Ο Ασωπός ακόμα σκοτώνει

Στo κόκκινo έχουν φτάσει οι τιμές του εξασθενούς χρωμίου στα υπόγεια νερά του Ασωπού. Μόνο σε έναν αγωγό ομβρίων υδάτων που εκβάλλει στον ποταμό στην περιοχή Οινοφύτων οι συγκεντρώσεις του εξασθενούς χρωμίου – το οποίο ευθύνεται για καρκινογενέσεις – έφτασαν τα 4.900 μικρογραμμάρια ανά λίτρο (μg/L) όταν το όριο που έχει θεσπιστεί είναι τα 50 μικρογραμμάρια!

Η εφιαλτική κατάσταση στην περιοχή, παρά τις εξαγγελίες μέτρων τα τελευταία χρόνια, διαπιστώνεται και σε άλλες μετρήσεις: σε μια από τις νέες γεωτρήσεις που ανοίχτηκαν στην περιοχή από μελετητές του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ύστερα από υπόδειξη της Περιφερειακής Ενότητας Βοιωτίας σε συνεργασία με τους επιθεωρητές Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ, ανιχνεύτηκαν συγκεντρώσεις εξασθενούς χρωμίου 10.103 μg/L!

Σε ό,τι αφορά τον προαναφερόμενο αγωγό ομβρίων η έλλειψη χαρτογράφησης της διέλευσής του και η πλήρης απουσία δεδομένων που σχετίζονται με τις βιομηχανίες που τον χρησιμοποιούν δεν επιτρέπουν στους ειδικούς την ασφαλή εξαγωγή συμπερασμάτων για την πηγή εκπομπής του εξασθενούς χρωμίου στο νερό με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την υγεία των κατοίκων της περιοχής.

ΟΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ. Στο μεταξύ, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος, σε σκάμματα ( επιφανειακές γεωλογικές τομές) που έκαναν οι επιθεωρητές το 2013 καταγράφηκαν τιμές που έφτασαν τα 6.000 μg/L. Παράλληλα, το υπόγειο νερό στις υφιστάμενες γεωτρήσεις στην περιοχή  Οινοφύτων παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις στις συγκεντρώσεις του εξασθενούς χρωμίου ακόμη και όταν οι γεωτρήσεις απέχουν μεταξύ τους μερικές εκατοντάδες μέτρα.

Η παρουσία υπερβολικά υψηλών συγκεντρώσεων στις νέες γεωτρήσεις και τα σκάμματα οδηγεί τους ειδικούς στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ρύπανση που οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα στην άτυπη Βιομηχανική Περιοχή Οινοφύτων.

Το συμπέρασμα αυτό καταρρίπτει το επιχείρημα που επικαλούνται πολλές επιχειρήσεις ότι η ρύπανση από το χρώμιο είναι γηγενής, προέρχεται δηλαδή από φυσικές πηγές. Τα στοιχεία παρουσιάζονται στην τελική έκθεση που συνέταξε το ΕΜΠ στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος για την παρουσία «χρωμίου στα υπόγεια νερά της λεκάνης απορροής του Ασωπού» με υπεύθυνους τους καθηγητές Δημήτρη Δερματά και Δανιήλ Μαμάη. Στη μελέτη συμμετείχαν ακόμη το Πολυτεχνείο Κρήτης, η Ειδική Γραμματεία Υδάτων και η Περιφερειακή Ενότητα Βοιωτίας.

Πρόκειται για την τελική μορφή της έκθεσης, το προκαταρκτικό στάδιο της οποίας δημοσιεύτηκε το 2013 χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία των αποτελεσμάτων από τις δειγματοληψίες.

Η έκθεση έχει ήδη σταλεί στον αντιπεριφερειάρχη Βοιωτίας Γιώργο Μουλκιώτη, ο οποίος με τη σειρά του την παρέδωσε στην Εισαγγελία Πλημμελειοδικών Θήβας.

ΝΕΑ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑ. Επιπλέον, στην περιοχή και ειδικότερα στις γεωτρήσεις που βρίσκονται βόρεια και δυτικά της Βιομηχανικής Ζώνης Οινοφύτων ανιχνεύτηκαν αρκετά υψηλές συγκεντρώσεις μολύβδου και μαγγανίου που κατά τους μελετητές υποδεικνύει την ύπαρξη και πιθανών άλλων πηγών ρύπανσης στα υπόγεια νερά.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, πιθανές πηγές ανθρωπογενούς ρύπανσης με εξασθενές χρώμιο που οδηγεί στην υποβάθμιση της ποιότητας των υπόγειων νερών είναι είτε τα θαμμένα στερεά απόβλητα με υψηλή περιεκτικότητα σε εξασθενές χρώμιο ή ακόμη και οι υγρές διαρροές που ακολουθώντας υπόγειες ροές φτάνουν στα υπόγεια νερά.

Στο μεταξύ, η διαπίστωση ότι οι συγκεντρώσεις του εξασθενούς χρωμίου μειώνονται όσο αυξάνει η απόσταση από τις γεωτρήσεις (με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις) οδηγεί τους ειδικούς στο συμπέρασμα ότι η πηγή της ρύπανσης είναι πολύ κοντά στις γεωτρήσεις. Τι σημαίνει αυτό; Οτι το εξασθενές χρώμιο επηρεάζεται σημαντικά από το τοπικό υδρογεωλογικό καθεστώς. Η εικόνα αυτή ενισχύεται από τη μεγάλη χωρική διακύμανση των συγκεντρώσεων που παρατηρείται και στα σκάμματα τα οποία απέχουν μεταξύ τους μερικές μόνο δεκάδες μέτρα.

Τι πρέπει να γίνει

Κατά τους μελετητές του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου που συνέταξαν την έκθεση οποιοδήποτε σχέδιο αποκατάστασης της περιβαλλοντικής υποβάθμισης θα πρέπει να περιλαμβάνει: εντοπισμό της εστίας της ρύπανσης και απομάκρυνση/αδρανοποίησή της. Τη διαμόρφωση ενός συνεχούς και αποτελεσματικού προγράμματος παρακολούθησης της ποιότητας των υπογείων και επιφανειακών υδάτων με υφιστάμενες και διερευνητικές νέες γεωτρήσεις που θα καλύπτουν όλη την περιοχή. Και τη συστηματική παρακολούθηση των παραγόμενων αποβλήτων από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Χρόνια… άγνοια

Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι το πρόβλημα του Ασωπού είναι επείγον. Ομως τα τελευταία χρόνια η όποια λύση του προβλήματος περιορίζεται σε εξαγγελίες. «Εμείς μέσα σε έναν χρόνο εντοπίσαμε το πρόβλημα με συγκεκριμένα νούμερα. Οι υπεύθυνοι όλα τα τελευταία χρόνια στρουθοκαμηλίζουν έχοντας ξοδέψει δεκάδες εκατομμύρια ευρώ χωρίς να έχουν εντοπίσει το πρόβλημα» λέει στα «ΝΕΑ» ο επίκουρος καθηγητής Γεωπεριβαλλοντικής Τεχνολογίας στο ΕΜΠ Δημήτρης Δερματάς.

Από την πλευρά του ο αντιπεριφερειάρχης Βοιωτίας Γ. Μουλκιώτης υποστηρίζει ότι «εμείς έχουμε εντοπίσει τον χώρο αλλά δεν μπορούμε με τα μέσα που έχουμε να ταυτοποιήσουμε τον ρυπαντή ή τους ρυπαντές. Θεωρώ ότι η πολιτεία είναι ασυνεπής ως προς τις εξαγγελίες που έχει κάνει, ακόμη και για τη λειτουργία γραφείου επιθεωρητών περιβάλλοντος στα Οινόφυτα».

ΣΥΜΒΑΣΗ. Οπως επισημαίνουν από το περιβάλλον του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος Νίκου Ταγαρά, στο αμέσως επόμενο διάστημα αναμένεται να υπογραφεί η προγραμματική σύμβαση μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την υλοποίηση ενός προγράμματος που θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

1. Εμπλουτισμό με νερό καλής ποιότητας του υδροφόρου ορίζοντα της περιοχής.

2. Δημιουργία ενός αξιόπιστου μηχανισμού διάθεσης των βιομηχανικών λυμάτων.

3. Εργα ύδρευσης για την ομαλή τροφοδοσία αστικών και βιομηχανικών περιοχών του Δήμου Τανάγρας.

4. Μόνιμη παρουσία ελεγκτικού μηχανισμού στην περιοχή.