Βιβλία στην ομίχλη

Εβδομήντα χρόνια μετά τον αφανισμό των σεφαραδιτών Εβραίων της Θεσσαλονίκης, και ενώ ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης έχει κάνει μεγάλα βήματα ανοίγματος της πόλης προς την ίδια της την επώδυνη Ιστορία, το Ισραήλ έρχεται επίσημα στη «μητέρα του», όπως το εβραϊκό στοιχείο αποκαλούσε τη μακεδονική πρωτεύουσα (madre de Israel), αυτή τη φορά ως προσκεκλημένος επισκέπτης.

Θα είναι η τιμώμενη χώρα στην 11η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης, κάτι που θα υποστηριχθεί με σειρά εκδηλώσεων. Εκδηλώσεων όμως που, παρατηρούμε, ελάχιστα έχουν να κάνουν με εκείνο το μακρινό πια αλλά πάντα εκθαμβωτικό παρελθόν της σεφαραδίτικης κοινότητας, καθώς θέλουν κυρίως να παρουσιάσουν το σημερινό σύγχρονο πρόσωπο του Ισραήλ.

Η κόρη του σπουδαιότερου ισραηλινού συγγραφέα Αμος Οζ, η Φάνια Οζ-Σάλτζμπεργκερ, συγγραφέας και η ίδια του βιβλίου «Οι Εβραίοι και οι λέξεις» (Καστανιώτης), ο γνωστότερος συγγραφέας της νέας γενιάς Ετγκαρ Κέρετ, η Ζερούγια Σάλεβ, συγγραφέας που κάποτε είχε τραυματιστεί σοβαρά σε επίθεση αυτοκτονίας και τώρα θα παρουσιάσει το βιβλίο της «Η τιμή της αγάπης» (Πατάκης) θα είναι οι πιο γνωστοί εκπρόσωποι του σύγχρονου ισραηλινού βιβλίου.

Και στη θεματική έκθεση «Ευρώπη: Ταυτότητα και Ετερότητα», τα θέματα έχουν συχνά να κάνουν με το Ολοκαύτωμα, σε όλη του τη διάσταση και όχι από τη σκοπιά της θεσσαλονικιώτικης κοινότητας.

Υπάρχουν και εκδηλώσεις εκτός των τειχών της έκθεσης, όπως η εκδήλωση «Μένγκελε: αναζητώντας τη μνήμη του εργαστηρίου πειραμάτων του Αουσβιτς» στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης, όπου θα προβληθεί και η παράσταση «Μένγκελε» του Θανάση Τριαρίδη και θα ακολουθήσει συζήτηση.

Στην Εκθεση θα εξεταστούν και σύγχρονα ζητήματα διεθνών σχέσεων, λ.χ. νέες προκλήσεις και προοπτικές στην Ανατολική Μεσόγειο, η δυναμική των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων. Πετρέλαια γαρ. Ενώ θα γίνουν και εκδηλώσεις για τη λογοτεχνία και την ποίηση σε καιρούς κρίσης με ταυτόχρονη ισραηλινή και ελληνική συμμετοχή. 
Συνολικά, και ανεξάρτητα από την τιμώμενη χώρα, θα πραγματοποιηθούν κάπου 230 εκδηλώσεις (μεταξύ των οποίων και αρκετές για παιδιά) στη διάρκεια της έκθεσης που ανοίγει τις πύλες της την Πέμπτη και ολοκληρώνεται την Κυριακή. Θα πάρουν μέρους 208 εκθέτες – οι 14 από το εξωτερικό. Θα γίνουν δύο φεστιβάλ ποίησης, ένα φεστιβάλ κόμικς, θα δούμε τον Ιταλό συγγραφέα Κλάουντιο Μάγκρις από skype. Θα πραγματοποιηθεί επίσης εκδήλωση στη μνήμη του κύπριου λογοτέχνη Κώστα Μόντη (συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννησή του), θα οργανωθεί συνάντηση νεοελληνιστών και μεταφραστών από τα ελληνικά, θα υπάρξει κινηματογραφικό αφιέρωμα στο «Ολύμπιον» με φιλμ των Μάρκου Γκαστίν, Λευτέρη Ξανθόπουλου, Φατίχ Ακίν. Η θεατρική παράσταση – performance «Trans Europa – Ερείπια στην άκρη της γλώσσας» από την ομάδα Ars Moriendi θα αναδείξει το Σάββατο στον πολυχώρο Φιξ την ευρωπαϊκή σκέψη μέσα από τη σκηνική σύνθεση κειμένων στοχαστών και συγγραφέων όπως οι Αλμπέρ Καμύ, Χάινερ Μίλερ, Τζον Λοκ, Ζαν-Ζακ Ρουσώ, Χάνα Αρεντ, Βάλτερ Μπένγιαμιν, Γιώργος Χειμωνάς, Δημήτρης Δημητριάδης. 
Θα πραγματοποιηθεί επίσης ημερίδα βιβλιοθηκονόμων αλλά και αφιέρωμα στον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο για τα 400 χρόνια από τον θάνατό του. 
Η 11η Διεθνής Εκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης πραγματοποιείται παρά το οριστικό κλείσιμο του φορέα που τη διοργάνωνε, του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. Η αρμοδιότητα υλοποίησής της μεταφέρθηκε στο Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού με συνδιοργανωτές τη ΔΕΘ – Helexpo, την Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών και Βιβλιοπωλών (ΠΟΕΒ) και τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Το μέλλον της δεν είναι πάντως εξασφαλισμένο, δεδομένου ότι το ΕΣΠΑ στο οποίο βασίστηκε τα τελευταία χρόνια η χρηματοδότησή της ολοκληρώνει φέτος τον κύκλο του. Ενδεχομένως σήμερα να δοθούν κάποιες απαντήσεις σε συνέντευξη Τύπου που δίνουν ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Πάνος Παναγιωτόπουλος και ο πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού καθηγητής Χριστόδουλος Γιαλλουρίδης.