[Κιόσκι] Η μπάλα, ένα όραμα και το χοιρινό

Η ενωμένη Ευρώπη, σημειώνει ο γερμανός κοινωνιολόγος Ντέτλεβ Κλάουσεν στο ηλεκτρονικό περιοδικό Eutopia, γεννήθηκε μια Τετάρτη βράδυ του 1956 στο ποδοσφαιρικό γήπεδο του Μπιλμπάο. Το γήπεδο λουζόταν στο φως των προβολέων και η ουγγρική Χόνβεντ του θρυλικού Φέρεντς Πούσκας αντιμετώπιζε την τοπική ομάδα για το κύπελλο πρωταθλητριών. Αλλά ήταν και χρονιά που τα σοβιετικά τανκς εισέβαλαν στη Βουδαπέστη. Παρά τις προειδοποιήσεις του κομμουνιστικού καθεστώτος, οι περισσότεροι ποδοσφαιριστές της Χόνβεντ επέλεξαν να μην επιστρέψουν στην Ουγγαρία. Δεν τους πτόησε ούτε ο διετής αποκλεισμός που τους επιβλήθηκε ως τιμωρία από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου. Ο Πούσκας έλαμψε με τη Ρεάλ Μαδρίτης, οι συμπαίκτες του με άλλες ομάδες.

Η δύναμη της Ευρώπης είναι ότι σου επιτρέπει να διαλέξεις εσύ τον ιδρυτικό της μύθο. Το ευρωπαϊκό όραμα του Αλτιέρο Σπινέλι και του Ζαν Μονέ έχει την ίδια δύναμη με εκείνη τη σκηνή όπου ο Φρανσουά Μιτεράν και ο Χέλμουτ Κολ τιμούν πιασμένοι χέρι χέρι τους νεκρούς του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ιδέα ότι η ενωμένη Ευρώπη γεννήθηκε σε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο έχει την ίδια γοητεία με την άποψη που καταθέτει στη Ρεπούμπλικα ο Μάσιμο Μοντανάρι, ότι ο θεμέλιος λίθος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι το χοιρινό κρέας.

Ο Μοντανάρι διδάσκει Μεσαιωνική Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και η ανάλυσή του έχει ενδιαφέρον. Η σύγκρουση ανάμεσα στους Ρωμαίους και τους Βάρβαρους στην αυγή του Μεσαίωνα, γράφει στην ιταλική εφημερίδα, ήταν και γαστρονομικού χαρακτήρα. Η κουλτούρα του ψωμιού, του κρασιού και του λαδιού, συμβόλων της ρωμαϊκής γεωργίας, βρέθηκε απέναντι στην κουλτούρα του κρέατος, της μπίρας και του βουτύρου, τα οποία ήταν σύμβολα των βαρβαρικών πολιτισμών και ιδιαίτερα των γερμανικών φύλων που ήταν περισσότερο συνδεδεμένα με τα άγρια δάση παρά με την αγροτική καλλιέργεια. Η αρχική σύγκρουση έδωσε τη θέση της σε μια ολοκλήρωση που επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς, με τη δημιουργία των ρωμαιοβαρβαρικών βασιλείων. Τα σημαντικά προϊόντα γίνονται πλέον δύο, το ψωμί και το κρέας. Και το κρέας αυτό είναι το χοιρινό. Οχι μόνο επειδή η χοιροτροφία ήταν διαδεδομένη αλλά και επειδή ο αποκλεισμός του χοιρινού από το τραπέζι των Εβραίων και των μουσουλμάνων το μετέτρεψε σε δηλωτικό της χριστιανικής πίστης.

Η Ευρώπη απέκτησε επομένως τον χαρακτήρα μιας οικογένειας πολύ πριν υπογραφεί η ιδρυτική της διακήρυξη. Οπως σε όλες τις οικογένειες, τα μέλη της αντάλλασσαν συνήθειες, ιδέες και απόψεις, ρίχνοντας στο μεταξύ και μερικούς πολύ άγριους καβγάδες. Επιτέλους, όμως, αποφάσισαν να σταματήσουν να πολεμούν. Επιτέλους, μπορούν να απολαμβάνουν τη ζωή εκεί όπου έπεσε ο σπόρος της ένωσής τους: γύρω από ένα τραπέζι ή στα γήπεδα.