[Κιόσκι] Το πρόβλημα των εθνικών αξιών

Με την έπαρση που χαρακτηρίζει έναν απόφοιτο του Ιτον ο οποίος κάποια στιγμή θα γινόταν εντελώς φυσιολογικά πρωθυπουργός, ο Ντέιβιντ Κάμερον δήλωσε πριν από μερικές ημέρες ότι οι «βρετανικές αξίες» πρέπει να ενσωματωθούν στο εκπαιδευτικό σύστημα της Βρετανίας. Η δήλωση του βρετανού πρωθυπουργού σηματοδότησε την έναρξη μιας σταυροφορίας ανάδειξης των εθνικών αξιών από αυτές που έχουν κηρυχθεί κατά καιρούς σε διάφορες χώρες του πλανήτη.

Ο Οουεν Τζόουνς κάνει μια παρατήρηση στην Γκάρντιαν που μπορεί να μας ακουστεί πολύ οικεία. Αυτού του είδους οι σταυροφορίες, επισημαίνει, είναι άνευ νοήματος στην καλύτερη περίπτωση και επικίνδυνες στη χειρότερη, ενώ σε κάθε περίπτωση συνιστούν διαστρέβλωση της Ιστορίας. Κατ’ αρχάς, δεν έχουν νόημα επειδή στην πραγματικότητα η Ιστορία είναι μια διαμάχη ανάμεσα σε διαφορετικές Βρετανίες με διαφορετικές αξίες που συνήθως συγκρούονται μεταξύ τους. Πώς απαιτεί λοιπόν ο Κάμερον να κολλήσει σαν βδέλλα στο σώμα της βρετανικής κοινωνίας αυτές που θεωρεί ότι είναι οι σωστές «βρετανικές αξίες»;

Επειτα, είναι επικίνδυνο να ταυτίζονται οι αξίες μιας κυβέρνησης με τις αξίες μιας ολόκληρης χώρας. Πρόκειται για μια παλαιάς κοπής πολιτική που χαρακτηρίζει συνήθως αυταρχικά καθεστώτα, τα οποία κυνηγούν όσους δεν συμφωνούν μαζί τους. Η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν είναι το τελευταίο και πιο ανησυχητικό παράδειγμα. Ενα καλό δείγμα αυτής της νοοτροπίας στη Βρετανία έδωσε η Ντέιλι Μέιλ. Η εφημερίδα χαρακτήρισε τον Ραλφ Μίλιμπαντ ως τον «άνθρωπο που μισούσε τη Βρετανία» επειδή ο πατέρας του σημερινού ηγέτη των Εργατικών ήταν ένας μαρξιστής που δήλωνε αντίθετος στη μοναρχία και την Αγγλικανική Εκκλησία. Αυτές του οι απόψεις ήταν αρκετές για να θεωρηθεί από τον συντηρητικό Τύπο όχι απλώς «μη Βρετανός» αλλά «αντι-Βρετανός».

Τι μας θυμίζει αυτό; Οτι αν ο Ραλφ Μίλιμπαντ είχε γεννηθεί στην Ελλάδα και αμφισβητούσε το γεγονός ότι υπάρχει ένα γονιδιακό νήμα που μας συνδέει με τους αρχαίους Ελληνες, θα είχε χαρακτηριστεί ανθέλληνας. Την ίδια τύχη θα είχε εάν είχε επικρίνει τον στενό εναγκαλισμό της Εκκλησίας με το Κράτος. Απέναντι σε κάθε άποψη που δεν συντάσσεται με το εθνικό αφήγημα ή που αμφισβητεί τα ιερά και τα όσια θα υπάρχει κάποιος που δεν θα επιχειρηματολογεί αλλά θα μιλάει για ανθελληνισμό. Σε μια τέτοια «λίστα ανθελλήνων» βρέθηκα πριν από μερικά χρόνια μαζί με πολλούς συναδέλφους μου επειδή είχαμε υπογράψει ένα κείμενο με το οποίο ζητούσαμε να λογοδοτήσουν οι έλληνες εθελοντές που είχαν συμμετάσχει στη σφαγή της Σρεμπρένιτσα καθώς και να ζητήσει συγγνώμη η ελληνική πολιτεία από τους συγγενείς των θυμάτων.

Αυτό είναι το πρόβλημα με τις «εθνικές αξίες». Δεν ενώνουν, διχάζουν.