Ενας «σερίφης» που φοβάται τα όπλα

Σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού, ο Μπαράκ Ομπάμα επέλεξε πριν από δύο ημέρες την περίφημη Στρατιωτική Ακαδημία του Γουέστ Πόιντ για να εξαγγείλει τη στροφή της αμερικανικής πολιτικής από τις μονομερείς στρατιωτικές επεμβάσεις σε ένα είδος συμμετοχικής δημοκρατίας. Ο αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε το παγκόσμιο ακροατήριό του ότι η χώρα του είναι το πλέον απαραίτητο κράτος στον πλανήτη και εξήγησε ότι το θέμα δεν είναι εάν θα ηγηθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες αλλά πώς θα ηγηθούν.

Οπως φαίνεται από τις αντιδράσεις, όμως, δεν έπεισε πολύ. Οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» εκτιμούν στο κύριο άρθρο τους ότι ο αμερικανός πρόεδρος έχασε την ευκαιρία να εξηγήσει πώς ακριβώς σκέπτεται να ηγηθεί σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο τα επόμενα δύο χρόνια και ειδικότερα σε ποιον άξονα σκέπτεται να τοποθετήσει τις αμερικανικές σχέσεις με την Κίνα και την Ρωσία. Είναι μια εξήγηση απαραίτητη: η Κίνα αρχίζει να διεκδικεί χώρο στον Ειρηνικό Ωκεανό, ενώ η Ρωσία εισέρχεται σε μια νέα φάση επεκτατισμού για πρώτη φορά μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης.

Ο Μπαράκ Ομπάμα κατηγορείται από τη ναυαρχίδα του αμερικανικού Τύπου για ασάφεια.

Η «Μοντ», από την πλευρά της, ενδεχομένως η πιο «διεθνής» εφημερίδα της Ευρώπης, βλέπει στο πρόσωπο του ενοίκου του Λευκού Οίκου έναν «κομψό διανοούμενο» που θέλησε να απαντήσει στους επικριτές του.

Από την άποψη αυτή, ο Ομπάμα βαθμολογείται με άριστα ως σχολιαστής. Αλλά ως παίκτης στη διεθνή σκηνή; Η απάντηση δεν είναι εύκολη.

Ο αμερικανός πρόεδρος βάλλεται πανταχόθεν. Σε μια μοναδική στιγμή σύμπνοιας τόσο η δημοκρατική Αριστερά όσο και τον νεοσυντηρητική Δεξιά τον κατηγορούν για τάσεις απομονωτισμού.

Εχουν καταγγείλει κατ’ επανάληψη την παθητικότητα και την απροθυμία του να καταφύγει στη χρήση στρατιωτικής ισχύος. Το αποτέλεσμα κατά τη γνώμη των πρώτων είναι ο Μπασάρ αλ Ασαντ να σφάζει ανενόχλητος του Σύρους. Για τους δεύτερους, η παθητική στάση της Ουάσιγκτον δίνει αέρα στους Κινέζους και τους Ρώσους.

Ο Μπαράκ Ομπάμα έχει, ωστόσο, ένα ισχυρό αντεπιχείρημα: την αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων. Η επέμβαση στο Ιράκ προκάλεσε ένα σοκ στη Μέση Ανατολή από το οποίο δεν έχει συνέλθει ακόμη. Από το Αφγανιστάν οι Αμερικανοί δεν αποχωρούν χαμένοι αλλά ούτε και κερδισμένοι. Αμφίβολης αποτελεσματικότητας ήταν ακόμη και η επέμβαση στη Λιβύη. Η χώρα απαλλάχθηκε από τον Μουαμάρ Καντάφι αλλά έχει παραδοθεί σε ένα χάος, το οποίο κανένας δεν ξέρει πότε θα αντικατασταθεί από μια σχετική τάξη.

Η θεώρηση αυτή συμπυκνώνεται σε μια αποστροφή της ομιλίας του στους απόφοιτους ευέλπιδες του Γουέστ Πόιντ. «Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κάποια από τα λάθη που πληρώσαμε ακριβά προήλθαν από τη συμμετοχή μας σε στρατιωτικές επεμβάσεις των οποίων δεν υπολογίσαμε τις συνέπειες» επισήμανε.

Το επιχείρημα του Μπαράκ Ομπάμα διαθέτει ιστορική ακρίβεια. Με άλλα λόγια, τα πράγματα είναι ακριβώς έτσι όπως τα περιγράφει.

Οπως όμως παρατηρεί η γαλλική εφημερίδα, ο αμερικανός πρόεδρος δίνει την εντύπωση ότι προτιμά να αποφύγει τις δυσκολίες παρά να τις αντιμετωπίσει.

Δείχνει να θέλει να κρύψει τα προβλήματα κάτω από το χαλί παρά να τα λύσει. Η εντύπωση αυτή είναι ενδεχομένως λανθασμένη. Αλλά στη διπλωματία οι εντυπώσεις μετράνε σχεδόν όσο και οι πράξεις.