Κινεζικό μαρτύριο για τους γείτονες

Το Πεκίνο επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία ότι οι προθέσεις του είναι ειρηνικές – ο τελευταίος που διατύπωσε τον ισχυρισμό ήταν ο κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα υπενθυμίζει η γαλλική εφημερίδα «Λε Μοντ». Οι γείτονες της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομικής δύναμης του κόσμου διατηρούν όμως πολλές αμφιβολίες. Η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες αμφισβητούν ότι η Κίνα δεν επιθυμεί τίποτε περισσότερο από μια «ειρηνική ανάδυση» στην περιοχή και βλέπουν με εξαιρετική καχυποψία τις κινεζικές διεκδικήσεις. Το λεξιλόγιο της Κίνας στην περιοχή εξάλλου είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που χρησιμοποίησε στην ελληνική πρωτεύουσα. Οταν ο κινέζος αξιωματούχος Γιανγκ Ζιετσί επισκέφθηκε την περασμένη εβδομάδα το Ανόι, κατηγόρησε την ηγεσία του Βιετνάμ για όξυνση του κλίματος ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η πλατφόρμα άντλησης πετρελαίου που εγκατέστησε η Κίνα σε μια περιοχή του αρχιπελάγους των νήσων Παρασέλ την οποία διεκδικούν και οι δύο πλευρές. Ο καβγάς με τους Ιάπωνες γίνεται για ένα σύμπλεγμα βραχονησίδων στην Ανατολική Θάλασσα της Κίνας – οι μεν Κινέζοι ισχυρίζονται ότι τους ανήκει από την εποχή της δυναστείας των Μινγκ, οι δε Ιάπωνες ότι έχει περιέλθει στην κατοχή τους με αγορά. Ανάλογης φύσης είναι οι διαφωνίες και με τους υπόλοιπους γείτονες της Κίνας, η υπερδραστηριότητα της οποίας συνοδεύεται από συνεχείς καταγγελίες για την αμερικανική παρουσία στην περιοχή και από τη διακηρυγμένη φιλοδοξία της να εξελιχθεί σε αδιαμφισβήτητη ναυτική δύναμη.

Φυσικός εκφραστής αυτής της φιλοδοξίας είναι ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ. Το κινεζικό όνειρο βασίζεται στην περίφημη «γραμμή των εννέα σημείων», την τεράστια θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται έως τις χώρες που βρέχονται από τη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Οι εδαφικές διεκδικήσεις, όμως, συνδέονται και με λιγότερο ευγενείς φιλοδοξίες από τη «μεγάλη αναγέννηση». Μία από τις βασικές αιτίες της κινεζικής υπερδραστηριότητας είναι η εξασφάλιση της απρόσκοπτης πρόσβασης για τις ναυτικές της δυνάμεις στην περιοχή. Μια δεύτερη είναι η προστασία των εμπορικών οδών. Επειτα είναι η εκμετάλλευση των φυσικών και αλιευτικών πηγών. Και τέλος, η ικανοποίηση μιας κοινής γνώμης που τρέφεται από τον εθνικισμό.

ΤΟ ΤΟΚΙΟ ΣΗΚΩΝΕΙ ΤΟ ΓΑΝΤΙ. Η κινεζική υπερδραστηριότητα, ωστόσο, τρέφει και τον εθνικισμό στην Ιαπωνία. Είναι κάτι που κατέστησε απολύτως σαφές τον περασμένο Δεκέμβριο ο ιάπωνας πρωθυπουργός Σίντζο Αμπε με την επίσκεψή του στο μνημείο του Γιασουκούνι, κατ’ εξοχήν σύμβολο του ιαπωνικού ιμπεριαλισμού. Το Τόκιο όμως δεν αρκείται στους συμβολισμούς. Η κυβέρνηση Αμπε προτίθεται να αλλάξει το Σύνταγμα που επιβλήθηκε στη χώρα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως θεραπεία του ιαπωνικού μιλιταρισμού.

Σύμφωνα με ιάπωνες αναλυτές πάντως, μοναδικός στόχος του Τόκιο είναι ο περιορισμός του κινεζικού επεκτατισμού. «Ο Αμπε δεν είναι δεξιός εξτρεμιστής όπως τον περιγράφει ο δυτικός Τύπος. Είναι ένας συντηρητικός πατριώτης και ένας ρεαλιστής πολιτικός που ξέρει πώς να ικανοποιήσει τους υποστηρικτές του, μεταξύ των οποίων είναι η ξενοφοβική Δεξιά» δηλώνει στην «Κοριέρε Ντέλα Σέρα» ο καθηγητής Κούνι Μιγιάκε. «Η ειρηνική εξάπλωση της Κίνας δεν είναι καθόλου ειρηνική» σημειώνει από την πλευρά του ο ιάπωνας αξιωματούχος Μόριο Ματσουμότο. «Αυτό που θέλουμε είναι να πείσουμε το Πεκίνο μέσω ενός μείγματος διαλόγου και πιέσεων να ενταχθεί στο σύστημα κανόνων διεθνούς ασφάλειας» προσθέτει ο ίδιος – χωρίς όμως να μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα ενός στρατιωτικού ατυχήματος.

Ο Αμπε, το Σύνταγμα και ο στρατός
Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, το 55% των πολιτών της Ιαπωνίας διαφωνεί με την πρόθεση του πρωθυπουργού Σίντζο Αμπε να αλλάξει τις διατάξεις του Συντάγματος που αφορούν την άμυνα της χώρας. Οι υποστηρικτές της συνταγματικής μεταρρύθμισης επισημαίνουν από την πλευρά τους ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός του Πεκίνου είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερος από τον αμυντικό προϋπολογισμό της Ιαπωνίας

Σύμφωνα με το Τόκιο, τη Μανίλα ή το Ανόι, η αποφασιστικότητα του Πεκίνου να χρησιμοποιήσει στο έπακρο την ισχύ του για να πετύχει τους στόχους του είναι σημάδι επιθετικότητας 
Γιου Σουν, αναλυτής του ινστιτούτου Stimson Center