«Αν δεν ήταν μαζί του ο Λυκούδης, ο Φώτης Κουβέλης δεν θα έπαιρνε την απόφαση να αποχωρήσει από τον ΣΥΡΙΖΑ». Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγουν όλοι οι σύντροφοι των δύο ανδρών, του έως πρόσφατα ισχυρού διδύμου στην ηγεσία της ΔΗΜΑΡ, η φιλική σχέση των οποίων μοιάζει να τραυματίστηκε σοβαρά μετά τη διαφωνία τους, στο τελευταίο συνέδριο, με επίδικο αντικείμενο τη δημιουργία ενός μεγάλου δημοκρατικού κόμματος της Κεντροαριστεράς, όπως καταρχήν το εισηγήθηκαν οι 58.
Ηταν 5 Ιουνίου 2010. Το συνέδριο του Συνασπισμού που υπό την ηγεσία Τσίπρα διεκδικούσε τη μετεξέλιξη του κόμματος, διά της προσθήκης των συνιστωσών, σε ένα νέο κινηματικό ριζοσπαστικό μόρφωμα, με πολλά αριστερίστικα χαρακτηριστικά και πολύ αρνητισμό, δεν προχωρούσε αδιατάρακτα. Τα σύννεφα της σύγκρουσης πύκνωναν. «Είχαμε συμφωνήσει ότι δεν μπορούμε να πάμε με τις διάφορες γκρούπες, είχαμε μάλιστα ειδοποιήσει και τον Αλέξη Τσίπρα» εξομολογείται σήμερα ο Σπύρος Λυκούδης.
Κάποια στιγμή, ο Φώτης Κουβέλης, επικεφαλής της λεγόμενης Ανανεωτικής Πτέρυγας, σηκώθηκε και, από χειρόγραφο, διάβασε ένα κείμενο αποχώρησης...
Ο Φώτης Κουβέλης και ο Σπύρος Λυκούδης δεν ήταν η πρώτη φορά που συμφωνούσαν σε ένα ιδεολογικό μπρα ντε φερ με εσωκομματικούς αντιπάλους. Τους ένωνε, ήδη, κοινή πορεία δεκαετιών και μια βαθιά φιλία.

ΡΑΓΙΣΜΕΝΟ ΓΥΑΛΙ. Το τελευταίο διάστημα, ο Σπύρος Λυκούδης, ο βουλευτής και πρώην γραμματέας της ΔΗΜΑΡ, βρίσκεται σε μια καμπή. Οι εξελίξεις στο κόμμα δεν τον εκφράζουν - ή, μάλλον, δεν τον εκφράζουν απολύτως. Θεωρεί, ήδη από το πρόσφατο συνέδριο του κόμματος το θεωρούσε, παράλογα αυτοκαταστροφική την άρνηση του Φώτη Κουβέλη (που έγινε πλειοψηφική) να μπει το κόμμα στο εγχείρημα ενός διευρυμένου, πολυσυλλεκτικού σχήματος που διεκδίκησαν και συνεχίζουν να διεκδικούν οι 58 πολίτες οι οποίοι είχαν και την αρχική πρωτοβουλία. Αντέδρασε και στις περισσότερες από τις μετέπειτα επιλογές του προέδρου. Επίσης, στους σχεδιασμούς που περιλαμβάνουν μια ενδεχόμενη μετεκλογική (κυβερνητική) συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ... Μακριά από το σχετικώς ευρύχωρο γραφείο του γραμματέα που παρέδωσε στον επόμενο, στριμωγμένος σε ένα από τα καμαράκια του έκτου ορόφου του κτιρίου της Αγίου Κωνσταντίνου όπου στεγάζεται η ΔΗΜΑΡ, ωστόσο, δεν κρύβει στους συνεργάτες του τη δυσθυμία του για τις εξελίξεις και στους 58, ουσιαστικώς για τον ρόλο στο εγχείρημα της παραμέτρου ΠαΣοΚ.
Μήπως είναι το πρώτο βήμα για την επαναπροσέγγιση δύο φίλων από τα παλιά που τους χώρισε η πολιτική στρατηγική του κοινού χώρου τους; Πιθανόν. Και ίσως γι' αυτό έχει νόημα η αναδίφηση στη μακρά ιστορία μιας πολυκύμαντης φιλίας ανάμεσα στους δύο άνδρες, μιας φιλίας που χρονολογείται από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 και έκτοτε, με ελάχιστους κλυδωνισμούς, συνεχίζεται έως σήμερα. Θα προσπαθήσουμε να την ανασυνθέσουμε.

ΧΑΜΕΝΗ ΑΝΟΙΞΗ. Η δεκαετία του 1960 ήταν η άνοιξη της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Ομάδες νέων πολιτών με δημοκρατικό φρόνημα πάσχιζαν για μια νέα χώρα, απαλλαγμένη από τις πληγές του Εμφυλίου αλλά και από το χωριστικό ακροδεξιό κράτος του μίσους που εγκαθιδρύθηκε μετά το 1949.
Ο Σπύρος Λυκούδης συναντήθηκε με τον Φώτη Κουβέλη στις αρχές εκείνης της δεκαετίας. Φοιτητές και οι δύο στη Νομική, οργανώθηκαν στη Νεολαία Λαμπράκη και, κατά κάποιον τρόπο, η κοινότητα των ενδιαφερόντων τους όρισε και την κοινή τους πορεία. Η δημοκρατική ατζέντα της εποχής έχει περιγραφεί με ακρίβεια στη «Χαμένη Ανοιξη» του Στρατή Τσίρκα. Μεγάλες διαδηλώσεις για την παιδεία, την Κύπρο, την ειρήνη, τη δημοκρατία. Συγκρούσεις με την Αστυνομία και ταυτόχρονα εισαγωγή με δυναμισμό στο παιχνίδι της χειραφέτησης. Κάποιες στιγμές, ακόμη και χωρίς μαοϊκές επιρροές, πίστη ότι «το προσωπικό είναι πολιτικό».
Οι κοινές παρέες διακόπηκαν, ωστόσο, με τη δικτατορία. Η επικοινωνία των δύο ανδρών έγινε σχέση από μακριά. Τους ένωναν όμως οι κοινοί προβληματισμοί για τα ιδεολογικά ζητήματα της Αριστεράς που πάντα είχαν σχέση με τη δημοκρατία και τη χειραφέτηση. Και το τέλος της δικτατορίας βρήκε και τους δύο στην ίδια πλευρά: υπό καθεστώς πλήρους νομιμότητας πλέον για την κομμουνιστική Αριστερά, τόσο ο Κουβέλης όσο και ο Λυκούδης επέλεξαν να είναι στην πλευρά αυτών που έδιναν έμφαση στο βάθεμα της διάσπασης, στον σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερίες. Δηλαδή, στο ΚΚΕ εσωτερικού.

ΜΕ ΤΟΝ ΚΥΡΚΟ. «Αν δεις δύο αριστερούς μαζί, ετοιμάσου να ακούσεις για την επόμενη διάσπαση». Και όμως. Ο Φώτης Κουβέλης και ο Σπύρος Λυκούδης πορεύθηκαν μαζί στην κινούμενη άμμο των ανανεωτικών ιδεών.
Τα πρώτα χρόνια η κομματική ζωή δεν συνέπιπτε με την προσωπική τους. Ο Κουβέλης, μαχόμενος δικηγόρος, ήταν ενταγμένος οργανωτικά στην ΚΟ Επιστημόνων - και αργότερα συνδικαλίστηκε με τους δικηγόρους φθάνοντας έως και πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Ο Σπύρος Λυκούδης, νομικός στον ιδιωτικό τομέα, είχε αναλάβει οργανωτική δουλειά στις συνοικίες. Συγγενείς ιδεολογικά, στήριξαν τις επιλογές της ηγεσίας και του Λεωνίδα Κύρκου στην πρώτη μεγάλη κομματική κρίση με αντικείμενο την ταυτότητα της νεολαίας που οδήγησε στη διάσπαση του Ρήγα Φεραίου και στη δημιουργία της Β' Πανελλαδικής, την άνοιξη του 1978.
Με τον Κύρκο βρέθηκαν επίσης πλάι πλάι και στην άλλη μεγάλη κρίση, τα μέσα της επόμενης δεκαετίας. Κουβέλης και Λυκούδης βρέθηκαν ξανά στην ίδια πλευρά, την πλευρά της «μετεξέλιξης», που οδήγησε στην ίδρυση της ΕΑΡ, αλλά και σε μία ακόμη διάσπαση (αποχώρησε μια ομάδα υπό τον Γιάννη Μπανιά, υπερασπιζόμενη το «Κ» της κομμουνιστικής ταυτότητας).
Στο μεταξύ, οι δύο άνδρες ήταν πια πολύ κοντά. Το κλίμα της προδικτατορικής παρέας αναβίωσε, με νέες εισόδους - πρόσωπα όπως ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, ο Δημήτρης Χατζησωκράτης, ο Δημήτρης Παπαδημούλης, ο Θόδωρος Μαργαρίτης συναντιόνταν και, συχνά, βρίσκονταν στις ταβέρνες και στα μπαρ. Εκεί, ανάμεσα στις ιδεολογικές συγκλίσεις και αποκλίσεις, αποθεώθηκαν και ορισμένες που οφείλονταν σε προσωπικά γούστα: ο Κουβέλης, για παράδειγμα, παρέμενε (και παραμένει) προσηλωμένος στο κρασί (ως Θεσσαλός, άντε καμιά φορά παρεκκλίνει και στο τσίπουρο), ο Λυκούδης προτιμά το ουίσκι.
Η συνέχεια είχε δόξα και προοπτικές. Και οι δύο φίλοι ήταν παρόντες στην ιστορική συνάντηση του Λεωνίδα Κύρκου με τον Χαρίλαο Φλωράκη και συμμετείχαν στις διεργασίες που οδήγησαν στον μεγάλο Συνασπισμό. Ο Κουβέλης, το 1989, είχε ήδη εκλεγεί βουλευτής και, λίγο αργότερα, διετέλεσε υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση Τζαννετάκη, ενώ λίγο αργότερα, όταν ο Κύρκος βρέθηκε πρόεδρος του ΣΥΝ, εκείνος ανέλαβε γραμματέας.
Ο Λυκούδης, την εποχή εκείνη, μόνο μια φορά μπήκε στο δίλημμα επιλογής όταν, σε κάποια από τις εσωκομματικές ψηφοφορίες, αντίπαλος του Κουβέλη ήταν ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Γιάνναρος. Τελικά και τότε, μολονότι ο Γιάνναρος συγκέντρωνε τον θαυμασμό για το πνευματικό του εκτόπισμα και τον κοσμοπολιτισμό του, νίκησαν τα βαθιά αισθήματα φιλίας.

Η «λογοκριμένη» στήριξη στον Κουβέλη
Ιδιόγραφο σημείωμα του Λεωνίδα Κύρκου, με το οποίο παρενέβη στις εσωκομματικές εκλογές του ΣΥΡΙΖΑ, στις 10 Φεβρουαρίου 2008, υπέρ του Φώτη Κουβέλη. «Υποστηρίζω θερμά την υποψηφιότητα Φώτη Κ.» σημείωνε ο ιστορικός ηγέτης του ΚΚΕ εσωτερικού. Για να προσθέσει παρακάτω: «Η υποψηφιότητα του Φώτη βγάζει τον ΣΥΝ από μια φάση αμηχανίας και περιττών αμφιθυμιών. Η υποψηφιότητα Τσίπρα ήταν συμπαθής αλλά βιαστική και, λυπούμαι να το πω, σχεδόν εκβιαστική. Μετά την επιβολή του Ν(ίκου) Ζ(αχαριάδη) από την Κομιντέρν κανείς ελπίζω δεν δέχεται ανάλογη εκτροπή από τις καταστατικές διαδικασίες...». Για την ιστορία, πρόεδρος του κόμματος, διαδεχόμενος τον Αλέκο Αλαβάνο, εξελέγη ο Αλέξης Τσίπρας με 840 ψήφους (70,41%) έναντι 342 ψήφων του Φώτη Κουβέλη (28,67%). Η διαγραφή μέρους του χειρογράφου του Κύρκου έχει γίνει από τους συντάκτες του κομματικού εντύπου, που επέλεξαν να μη δημοσιεύσουν τα διαγραμμένα μέρη.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από