Η Νέμεσις των δικτατόρων

Εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια ταξιδεύει ανά την υφήλιο αναζητώντας αποδείξεις για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Οι έρευνές του είχαν αποτέλεσμα να λογο-δοτήσουν δικτάτορες όπως ο Αουγκούστο Πινοτσέτ και ο Φρανσουά «Μπέιμπι Ντοκ» Ντιβαλιέ. Για να ηττηθούν οι τύραννοι, δηλώνει, χρειάζεται τετράγωνη λογική καθώς και «η βαθιά πεποίθηση ότι ακόμη και ένας απλός πολίτης μπορεί να αλλάξει τον κόσμο».

Πριν από μερικές ημέρες ο 60χρονος νομικός σύμβουλος και εκπρόσωπος Τύπου του Παρατηρητηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα βρέθηκε στο Ντακάρ για τη δίκη του Χισένε Χαμπρέ, πρώην δικτάτορα του Τσαντ. Για την απαγγελία της κατηγορίας στον αποκαλούμενο «Πινοτσέτ της Αφρικής» ο Μπρόντι εργάστηκε περισσότερο από δέκα χρόνια κατά τα οποία προσπαθούσε να πείσει την Αφρικανική Ενωση να συστήσει ένα ειδικό δικαστήριο και να θέσει στο περιθώριο τους διεφθαρμένους δικαστές. Τελικά η κυβέρνηση της Σενεγάλης, όπου είχε καταφύγει ο Χαμπρέ, ενέδωσε στις πιέσεις και συμφώνησε να τον παραδώσει στη Δικαιοσύνη. Μιλώντας λίγο πριν αναχωρήσει από τη Νέα Υόρκη στην ιταλική εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα» ο Μπρόντι παραδέχτηκε ότι στάθηκε τυχερός καθώς αναζητώντας στοιχεία για τη δολοφονία 40.000 και τον βασανισμό ακόμη περισσότερων ανθρώπων από το καθεστώς Χαμπρέ σκόνταψε, στην κυριολεξία, πάνω σε σωρούς εκθέσεων και αναφορών της μυστικής αστυνομίας οι οποίες ενοχοποιούσαν τον αιμοσταγή δικτάτορα.

Νικαράγουα – Γενεύη. Ο Ριντ Μπρόντι μάχεται υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης από τα γυμνασιακά του ακόμα χρόνια όταν οργάνωνε πορείες κατά του πολέμου του Βιετνάμ. Ως φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια ηγήθηκε της Νεολαίας των Δημοκρατικών κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του υποψήφιου προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μακ Γκόβερν. Κατάλαβε από νωρίς ότι αυτό που ήθελε να κάνει ήταν να αλλάξει τον κόσμο – «αισθάνομαι τυχερός που μεγάλωσα σε μια περίοδο κατά την οποία όλοι πίστευαν ότι ήταν ικανοί να αλλάξουν τον κόσμο» – και γι’ αυτό επέλεξε να σπουδάσει Νομική, θεωρώντας ότι θα του προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες για να επιφέρει την κοινωνική αλλαγή.

Μετά την αποφοίτησή του ταξίδεψε στην Ευρώπη και στη Λατινική Αμερική. Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ άρχισε την καριέρα του ως βοηθός γενικός εισαγγελέας της Πολιτείας της Νέας Υόρκης. Εγκατέλειψε όμως τη θέση του, το 1984, για τις εμπόλεμες ζώνες της Βόρειας Νικαράγουας. «Ημουν τριάντα ετών. Ενας φίλος με προσκάλεσε στη Νικαράγουα. Γυρίζοντας τη χώρα μαζί με έναν ιεραπόστολο συνάντησα πολλούς φτωχούς ανθρώπους που μου μίλησαν για τις φρικαλεότητες των Κόντρας. “Αυτά πρέπει να γίνουν γνωστά στην Αμερική” με εκλιπαρούσαν». Αφότου συνέλεξε στοιχεία και μαρτυρίες για τις θηριωδίες που διέπραξαν οι χρηματοδοτούμενοι από τις ΗΠΑ Κόντρας στον ένοπλο αγώνα τους κατά της επαναστατικής κυβέρνησης των Σαντινίστας, ο Μπρόντι συνέταξε μια έκθεση η οποία κατέληξε στο πρωτοσέλιδο των «Νιου Γιορκ Τάιμς» και ανάγκασε τον τότε πρόεδρο τον ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν να υποχωρήσει, ζητώντας (προσωρινή) αναστολή της χρηματοδότησης της αντάρτικης αντεπαναστατικής οργάνωσης.   

Το 1987 ο Μπρόντι μετακόμισε στη Γενεύη για να ενταχθεί στις τάξεις της Διεθνούς Επιτροπής Νομικών (ICJ). Από τη θέση αυτή άσκησε πιέσεις στον ΟΗΕ για τη σκληρότερη αντιμετώπιση των αυταρχικών κυβερνήσεων της Αϊτής, του Ιράκ και της Ινδονησίας και παρείχε σημαντική βοήθεια στην κυβέρνηση της Μογγολίας για τη σύνταξη του Συντάγματος της ασιατικής χώρας. «Αυτή ήταν μια από τις πιο σημαντικές εμπειρίες μου. Οι Μογγόλοι ήθελαν πραγματικά τη δημιουργία δημοκρατικών δομών και ήταν ανοιχτοί στις υποδείξεις μας» είχε δηλώσει τότε ο ίδιος. Από το 1992 έως το 1994 διετέλεσε εκτελεστικός διευθυντής της Διεθνούς Νομικής Υπηρεσίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Ουάσιγκτον, όπου ξεκίνησε ένα πρόγραμμα για την εκπαίδευση ακτιβιστών καθώς θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη λύση για την αντιμετώπιση των όποιων αδικιών «είναι η ενδυνάμωση των γηγενών πληθυσμών με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν τους εαυτούς τους και να αμφισβητήσουν την εξουσία». Το 1998, έπειτα από μια αποστολή υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στο Ελ Σαλβαδόρ, ο Μπρόντι εντάχθηκε στο δυναμικό του Παρατηρητηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ως επικεφαλής Υπεράσπισης. Οταν συνελήφθη ο Πινοτσέτ, την ίδια χρονιά, ο Μπρόντι έσπευσε στο Λονδίνο όπου κατάφερε να πείσει τους εκπροσώπους της Βουλής των Λόρδων να άρουν την ασυλία του πρώην πανίσχυρου δικτάτορα της Χιλής. «Εκείνη την ημέρα χτύπησε το ξυπνητήρι για τους δικτάτορες όλου του κόσμου οι οποίοι διαπίστωσαν ότι δεν βρίσκονται πλέον στο απυρόβλητο» δήλωσε ο ίδιος, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι μαζί με τους δυνάστες ξύπνησαν και τα θύματά τους στην Αιθιοπία, στην Ουγκάντα, στο Τσαντ. «Με ρωτούσαν τι θα γίνει με τον Σουχάρτο (Ινδονησία), με τον Ιντι Αμίν (Ουγκάντα). Θα ήταν ωραίο να κατέληγαν όλοι οι δυνάστες ενώπιον της Δικαιοσύνης αλλά μερικές φορές καλείσαι να αναμετρηθείς με ισχυρές δυνάμεις και όχι πάντα με επιτυχία. Τον Ιντι Αμίν τον προστάτευε η Σαουδική Αραβία, όπως τώρα η Αμερική προστατεύει τον εαυτό της και το Ισραήλ, η Ρωσία προστατεύει τη Συρία και η Κίνα τη Βόρεια Κορέα».

Χωρίς διακοπή. Από τότε μέχρι και σήμερα, ο αμερικανός ακτιβιστής έχει διεξάγει σειρά από σημαντικές εκστρατείες, μεταξύ των οποίων και μία κατά των μυστικών αμερικανικών φυλακών και της κακομεταχείρισης κρατούμενων του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Μπρόντι είναι η κόλαση της Συρίας. «Εντοπίσαμε τους υπευθύνους των θηριωδιών και τα κέντρα βασανισμού. Αλλά καθώς προχωράμε έρχονται στο φως στοιχεία για φρικαλεότητες και από την πλευρά των ανταρτών και αυτό περιπλέκει την κατάσταση και αποδυναμώνει την πολιτική βούληση για μια επέμβαση από τη μεριά της διεθνούς κοινότητας».

Το μεγαλύτερο παράπονό του, το γεγονός ότι δεν κατάφερε να ενοχοποιήσει τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους για τη διαταγή που έδωσε για καταφυγή στη βία, για τα βασανιστήρια του Αμπού Γράιμπ, για το Γκουαντάναμο. «Οι ΗΠΑ έχουν ασυλία από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο Γενοκτονίας και Εγκλημάτων Πολέμου καθώς δεν έχουν υπογράψει τη Συνθήκη της Ρώμης και μπορούν να ασκήσουν βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ». Οσον αφορά τους «χειρότερους εχθρούς» του, δεν είναι κάποια μεμονωμένα άτομα αλλά οι «πολιτικές εξουσίες» οι οποίες προστατεύουν τα άτομα που τις κατέχουν ενώ οι ήρωές του είναι τα θύματα αυτών των ατόμων τα οποία αντλούν δύναμη από όσα υπέφεραν και την αφιερώνουν στην αναζήτηση της Δικαιοσύνης. «Από την αποφασιστηκότητα αυτών των ανθρώπων εξαρτάται το αν οι τύραννοι θα καταλήξουν στη φυλακή» υπογραμμίζει ο Μπρόντι.