[Τρίτη άποψη] Η ελληνική Ελιά και η Ευρώπη

Γεννήθηκε λοιπόν η Ελ Ελ (Ελληνική Ελιά). Με ευρωπαϊκή σημαία, που ελπίζω ότι δεν ήταν σημαία ευκαιρίας και ακόμα λιγότερο πρόφασης. Σε κάθε περίπτωση, οι ανάγκες της συγκυρίας καταδικάζουν αυτή την Ελιά να συμβάλει στον καρπό μιας άλλης Ευρώπης ή να μείνει στέρφα.

Πώς αναζωογονείται ο χώρος της Κεντροαριστεράς μιλώντας για την Ευρώπη; Και μάλιστα σε ένα λαό γονατισμένο από τους δίδυμους πύργους της κρίσης και της ύφεσης και πιασμένο στη μέγγενη των τριών τρομερών τριάντα (απώλεια εθνικού εισοδήματος, ανεργία, φτώχεια); Λαό από τον οποίο, ακριβώς τη στιγμή που δοκιμάζεται από την ανέχεια και άρα φλερτάρει με την τυφλή αντίδραση, θα ζητηθεί να προδιαγράψει την πορεία του σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ενωση για την επόμενη πενταετία, αλλά και να επιλέξει, για πρώτη φορά άμεσα, τα πρόσωπα που θα τον εκπροσωπήσουν εκεί. Πώς μιλάς και πώς πείθεις για κάτι τόσο λίγο δημοφιλές, τόσο αμφίσημο αλλά και τόσο κεντρικό και απαραίτητο όσο η Ευρώπη, χωρίς να χάσεις την αξιοπιστία σου και χωρίς να αποκρύψεις τις ιδέες και τη διαφορά σου; Ολα αυτά και αρκετά ανάλογα ερωτήματα συνθέτουν το περίπλοκο στοίχημα όχι μόνο του πολιτικού εγχειρήματος που γεννήθηκε το Σάββατο αλλά και ενός ολόκληρου πολιτικού και κοινωνικού χώρου, μιας «παράταξης» – και η λέξη, για πρώτη ίσως φορά, αλλά υπό τις δυσμενέστερες δυνατές συνθήκες, κυριολεκτεί.

Θα έλεγα ότι για να απαντηθούν με τρόπο πειστικό και κυρίως ειλικρινή όλες αυτές οι αγωνίες θα πρέπει να επικεντρωθούμε στα σημαντικά. Να αφήσουμε πίσω τις συζητήσεις περί ευθυνών, διαδικασιών και προσώπων – φυσικά τα πρόσωπα έχουν σημασία, αλλά μόνο τα πρόσωπα που εκπροσωπούν κάτι πέρα από τον εαυτό τους. Να ξεφύγουμε επίσης από τις ευγενείς γενικότητες της ιδρυτικής διακήρυξης της Ελιάς ή του Μανιφέστου του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Και να προσπαθήσουμε να δούμε την ουσία, η οποία, στα δικά μου μάτια, συντίθεται από 4 συν 4 μεγάλα ζητήματα – ισάριθμα για την ενωμένη Ευρώπη και για τη δημοκρατική Αριστερά.

Οι τέσσερις σχετικές με την Ευρώπη αναζητήσεις οφείλουν να οδηγήσουν, κατά τη γνώμη μου, σε αντίστοιχες ρήξεις. Το σπάσιμο του κύκλου της λιτότητας, όχι μόνο αλλά κυρίως και με ειδικό τρόπο στις «χώρες του Μνημονίου», με πρώτο το πειραματόζωο της ευρωζώνης, την Ελλάδα. Η ανάσχεση της απομάκρυνσης των πολιτών από την πολιτική και ακόμα περισσότερο από την ευρωπαϊκή πολιτική – κάτι που απαιτεί θεσμικές αλλαγές, αλλά κυρίως αλλαγή νοοτροπίας και ψυχολογίας, με τις ηγεσίες να δίνουν πρώτες το παράδειγμα. Το τέλος της ανακύκλωσης των ίδιων και των ίδιων πολιτικών (προσώπων και δράσεων) μέσω ενός αυθεντικού άλματος, που απαιτεί βέβαια αλλαγή προσώπων και ρυθμού. Και την αναστροφή της σήμερα εμφανιζόμενης σχεδόν ως νομοτελειακής πορείας προς περισσότερο εθνικισμό ως απάντηση στις δυσκολίες της Ενωσης.

Στα ζητήματα αυτά οφείλονται λύσεις, αλλά λύσεις με πρόσημο, βασισμένες στα εργαλεία της αριστερής σκέψης και θέασης του κόσμου. Η παράταξη πρέπει να σκεφτεί και να πει πώς αυξάνεται ο (δημόσιος) πλούτος χωρίς επαναβύθιση στα ελλείμματα και στα χρέη, να συμβάλει δηλαδή σε ένα «νέο ευρωπαϊκό αναπτυξιακό μοντέλο». Πώς δυναμώνουν και επιτυγχάνουν οι κοινές δράσεις, πώς μεταβαίνουμε από τη θεωρία στην πράξη κοινών δικτύων τεχνολογίας, ενέργειας, έρευνας και παιδείας, καθώς και ενός πραγματικού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Πώς μειώνονται τα χάσματα, που δεν είναι μόνο οικονομικά, μεταξύ των χωρών και των λαών της «ενωμένης» Ευρώπης, τι χρειάζεται για τη σύμπηξη μιας έστω όψιμης αλληλεγγύης. Πώς βρίσκεται μια ισορροπία ανάμεσα στην οικονομία, που σήμερα σκεπάζει τα πάντα, και στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της, που καθορίζουν την ποιότητα της ζωής μας αλλά και προσδιορίζουν την εισφορά της δημοκρατικής Αριστεράς στην πολιτική.

Σήμερα δεν είναι η ώρα των απαντήσεων. Αλλά είμαι βέβαιος ότι και αυτές θα έρθουν αν η εύθραυστη Ελιά που μόλις φυτεύτηκε αφεθεί να καρπίσει.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς