[Γνώμη] Ο πραγματικός πόλεμος των ιδεών

Η κατάληψη της ιρακινής πόλης της Μοσούλης την Τρίτη από σουνίτες εξτρεμιστές που ξεχύθηκαν στα σύνορα με τη Συρία υπογραμμίζει τη σύγκρουση των κοσμοθεωριών που έχει αρχίσει σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, την οποία είδα από κοντά κατά τη διάρκεια επίσκεψής μου στο Κουρδιστάν πριν από μερικές ημέρες. Και δεν πρόκειται για αυτό που νομίζετε.

Δεν πρόκειται για τη διαμάχη της εκλεγμένης κυβέρνησης του Ιράκ υπό τον πρωθυπουργό Νούρι αλ Μαλίκι με τους σουνίτες εξτρεμιστές. Ο Μαλίκι είναι ένας τύραννος που κυβερνά το Ιράκ ως σιίτης σοβινιστής, με τον ίδιο τρόπο που οι σουνίτες μαχητές προωθούν τον σουνιτικό σοβινισμό. Και οι δύο είναι χαμένοι. Οχι – ο πραγματικός πόλεμος των ιδεών, ο μόνος στον οποίο αξίζει κανείς να υποστηρίξει κάποια πλευρά, είναι αυτός ανάμεσα στους θρησκευτικούς εξτρεμιστές (σουνίτες και σιίτες) και στους αφοσιωμένους περιβαλλοντολόγους. Και οι δύο προσπαθούν στην πραγματικότητα να σβήσουν τα σύνορα στη Μέση Ανατολή αλλά για εντελώς διαφορετικούς λόγους.

Και οι εξτρεμιστές και οι περιβαλλοντολόγοι πιστεύουν ότι το όραμά τους θα θριαμβεύσει μόνο αν φανταστεί κάποιος ότι τα σύνορα με τη Συρία, το Ιράκ, την Τουρκία και τον Λίβανο δεν υπάρχουν και όλη η περιοχή κυβερνάται ως ενιαίο πολιτικό σύστημα ή οικοσύστημα. Αν κερδίσουν οι εξτρεμιστές – και τώρα φαίνεται να κερδίζουν – η περιοχή αυτή θα μετατραπεί σε ζώνη ανθρώπινης και οικολογικής καταστροφής. Αν κερδίσουν οι περιβαλλοντολόγοι αυτό θα συμβεί επειδή αρκετοί άνθρωποι συνειδητοποίησαν ότι εάν δεν μάθουν να μοιράζονται αυτό τον χώρο, ή θα καταστρέψει ο ένας τον άλλο ή θα τους καταστρέψει όλους η μητέρα φύση.

Οσο ήμουν στο Κουρδιστάν έκανα παρέα με μερικούς από τους περιβαλλοντολόγους. Ηταν αποκάλυψη. Η άποψή τους είναι ότι η Μέση Ανατολή μπορεί να διαχωριστεί σε διαφορετικά κράτη, αλλά μπορεί να είναι διαχειρίσιμη προς όφελος των περισσοτέρων μόνο εάν ένας θεωρήσει την περιοχή αυτή ως βιολογικό οικοσύστημα που απειλείται όλο και περισσότερο από φυσικές και ανθρώπινες καταστροφές.

Για παράδειγμα, τη δεκαετία του ’90 η περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν υπέστη διπλές κυρώσεις – αυτές που επέβαλε ο ΟΗΕ στον Σαντάμ Χουσεΐν και αυτές που επέβαλε ο Σαντάμ Χουσεΐν στο Κουρδιστάν. Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι Κούρδοι αποψίλωσαν μαζικά περιοχές για να κάψουν τα ξύλα ώστε να έχουν ενέργεια, καταστρέφοντας την κουρδική βελανιδιά και την αλυσίδα της τροφής που συντηρούσε ζώα όπως η περσική λεοπάρδαλη. Το πραγματικό πρόβλημα πάντως είναι το νερό, το οποίο πλέον κοστίζει ανά λίτρο δύο φορές περισσότερο από τη βενζίνη που χρησιμοποιούν οι Ιρακινοί για τα αυτοκίνητά τους.

Οι περιβαλλοντολόγοι ξεκινούν με τα «κοινά» και προσπαθούν να κάνουν τον καθένα να σκεφτεί το τι μοιράζονται. Οι εξτρεμιστές ξεκινούν από τον «αποκλεισμό» και προσπαθούν να κάνουν τον καθένα να σκεφτεί ποιον φοβούνται. Η Ανατολική Μεσόγειος θα έχει μέλλον μόνο αν επιλέξει την οικολογία και εγκαταλείψει τους «ισμούς» – τον σιισμό, τον σουνισμό, τον τουρκισμό, τον κουρδισμό ή τον ισλαμισμό.