[Κιόσκι] Κύριοι των εξαρτήσεών μας

Πέφτοντας με τα μούτρα στους λωτούς όταν έφθασαν στο νησί των λωτοφάγων, οι σύντροφοι του Οδυσσέα διέπραξαν ένα θανάσιμο σφάλμα: δεν «μαστούρωσαν υπεύθυνα». Αυτό είναι ένα ασφαλές συμπέρασμα στο οποίο μπορεί να καταλήξει κανείς ρίχνοντας μια ματιά στο πρωτοσέλιδο της Λιμπερασιόν. Ο τίτλος «Μαστουρώστε υπεύθυνα» παραπέμπει στη συμβουλή για ορθή χρήση που συνοδεύει τις διαφημίσεις αλκοολούχων ποτών. Και μας εισάγει στην αποκλειστική παρουσίαση μιας κάπως επικούρειας μελέτης για τις εξαρτησιογόνες ουσίες: στο επίκεντρο της έρευνας δεν βρίσκονται οι κίνδυνοι αλλά η ευχαρίστηση που μας προσφέρουν ο καπνός, το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά.

Είναι μια προσέγγιση ηδονιστική αλλά και χωρίς προκαταλήψεις. Στη μελέτη του, ο βρετανός καθηγητής και ψυχίατρος Ανταμ Ουίνστοκ δεν αρνείται ότι οι ναρκωτικές ουσίες, νόμιμες και παράνομες, ανοίγουν στους χρήστες τους αισθητικούς και πνευματικούς ορίζοντες. Δεν ξορκίζει την ανάγκη πολλών ανθρώπων να δημιουργήσουν έναν τεχνητό παράδεισο, ούτε θεωρεί ότι η χρήση προκαλεί απαραίτητα στην ψυχή μια μελανιά ή ένα τραύμα όπως θα προκαλούσε ένα χτύπημα στο σώμα. Την κατανάλωση των πάσης φύσεως ουσιών την αντιμετωπίζει σαν αυτό που είναι: ένα μαζικό φαινόμενο.

Μήπως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να εγκαταλείψουμε την πολιτική του αναθέματος και την καταστολή για χάρη της εκπαίδευσης; Μήπως πρέπει να μάθουμε ποιοι είναι οι κίνδυνοι ώστε να γίνει ο καθένας κύριος των εξαρτήσεών του, να γνωρίζει τι, πώς και πόσο πρέπει να καταναλώνει; Για την γαλλική εφημερίδα η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι καταφατική: «Μαστουρώστε υπεύθυνα». Καταφατική είναι και για τον Ανταμ Ουίνστοκ ο οποίος, αφού συγκέντρωσε τις απαντήσεις περίπου 80.000 χρηστών από 18 χώρες του κόσμου, δημιούργησε έναν ηλεκτρονικό οδηγό «ορθής αγωγής» που τον βάφτισε High Way Code. Εξίσου χρήσιμες είναι για τους χρήστες οι ιστοσελίδες drugsmeter.com και drinkmeter.com στις οποίες μπορούν να μετρήσουν τον βαθμό της εξάρτησής τους.  

Σε έναν κόσμο ειδικών που δεν είναι ειδικοί και όπου η επιστήμη και η έρευνα παραδίδονται αμαχητί στον υστερικό ανορθολογισμό και τις ιδεοληψίες, όλα αυτά μπορεί να ακούγονται σκανδαλώδη. Το πραγματικό σκάνδαλο, όμως, είναι οι συνθήκες εξαθλίωσης στις οποίες υποχρεώνει μια κοινωνία τους χρήστες ναρκωτικών. Είναι το εμπόριο, η αδιαφορία, η αποστροφή και η διαπόμπευση στο στενό ή στο ευρύτερο περιβάλλον όποιου έχει την ατυχία να συλληφθεί από τα σώματα δίωξης.

Από αυτήν την άποψη, το «μαστουρώστε υπεύθυνα» δεν είναι πρόκληση. Είναι μια έκκληση προς όλους εκείνους που παλεύουν κάθε μέρα με τις εξαρτήσεις τους πριν παραδοθούν σε αυτές άλλοτε ηδονιστικά αλλά πολλές φορές ενοχικά. Και χωρίς ίχνος ουσιαστικής βοήθειας εάν ο εθισμός τους δεν έχει βρει μια θέση στον κόσμο της νομιμότητας.