[Διαστάσεις] Ενας ύμνος στη φιλία

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να απαντήσεις στην πρόκληση της Χρυσής Αυγής (γιατί στην πραγματικότητα η πρόκληση είναι μία, η ύπαρξή της και η εκπροσώπησή της στο ελληνικό Κοινοβούλιο, στους δήμους, στις περιφέρειες και σύντομα στην Ευρωβουλή). Μπορείς να κάνεις μια διαδήλωση. Μπορείς να γράψεις ένα άρθρο. Μπορείς – και πρέπει – να πας την ερχόμενη Κυριακή να ψηφίσεις, ώστε να μην επιτρέψεις στους αρνητές της δημοκρατίας να επηρεάσουν με οποιονδήποτε τρόπο τη λειτουργία της δημοκρατίας. Μπορείς και να γυρίσεις μια ταινία.

Θυμάμαι τη Στρέλλα. Δεν έβγαινες ίδιος άνθρωπος έχοντας παρακολουθήσει αυτή την ταινία. Η πρωταγωνίστρια, μια ερασιτέχνις ηθοποιός, ήταν συγκλονιστική, κυριολεκτικά «γεμάτη τρέλα», μια τρέλα ανατρεπτική και απελευθερωτική. Η ταινία ξεχείλιζε από ευαισθησία, χιούμορ και πάθος. Το τέλος ήταν εκρηκτικό. Ο Πάνος Κούτρας αποδείκνυε, τόσο στη χώρα του όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη, ότι είχε έρθει για να μείνει. Κάποιος τον αποκάλεσε «Ελληνα Αλμοδόβαρ». Νομίζω ότι τον αδίκησε.

Αυτή την εβδομάδα ο Κούτρας χτύπησε ξανά. Η καινούργια του ταινία, που προβλήθηκε προχθές στο Φεστιβάλ των Καννών και όταν τελείωσε χειροκροτήθηκε από χίλιους θεατές επί δέκα λεπτά, λέγεται Ξενία. Και τα έχει πάλι όλα, αδελφική φιλία και ρατσισμό, όνειρα και πόνο, χιούμορ και δράση, αναζήτηση ταυτότητας, ομοφοβία, τρυφερότητα και νοσταλγία. Σε μια χώρα όπου ο υποψήφιος ενός νεοναζιστικού κόμματος για τη δημαρχία της πρωτεύουσας παίρνει 16%, ένας σκηνοθέτης τολμά να διαλέξει ως πρωταγωνιστές για την ταινία του δύο Αλβανούς, δύο όχι επίσημα Ελληνες, που γεννήθηκαν όμως εδώ και θα έπρεπε κανονικά να λέγονται Ελληνες αλβανικής καταγωγής. Αυτοί διατρέχουν την Ελλάδα, φοβούνται την Ελλάδα, πιστεύουν στην Ελλάδα, κοσμούν την Ελλάδα.

Διαβάζω συνεντεύξεις του Κούτρα σε ελληνικά και ξένα έντυπα. Ηθελε να μιλήσει για τη νεότητα, να κάνει ένα teenage movie, να θυμηθεί τη δεκαετία του ’70 που ήταν πανκ με μια πλευρά «no future», για να ανακαλύψει στην πορεία ότι το σύνθημα αυτό, που ήταν τότε ποιητικό, εκφράζει σήμερα μια κατάμαυρη πραγματικότητα. Ηθελε να κάνει μια ταινία για να αποχαιρετήσει την εφηβεία και, χάρις στο ταλέντο, τη χαρά της ζωής και την αυταπάρνηση του 18χρονου Οντι και του 16χρονου Ντάνι, απέκτησε εκείνος δύναμη, κέφι και κουράγιο για το δεύτερο μισό της ζωής του. Αρχισε να μιλά για το μίσος και την αδιαφορία και κατέληξε να κάνει έναν ύμνο στη φιλία.

Αυτό χρωστάμε στον Κούτρα: ότι μας παρακινεί να ξεπεράσουμε τη μιζέρια μας με όπλο την αδελφοσύνη, όχι τον διχασμό. Μας ξεσηκώνει δημιουργικά, όχι καταστροφικά. «Στην Ξενία καίει μια φωτιά νεανική, επική, χαρούμενη, αισθησιακή, μια φωτιά τόσο κοινωνική όσο και πολιτική» έγραφε τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Λιμπερασιόν ο Ολιβιέ Σεγκιρέ, που παρακολούθησε τα γυρίσματα. «Μια φωτιά που η κρίση, αντί να την πνίγει, τη φουντώνει».