[Γνώμη] Σικόρσκι, ένας πιθανός διάδοχος της Αστον

Η απότομη άνοδος λαϊκιστών και εξτρεμιστών στις ευρωεκλογές έχει πολλές ερμηνείες: έκφραση θυμού γενικά κατά του κατεστημένου, ο οποίος τροφοδοτείται από μια ύφεση που διαρκεί δύο χρόνια, αλλά και δυσφορία απέναντι στις ευρωπαϊκές ελίτ, οι οποίες μοιάζουν να γνωρίζουν μόνο μία κατεύθυνση για την Ευρωπαϊκή Ενωση (περαιτέρω ολοκλήρωση), ενώ οι περισσότεροι πολίτες θα προτιμούσαν το έθνος-κράτος να παραμείνει ο κύριος φορέας λήψης αποφάσεων. Υπάρχει επίσης η αίσθηση ότι οι άνθρωποι που ηγούνται της Ευρώπης δεν έχουν επιλεγεί για το χάρισμα ή τις ικανότητές τους, αλλά λόγω πολιτικών σκοπιμοτήτων.  

Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μια θέση που δημιουργήθηκε πριν από πέντε χρόνια με μεγάλες προσδοκίες, για να την καλύψει ο χαμηλότονος Χέρμαν βαν Ρομπάι. Βέλγος πρώην πρωθυπουργός και ερασιτέχνης ποιητής, επελέγη επειδή δεν θα ενοχλούσε τόσο τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών κρατών με την προσωπική φιλοδοξία και το όραμά του. Με αυτά τα δεδομένα, έκανε μια εξαιρετική δουλειά.

Ενα δεύτερο παράδειγμα είναι η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διπλωματίας, Κάθριν Αστον, η οποία ολοκληρώνει τη θητεία της φέτος. Οταν επελέγη η βρετανίδα πολιτικός για τη συγκεκριμένη θέση, το 2009, δεν είχε διαπιστευτήρια εξωτερικής πολιτικής. Η απόδοσή της αποδείχθηκε ελαφρώς καλύτερη από ό,τι προϊδέαζε η έλλειψη πείρας της.

Για όσους έχουν απογοητευθεί από τις μέτριες επιλογές πολιτικών σε κορυφαίες θέσεις της Ευρώπης υπάρχει τώρα μία ελπίδα. Πριν από λίγες ημέρες, ο πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ πρότεινε να διαδεχθεί την Κάθριν Αστον ο υπουργός Εξωτερικών του, ο Ράντοσλαβ Σικόρσκι.

Ο Σικόρσκι είναι ακριβώς ο άνθρωπος που χρειάζεται για να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε για τους ευρωπαίους πολιτικούς ηγέτες: δεν είναι μόνο ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά ταλέντα στην Ευρώπη, αλλά και μια πνευματική φυσιογνωμία, με έναν ενδιαφέροντα βίο, ο οποίος διαμορφώθηκε μέσα από την τραγική Ιστορία της Πολωνίας.

Εξόριστος από τη χώρα του το 1981, όποτε κηρύχθηκε ο στρατιωτικός νόμος, ο φοιτητής τότε Σικόρσκι έλαβε πολιτικό άσυλο στη Βρετανία. Σπούδασε Φιλοσοφία, Πολιτικές Επιστήμες και Οικονομικά στην Οξφόρδη. Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 πήγε στο Αφγανιστάν ως δημοσιογράφος για να καλύψει τη ρωσική εισβολή. «Οι Αφγανοί αντιστέκονταν στην ίδια ξένη εξουσία στην οποία αντιστεκόταν η Πολωνία. Ο αγώνας τους ήταν και δικός μου» έγραψε στα απομνημονεύματά του. Οταν τον ρώτησα, πριν από μερικά χρόνια, για τις πληροφορίες που τον ήθελαν να έχει πάρει μέρος στις μάχες, αποκρίθηκε με ένα χαμόγελο.

Το 2005, όταν διορίστηκε υπουργός Αμυνας της Πολωνίας, στη Ρωσία είχε τη φήμη του γερακιού. Από την ημέρα ωστόσο που ανέλαβε χρέη υπουργού Εξωτερικών, δύο χρόνια αργότερα, άμβλυνε σημαντικά τις θέσεις του. Σικόρσκι και Τουσκ έχουν επενδύσει πολλή ενέργεια προκειμένου να βελτιώσουν τις σχέσεις της Πολωνίας με τους δύο μεγάλους γείτονές της, τη Γερμανία και τη Ρωσία – παρά τη φρικτή εμπειρία της χώρας κατά τη διάρκεια τόσο της ναζιστικής όσο και της σοβιετικής κατοχής. Οι προσπάθειες του Σικόρσκι στη Ρωσία άρχισαν να δυσκολεύουν όταν ανέβηκε ξανά στον προεδρικό θώκο ο Βλαντίμιρ Πούτιν, το 2012. Η πρόοδος όμως στη βελτίωση των σχέσεων με τη Γερμανία ήταν σημαντική. Στη διάσημη ομιλία του, το 2011, στην οποία καλούσε τη Γερμανία να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στην κρίση του ευρώ, έκανε μια αξιοσημείωτη δήλωση για πολωνό πολιτικό: «Φοβάμαι λιγότερο την ισχύ της Γερμανίας απ’ ό,τι έχω αρχίσει να φοβάμαι την αδράνειά της».    

Με την επίθεση της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας, η ιστορία επιστρέφει στην Ευρώπη και μαζί μια αίσθηση τρωτότητας της Γηραιάς Ηπείρου. Οι Ανατολικοευρωπαίοι γενικά, και ο Σικόρσκι ειδικότερα, έχουν υπάρξει μέχρι στιγμής πιο ρεαλιστές από τους δυτικοευρωπαίους συναδέλφους τους στην αποτίμηση των αυτοκρατορικών ενστίκτων της Ρωσίας.

Ο Σικόρσκι είναι ένας άνθρωπος που μπορεί να γεφυρώσει την Ανατολή με τη Δύση στην Ευρώπη. Εχει καλούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον και δεν χρειάζεται εκπαίδευση, όπως η Αστον.

Ο Κλέμενς Βέργκιν είναι συντάκτης διεθνών ειδήσεων της εφημερίδας «Ντι Βελτ» και δημιουργός του μπλογκ Flatworld.