Τρία μολυβένια χρόνια

Αρχές καλοκαιριού του 2011. Ενα δάσος από ανοιχτές παλάμες σημαδεύει τη Βουλή. Ενα σύνθημα, που μέχρι τότε ακουγόταν μόνο από τα γκρουπούσκουλα των αναρχικών, γεμίζει την Πλατεία Συντάγματος: «Να καεί, να καεί…». Αυτό που τότε ερμηνευόταν από τα περισσότερα media ως αφύπνιση του δημοκρατικού λαού αποκαλύπτεται, υπό το φως όσων ακολούθησαν, ότι ήταν μια αντίρροπη εξέλιξη: η απενοχοποίηση του αντικοινοβουλευτισμού. Εκτοτε έγινε κοινότοπο να βρίζεις τη Βουλή. Εγινε καθημερινός ο λόγος που αναθεμάτιζε τους πολιτικούς ως κλέφτες και ζητούσε κρεμάλες και νέο Γουδή.

Η Χρυσή Αυγή κεφαλαιοποίησε τη ρητορική της πλατείας. Την έντυσε με τα άρβυλα του ακτιβισμού στις γειτονιές. Της έδωσε οργανωτικό σώμα με μεθόδους παραστρατιωτικής οργάνωσης. Τη στήριξε χρησιμοποιώντας την ανάγκη των πεινασμένων σε προπαγανδιστικές παραστάσεις που είχαν σκηνοθετηθεί ως συσσίτια. Η Χρυσή Αυγή μπήκε στη Βουλή και ξαναμπήκε πανηγυρικά μετά τα «εγέρθητου» και τα τηλεοπτικά χαστούκια. Ο νεοναζισμός άρχισε έτσι να διαχέεται σαν δηλητήριο στις φλέβες των θεσμών. Εκμεταλλευόταν τις δημοκρατικές ελευθερίες για να στραφεί εναντίον της δημοκρατίας. Εμφανιζόταν στα μίντια για να υποσκάψει την αξιοπιστία τους. Ασχημονούσε στη Βουλή μετατρέποντάς την σε θέατρο ευτελισμού του κοινοβουλευτισμού. Και ταυτόχρονα, εκτός Βουλής, χρησιμοποιούσε την κρατική χρηματοδότηση και τα υπόλοιπα κομματικά προνόμια για να πυκνώσει τα τάγματά της.

Το πολιτικό σύστημα δεν ήταν έτοιμο να αντιμετωπίσει την απειλή. Αυτοί που επιβάλλονταν στον δημόσιο χώρο κλωτσώντας πάγκους και κάνοντας στρατιωτικές παρελάσεις, είχαν το άλλοθι του λαϊκού ερείσματος. Δεν τους κοιτούσε αδρανής μόνο η Αστυνομία. Τους κοιτούσε αμήχανη και η Πολιτεία.

Η κινητοποίηση της Δικαιοσύνης που ακολούθησε τη δολοφονία του Φύσσα φάνηκε σαν η αρχή του τέλους του νεοναζιστικού φαινομένου. Ηταν μια ακόμη ψευδαίσθηση που διαλύθηκε παταγωδώς. Διαλύθηκε με οδυνηρό τρόπο όταν ο γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου εμφανίστηκε να υιοθετεί τις θεωρίες των χρυσαυγιτών περί πολιτικής δίωξης και σκευωρίας. Οι νεοναζί βρήκαν έτσι τρόπο να επιστρέψουν και να βγάζουν πάλι τη γλώσσα τους στο πολιτικό σύστημα. Ο κατηγορούμενος ως αρχηγός της εγκληματικής οργάνωσης που απεργαζόταν την ανατροπή του Πολιτεύματος μπόρεσε χθες να εμφανιστεί ως «αρχηγός του τρίτου πολιτικού κόμματος». Μπόρεσε να εμφανιστεί ως θύμα του «κράτους εισαγγελέων» και των κοινοβουλευτικών κομμάτων που «αντισυνταγματικά» του αφαίρεσαν τα δικαιώματά του ως «επικεφαλής κοινοβουλευτικής ομάδας». Μπόρεσε για μία ακόμη φορά να διασύρει το πολιτικό σύστημα, εκμεταλλευόμενος τις αυταπάτες του.

Το λάθος το έκανε η συντηρητική παράταξη, στα ηγετικά κλιμάκια της οποίας επιβίωναν θύλακοι που πίστευαν ότι η Χρυσή Αυγή είναι «συγγενές κόμμα» που το ψηφίζουν τα «δικά μας παιδιά» – κάτι σαν ΛΑΟΣ σε άγρια εφηβεία. Η τακτική της μη αντιπαράθεσης με τη Χρυσή Αυγή έφερε ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα. Οι νεοναζί εκμεταλλεύτηκαν τους υπόγειους διαύλους για να πλήξουν εκείνοι τη Νέα Δημοκρατία. Κάποιοι στη ΝΔ φαίνεται ότι ακόμη δεν έχουν καταλάβει τη διαφορά μεταξύ του «ενσωματωμένου» ακροδεξιού λαϊκισμού τύπου Λεπέν και της μιλιταριστικής αντισυστημικής βίας που εκφράζει η Χρυσή Αυγή.

Το λάθος το έκανε η Αριστερά, σύμφωνα με την ανάλυση της οποίας τα «φτωχοποιημένα» στρώματα που ψηφίζουν τους νεοναζί είναι απλώς αγανακτισμένα παιδιά που έχασαν τον δρόμο τους. Ο αντιμνημονιακός θυμός τους θα μπορούσε να διοχετευτεί ξανά στην κοίτη της Αριστεράς – έστω και αν ήταν μόνο για τη δεύτερη Κυριακή των αυτοδιοικητικών εκλογών…

Υποτιμήθηκαν έτσι οι βαθιές ρίζες που είχαν τα ιδεολογήματα της οργάνωσης στην κοινωνία προ του Μνημονίου. Ο εθνικισμός, ο ρατσισμός, ακόμη και ο αντισημιτισμός ήταν ρεύματα που διαπότιζαν οριζόντια τα ακροατήρια όλων των κομμάτων, πολύ πριν τα αποχαλινώσει η οικονομική κρίση.

Το λάθος το έκανε το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού συστήματος που πίστεψε ότι το νεοναζιστικό φαινόμενο θα εξέλιπε, αν αντιμετωπιζόταν ποινικά ο οργανωτικός του βραχίονας. Η ταχύτητα με την οποία επανέκαμψε εκλογικά – ανεξάρτητα από την εξέλιξη της ανάκρισης – η Χρυσή Αυγή απέδειξε ότι το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο από μια ποινική υπόθεση. Οι προφυλακίσεις και τα απαγορευτικά μέτρα που ψήφισε στη συνέχεια η Βουλή, δεν ήταν δυνατόν να περιορίσουν την απήχηση νεοναζιστικής οργάνωσης.

Η δημοκρατική πολιτεία αντιμετωπίζει προκλήσεις που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ούτε η Δικαιοσύνη ούτε μόνο του κανένα κόμμα: Μισό εκατομμύριο πολίτες παραβλέπουν τις σβάστικες. Ξεπλένουν με την ψήφο τους το αίμα του Σαχζάτ Λουκμάν και του Παύλου Φύσσα. Οδηγούνται από τυφλό μένος κατά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Τρία χρόνια μετά, οι πολιτικές δυνάμεις αποτυγχάνουν διαρκώς να επαναπατρίσουν στη δημοκρατική ζωή αυτούς τους πολίτες. Τρία χρόνια μετά, οι νεοναζί έχουν ακόμη τη δύναμη να στρέφουν το Κοινοβούλιο κατά του εαυτού του.