[Κιόσκι] Από το ένα ψεύδος στο άλλο

Και οι δυο φοβούνται και μισούν – οι μεν το Ισλάμ, οι δε τη Δύση. Και οι δυο αναζητούν αγωνιωδώς μια ταυτότητα και οι δυο ψάχνουν καταφύγιο σε μια κοινότητα – οι πρώτοι εθνική, οι δεύτεροι θρησκευτική. Στην ουσία δεν υπάρχει καμία διαφορά. Οι νεαροί Ευρωπαίοι που στήριξαν τα ευρωφοβικά κόμματα στις ευρωεκλογές ζουν στο ίδιο σύμπαν φόβου και μίσους με τους νεαρούς μουσουλμάνους Ευρωπαίους που ταξίδεψαν ώς τη Συρία για να πολεμήσουν στο πλευρό των τζιχαντιστών. Και είναι πιασμένοι στο ίδιο αγκίστρι – του φανατισμού και της ανασφάλειας, της μισαλλοδοξίας και της αίσθησης ότι η κοινωνία τούς έχει καταδικάσει σε ένα περιθώριο, τα σύνορα του οποίου δεν θα μπορέσουν να περάσουν ποτέ.

Αυτά τα δύο άκρα συναντώνται στην άρνηση της Ευρώπης – ή μάλλον αυτής της Ευρώπης. Τα παιδιά της Ακρας Δεξιάς αντλούν δύναμη από το εξωραϊσμένο παρελθόν των εθνικών συνόρων και της υποτιθέμενης εθνικής ομοιογένειας. Τα παιδιά της Τζιχάντ ζουν με ένα παρελθόν ανέχειας και αποκλεισμού που θέλουν να ξεχάσουν και ονειρεύονται ένα μέλλον που δείχνει λουσμένο στο μεταφυσικό φως μιας άλλης ζωής.

Δεν γίνονται όλοι οι ακροδεξιοί νεοναζί. Ούτε όλοι οι μουσουλμάνοι επιστρέφουν από τη Συρία ή το Ιράκ για να σκοτώσουν όποιον βρουν στο Εβραϊκό Μουσείο των Βρυξελλών. Οι περισσότεροι, πάντως, διεγείρονται από την προοπτική της εκδίκησης. Οι πρώτοι θέλουν να εκδικηθούν αυτήν την Ευρώπη που τους φαίνεται ο δούρειος ίππος της παγκοσμιοποίησης. Οι δεύτεροι θέλουν να εκδικηθούν την Ευρώπη που τους μεγάλωσε ως μαθητές β’ κατηγορίας για να τους κάνει πολίτες β’ κατηγορίας. Και οι δυο τους αποστρέφονται το κράτος, αλλά για ακριβώς αντίθετο λόγο: στους μεν φαίνεται υπερβολικά γενναιόδωρο απέναντι στους ξένους, στους δε εξαιρετικά εχθρικό απέναντι στους ίδιους.

Πού χάθηκε λοιπόν το παιχνίδι; Την απάντηση, επισημαίνει ο Μπερνάρ Γκετά στη Λιμπερασιόν, πρέπει να την αναζητήσουμε στα λάθη των πολιτικών ηγεσιών. Ή μάλλον στα ψεύδη τους. Οι πολιτικές ηγεσίες ψεύδονται επειδή δεν έχουν το θάρρος να αναγνωρίσουν ότι ήταν τεράστιο λάθος η αποβιομηχάνιση της Ευρώπης προς όφελος των υπηρεσιών και των νέων τεχνολογιών. Ψεύδονται επειδή δεν λένε στους Ευρωπαίους ότι πρέπει να μειώσουν το κόστος παραγωγής, ψεύδονται αφήνοντάς τους να πιστέψουν ότι η Ευρώπη είναι ένα τέρας στο οποίο αναγκάζονται να υποκλιθούν οι εθνικές κυβερνήσεις όταν στην πραγματικότητα είναι οι εθνικές κυβερνήσεις αυτές που χαράζουν την ευρωπαϊκή πολιτική.

Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες ψεύδονται κάνοντας εκατομμύρια νέους ανθρώπους να αναζητούν καταφύγιο σε ένα άλλο ψεύδος. Μόνο που αυτό είναι ένα ψεύδος απεχθές, τρομακτικό και επικίνδυνο. Και το τίμημά του μπορεί να αποδειχθεί πολύ βαρύ.