίλαρι Σουάνκ) που ζει μονάχη, στη Νεμπράσκα του 1854, σε μια απόμακρη συνοριακή κωμόπολη. Σ’ έναν τόπο όπου οι υπόλοιπες γυναίκες μοιάζουν να τρελαίνονται από την ολοκληρωτική αδιαφορία των ανδρών. Τρεις από αυτές κρίνονται επικίνδυνες για τη δημόσια ασφάλεια και η ηρωίδα μας αναλαμβάνει να τις οδηγήσει σε μια μακρινή εκκλησία (όπου τις περιμένει η Μέριλ Στριπ). Ολα αυτά με τη βοήθεια ενός άνδρα, του Μπριγκς, μυστηριώδους δραπέτη (τον ενσαρκώνει ο ίδιος ο σκηνοθέτης), που δέχεται να τη συνοδεύσει στην αποστολή της, με αντάλλαγμα 300 δολάρια.

Μέχρι στιγμής, όλα δείχνουν ελαφρώς αντεστραμμένα: οι άνδρες μοιάζουν με δύναμη καταστροφική και η Μαίρη στέκεται ως η μόνη ηρωίδα. Ο Τόμι Λι Τζόουνς όμως παίζει με όλες τις δυνατότητες της ιστορίας που, στην πορεία, αποκαλύπτει το πραγματικό της εύρος. Γιατί η Αγρια Δύση υψώθηκε μεν μέσα από τους αγώνες των ανδρών – αλλά κι αυτοί δεν θα μπορούσαν να σταθούν στα πόδια τους δίχως την αυτοθυσία των γυναικών που τους στήριξαν. Και η ταινία μοιάζει να αποτίνει φόρο τιμής σε όλες τις άγνωστες πράξεις ηρωισμού που ακριβώς επειδή δεν περιλάμβαναν πιστολίδια και εκρήξεις, δεν καταγράφηκαν από την Ιστορία.  

Ετσι, σταδιακά, η ταινία μεταμορφώνεται από γουέστερν σε ιδιότυπο… road movie, για να εκτοξευθεί από εκεί σε ορίζοντες ελεγειακούς, χώρος ιδανικός για να υψωθεί η αρχετυπική φιγούρα του Τόμι Λι Τζόουνς. Που, όμως, μοιάζει να κουβαλά το βάρος αυτής της μεγάλης θυσίας για λογαριασμό όλων των πιστολάδων που πέρασαν από μια μεγάλη οθόνη. Κι όταν ο ίδιος στέκεται στον φακό, με πρόσωπο σκαμμένο και ματιά που σε κόβει στα δύο, το μόνο που μπορείς να σκεφτείς είναι πως κανένα τοπίο στην ιστορία του σινεμά δεν μπορεί να συναγωνιστεί το πρόσωπο ενός ανθρώπου.

Βαθμοί: 9