[Κιόσκι] Ενας κόσμος που προκαλεί ίλιγγο

Ο Μουσταφά Ντζεμίλεφ είναι ένας από τους ηγέτες των Τατάρων της Κριμαίας. Πριν από περίπου δέκα ημέρες είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Μετά το τέλος της συνομιλίας η οποία διήρκεσε αρκετή ώρα, ο Ντζεμίλεφ δήλωσε στα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης ότι ο Πούτιν ισχυρίστηκε πως η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Ουκρανίας, που έγινε το 1991 από το ουκρανικό Κοινοβούλιο έπειτα από δημοψήφισμα, δεν ήταν σύμφωνη με την προβλεπόμενη από την ΕΣΣΔ διαδικασία απόσχισης για τις δεκαπέντε δημοκρατίες της.

Ο ρώσος πρόεδρος δεν εξήγησε στον τάταρο ηγέτη με ποιον ακριβώς τρόπο θα έπρεπε να διεκδικήσει η Ουκρανία την ανεξαρτησία της. Ενδεχομένως ούτε ο Ντζεμίλεφ υπενθύμισε στον Πούτιν ότι η Σοβιετική Ενωση έπαψε να υπάρχει μόλις τέσσερις μήνες μετά την ανακήρυξη της ουκρανικής ανεξαρτησίας. Ισως όμως και να μη χρειάζονταν οι αμοιβαίες εξηγήσεις. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Ουκρανία έχει διαπράξει ένα αδίκημα που έχει μείνει ατιμώρητο. Επομένως, οι Ουκρανοί είναι κατ’ αρχάς υπόλογοι απέναντι σε ένα κράτος που δεν υπάρχει πια, ασφαλώς απέναντι στην Ιστορία και οπωσδήποτε απέναντι στον ίδιο τον Πούτιν.

Αυτός είναι ο άλλος κόσμος στον οποίο ζει ο ρώσος πρόεδρος, όπως είχε πει η Ανγκελα Μέρκελ στον Μπαράκ Ομπάμα μετά την δική τους τηλεφωνική συνομιλία. Είναι ένας κόσμος που – θυμίζει η Μοντ – ο ίδιος ο Πούτιν έχει περιγράψει ανάγλυφα σε μια σειρά από άρθρα του που δημοσιεύθηκαν πριν από τις ρωσικές προεδρικές εκλογές του 2012. «Η μετασοβιετική φάση της ρωσικής Ιστορίας έχει κλείσει» έγραφε. Σε αυτές τις δύο δεκαετίες που διήρκεσε αυτή η φάση η Ρωσία «ανάρρωνε». Συνεπώς, η χώρα είναι έτοιμη να μπει σε μια νέα εποχή. Σχεδόν δύο χρόνια μετά γίνεται απολύτως αντιληπτό τι ακριβώς εννοούσε ο ρώσος πρόεδρος.

Οι Νιου Γιορκ Τάιμς σημειώνουν ότι μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου η Δύση παρασύρθηκε από δύο ψευδαισθήσεις. Η μία ήταν ότι η Ρωσία μπορούσε να γίνει «κανονική χώρα». Η δεύτερη, ότι θα έμπαινε κατά κάποιον τρόπο στη δυτική σφαίρα επιρροής. Επειτα από την προσάρτηση της Κριμαίας, έγινε απολύτως σαφές ότι αυτές οι ψευδαισθήσεις δεν έχουν την παραμικρή σχέση με την πραγματικότητα. Οπως επισημαίνει η πολωνοαμερικανή αρθρογράφος Αν Απλμπάουμ στο ηλεκτρονικό περιοδικό Slate, στην Κριμαία αποδείχθηκε ότι η Ρωσία δεν είναι μια «ατελής δυτική δύναμη» αλλά «μια αντιδυτική δύναμη με ένα διαφορετικό και πιο σκοτεινό όραμα για τη διεθνή πολιτική».

Στον κόσμο του Βλαντίμιρ Πούτιν δεν υπάρχει νίκη χωρίς ήττα του άλλου. Είναι ένας κόσμος που μας πηγαίνει ακόμη πιο πίσω από την εποχή της σοβιετικής αυτοκρατορίας – μας γυρίζει στην εποχή των εδαφικών επεκτάσεων. Και προκαλεί ίλιγγο.