Το τελευταίο κεφάλαιο της ευρωπαϊκής κρίσης δεν έχει γραφτεί ακόμα, πιστεύει ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ. Σε συνέντευξή του στην ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς» ο άνθρωπος που ήταν υπεύθυνος για τη νομισματική πολιτική της ευρωζώνης κατά τη διάρκεια της κρίσης αποκαλύπτει πως «η ΕΚΤ αναγκάστηκε να κινηθεί τέσσερις φορές μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Υιοθέτησε έκτακτα μέτρα όταν ξέσπασε η κρίση. Κατόπιν οι κινήσεις της ήταν αποφασιστικές για την κρίση στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία, με τις αγορές ομολόγων. Τον Αύγουστο του 2011, με την Ισπανία και την Ιταλία σε εξαιρετικά περίπλοκες συνθήκες, η ΕΚΤ έπαιξε καθοριστικό ρόλο προκειμένου να ενθαρρύνει τις χώρες αυτές να προσαρμοστούν και να παρέμβουν στην αγορά χρέους. Και στα μέσα του 2012», συνεχίζει ο 71χρονος Τρισέ, «η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενεργοποίησε ένα δεύτερο πρόγραμμα αγοράς χρέους σε μεταβαλλόμενες συνθήκες: η ΕΚΤ ανταποκρίθηκε στο ύψος των… υποχρεώσεών της. Με πλήρη σεβασμό για τον βασικό σκοπό της, τη σταθερότητα των τιμών, ήταν σε θέση να ενεργοποιήσει μη συμβατικά μέτρα στη χειρότερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών». Στις επανειλημμένες ερωτήσεις για παρεμβάσεις της Τράπεζας στις κυβερνήσεις των χωρών της ευρωζώνης δηλώνει: «Δεν δώσαμε ποτέ εντολές ούτε διαπραγματευτήκαμε, μόνο ενημερώσαμε».
ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ. Ο Τρισέ θεωρεί ότι στην Ευρώπη όπου οι τράπεζες είναι υπεύθυνες για το 80% της χρηματοδότησης, η λύση είναι να παρέχεται απεριόριστη ρευστότητα στα τραπεζικά ιδρύματα. Αραγε δεν μπορεί να γίνει τίποτα άλλο από την ΕΚΤ; «Εξετάζονται και άλλες δυνατότητες. Είναι όμως ένα πολυδιάστατο έργο: οι κυβερνήσεις πρέπει να κάνουν μεταρρυθμίσεις και η ευρωζώνη πρέπει να βελτιώσει την οικονομική και δημοσιονομική διακυβέρνηση και να προωθήσει την τραπεζική ένωση». Μήπως ο Νότος πιέστηκε πολύ στην προσαρμογή και ο Βορράς δεν έχει κάνει αρκετά; τον ρώτησε ο δημοσιογράφος. «Η προσαρμογή ήταν αναγκαία και αναπόφευκτη και ήταν οι χώρες που είχαν προβλήματα εκείνες που έπρεπε να κάνουν τη μεγαλύτερη προσπάθεια. Παράλληλα, υπάρχουν χώρες που έχουν περιθώριο ελιγμών – όχι μόνο η Γερμανία – όπου υπό κανονικές συνθήκες πρέπει να αυξήσουν τη ζήτηση προκειμένου να τονωθεί η ανάπτυξη. Αυτό συμβαίνει αλλά σιγά σιγά». Τελικά, το νέο σύνθημα είναι «το χειρότερο πέρασε»; Ο Τρισέ δεν είναι σίγουρος. «Η διεθνής κρίση δεν έχει τελειώσει. Και το επίκεντρό της είναι ακόμα εδώ.
ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ. Ωστόσο η Ευρώπη έχει δείξει αξιοσημείωτο επίπεδο αντίστασης: πολλοί άνθρωποι στις ΗΠΑ και στην Ασία ανέμεναν ή φοβούνταν τη διάλυση της ευρωζώνης, αλλά τα 15 μέλη της κατά τη διάλυση της Lehman Brothers παρέμειναν 15. Και τώρα είναι 18». Μπορεί να εξηγηθεί αυτή η αντίσταση; «Εγιναν οι αναγκαίες προσαρμογές. Η οικονομική, δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική διακυβέρνηση έχει βελτιωθεί. Η Κεντρική Τράπεζα έκανε ό,τι έπρεπε. Και όλες οι δημοκρατίες απάντησαν ρητά όταν ρωτήθηκαν αν ήθελαν να μείνουν ή να φύγουν από την ευρωζώνη, αν ήθελαν να βοηθήσουν τις άλλες χώρες ή όχι. Από την Ελλάδα έως τη Γερμανία. Για την ευρωπαϊκή αξιοπιστία αυτό είχε θεμελιώδη σημασία».