[Aιχμές] Ο δεύτερος θάνατος μιας γυναίκας

Στην ιστοσελίδα τους, «ΤΑ ΝΕΑ» δημοσίευσαν αμέσως το ονοματεπώνυμό της. Ελάχιστα άλλα ειδησεογραφικά σάιτ το έκαναν – κανένα μάλιστα από τα μεγαλύτερα. Ετσι, όταν το αναζητούσε κανείς στο Google, εμφανιζόταν ύστερα από αρκετά άλλα προφίλ και επαγγελματικές επωνυμίες. Εκείνη, όπως αποδείχθηκε, δεν είχε ούτε επάγγελμα ούτε προφίλ. Ηταν απλώς άστεγη και το πεθαμένο πρόσωπό της είχε παραμορφωθεί.

Αλλά δεν θα μαθαίναμε καν ότι «η 41χρονη άστεγη» δολοφονήθηκε άγρια και εν ψυχρώ αν ο θύτης δεν είχε διαπράξει το έγκλημα επειδή ήταν σατανιστής. Η είδηση θα περνούσε στα ψιλά και, βέβαια, το όνομα του θύματος δεν θα το μαθαίναμε ποτέ. Αξίζει μάλιστα να στοχαστούμε περί του τι είναι στις ημέρες μας είδηση στο πεδίο του αστυνομικού ρεπορτάζ. Αν Ελληνας σκοτώσει ξένο, είναι μικρή είδηση. Αν Ελληνας σκοτώσει Ελληνα, η είδηση είναι λίγο μεγαλύτερη. Αν ξένος σκοτώσει ξένο, δεν πρόκειται για είδηση. Αν ξένος σκοτώσει Ελληνα, είναι μεγάλη είδηση.

Η εθνικότητα δηλαδή του θύματος είναι ο πρώτος παράγοντας αξιολόγησης και ο δεύτερος είναι η εθνικότητα του θύτη. Εδώ όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μια άλλη πρωτόγνωρη κατάσταση απροσδιοριστίας: η εθνικότητα του θύματος παίζει δευτερεύοντα ρόλο επειδή εδώ τον πρωτεύοντα ρόλο παίζει μια ιδιότητά του: το θύμα είναι άστεγος. Και άστεγος δεν σημαίνει απλώς ξένος. Αστεγος σημαίνει μη άνθρωπος. Αστεγος σημαίνει άνθρωπος χωρίς πρόσωπο.

Με αυτή την έννοια, το ότι κάποιοι θέλουν να έχουν «πρόσωπο στην κοινωνία» δεν είναι ακριβώς κλισέ. Για να χρησιμοποιήσουμε όμως μια έκφραση που είναι σίγουρα κλισέ, η «άτυχη γυναίκα» στάθηκε διπλά «άτυχη»: πρώτα γιατί βρέθηκε στον δρόμο, χωρίς σπίτι (πόσο όμως αυτό είναι θέμα τύχης;), δεύτερον γιατί αυτήν είδε πρώτη ο θύτης όταν βγήκε παγανιά ανήμερα του Πάσχα – κάπου το γεμάτο σκουπίδια και δοξασίες μυαλό του είχε συγκρατήσει ότι μετά την Ανάσταση είναι ό,τι πρέπει για να κάνεις θυσία στον Εωσφόρο.

Ο «σατανιστής» βέβαια, χωρίς να το συνειδητοποιεί, καθόλου τυχαία δεν της πολτοποίησε το κεφάλι. Πολτοποίησε ένα πρόσωπο που δεν υπήρχε. Αρα έκανε ένα έγκλημα που μπορεί και να μην ήταν ακριβώς έγκλημα – με έναν τρόπο και για αρκετούς άλλους από μας, πόσω μάλλον για τον ίδιο.

Φυσικά, με όλα τούτα δεν πρόκειται να αναστήσουμε τη «41χρονη άστεγη». Μπορούμε όμως να αναστήσουμε το όνομά της. Οχι για την ιστορία. Αλλά επειδή, όπως κάθε άνθρωπος, είχε οπωσδήποτε και εκείνη μια δική της ιστορία. Την έλεγαν Ειρήνη Τσάβαρη. Και είχε πρόσωπο μέχρι τέλους.