Ανεπίδοτο μήνυμα

Ας υποθέσουμε ότι είχαμε εκλογές την επόμενη Κυριακή. Ποιο κόμμα θεωρείτε πιο πιθανό να ψηφίζατε; Στην έρευνα «Τάσεις» της MRB, τον Δεκέμβριο του 2013, οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό έδιναν: ΣΥΡΙΖΑ 21,9% και ΝΔ 21%. Αλλά από μόνα τους αυτά τα ποσοστά δεν μας λένε και πολλά. Ας τα συγκρίνουμε, λοιπόν, με τα προηγούμενα.

Πριν από έξι μήνες, τον Ιούνιο του 2013, η ίδια έρευνα έδινε: ΝΔ 21,5% και ΣΥΡΙΖΑ 21,2%. Μέσα σε ένα ολόκληρο, ταραχώδες εξάμηνο η διακύμανση ήταν 0,7 για τον έναν και 0,4 για τον άλλον. Οσα βότσαλα και αν έπεσαν στη λίμνη κυματισμό δεν προκάλεσαν.

Και αν πάμε ακόμη πιο πίσω, πριν από άλλους έξι μήνες, τον Δεκέμβριο του ’12, το σκορ ήταν: ΣΥΡΙΖΑ 22,1% και ΝΔ 20,1%. Και πριν από άλλους έξι μήνες, στις πραγματικές κάλπες του Ιουνίου του ’12, τα αποτελέσματα ήταν: ΝΔ 29,6% και ΣΥΡΙΖΑ 26,9%.

Εδώ και 18 μήνες, λοιπόν, το εκλογικό σώμα μοιάζει παράξενα ασάλευτο, καθηλωμένο σε δημοσκοπική ακινησία, σαν σε κατάθλιψη. Και ο συσχετισμός δύναμης ανάμεσα στους δύο οιονεί διεκδικητές της εξουσίας μοιάζει κολλημένος σε μια επίμονη, «χαμηλή» ισοπαλία – μισό πόντο μπροστά ο ένας, έπειτα ένα πόντο ο άλλος, και πάλι από την αρχή.

Θα ήταν εύκολα εξηγήσιμο αν ζούσαμε σε μια πολιτικά νεκρή, βαρετή χώρα. Αν δεν ζούσαμε μια περίοδο τόσο πυκνή, γεμάτη ανατροπές, με τη χώρα να μπαινοβγαίνει διαρκώς από τον φούρνο στην κατάψυξη και τους πολίτες να δοκιμάζουν καθημερινά τις οικονομικές και ψυχολογικές αντοχές τους. Αλλά σε συνθήκες ακραίας κοινωνικής κρίσης και πολιτικής πόλωσης, τι εξηγεί αυτήν την ευθεία γραμμή του δημοσκοπικού καρδιογραφήματος;

Πώς και δεν καθρεφτίζεται στην καμπύλη της πρόθεσης ψήφου όλο αυτό το διαρκές πανηγύρι της πόλωσης, οι παθιασμένες συγκρούσεις μέσα και έξω από το Κοινοβούλιο και το καθημερινό, διαστροφικό αγκίτ-προπ; Πώς και αφήνουν τόσο ασυγκίνητους τους πολίτες τα καθημερινά πολιτικά λουτρά στα νερά της μισαλλοδοξίας; Πώς να εξηγήσει κανείς το μυστήριο, ενώ Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ ανεβάζουν κάθε ημέρα και σε υψηλότερη ένταση το ίδιο έργο, την ίδια φανταστική «τιτανομαχία», τα δημοσκοπικά ποσοστά τους να μη σκιρτούν καν;

Μπορεί, βέβαια, τα εργαλεία των δημοσκοπήσεων να πάλιωσαν και να μην μπορούν να καταγράψουν τα υπόγεια νερά που κυλούν στον καιρό της κρίσης. Μπορεί να σχηματίζονται γύρω μας πολιτικές στιβάδες, που δεν συλλαμβάνουν ακόμη οι μετρητές των δημοσκόπων. Μπορεί έξαφνα όλη αυτή η βουβή πολιτική κατάθλιψη να ξεσπάσει σε ένα ρεύμα ισχυρό. Μπορεί. Αλλά προς το παρόν τίποτε τέτοιο δεν φαίνεται.

Αντίθετα, αυτό που φαίνεται είναι σαν η δημοσκοπούμενη κοινωνία να στέλνει προς τις πολιτικές ηγεσίες ένα απλό, καθαρό μήνυμα, που εκείνες αρνούνται να ακούσουν.

Οι έμπειροι δημοσκόποι λένε πως οι πολίτες δεν αντιμετωπίζουν τον ερευνητή μιας δημοσκόπησης που τους χτυπά την πόρτα ως εξομολογητή, στον οποίο ανοίγουν την καρδιά τους, αλλά ως αγγελιοφόρο, μέσω του οποίου στέλνουν ένα μήνυμα. Και το μήνυμα, 18 μήνες τώρα, είναι επίμονα το ίδιο: Αλλάξτε παράσταση, αλλάξτε ύφος, αλλάξτε έργο. Μην επιχειρείτε να ανεβάσετε την ίδια παλιά παράσταση του μεταπολιτευτικού δικομματισμού, με νέο καστ και νέα σκηνικά, αλλά με τα ίδια υλικά – την κούφια πόλωση, την προσχηματική συνθηματολογία, τον κυνισμό και τη σκανδαλοθηρία, και την αλλεργική αντίδραση απέναντι σε κάθε συναινετική διαδικασία. Μην κρύβετε πίσω από ασκήσεις πολιτικού φανατισμού την προγραμματική σας αμηχανία. Μην κρύβετε πίσω από συνθήματα και προπαγανδιστικά ευρήματα τη φτώχεια των προτάσεών σας. Πείτε επιτέλους κάτι πειστικό, κάτι – ας είναι και δυσάρεστο – που να δείχνει έναν δρόμο προς το μέλλον. Μήπως και μπορέσουμε να σας εμπιστευθούμε ξανά.

Αλλά το μήνυμα φθάνει σε ώτα μη ακουόντων. Τα πολιτικά επιτελεία ανανεώνουν το ραντεβού για την επόμενη «τιτανομαχία». Και στο μεταξύ σκάβουν βαθύτερα την τάφρο της δυσπιστίας που τους χωρίζει από εκείνους, στους οποίους η επόμενη δημοσκόπηση θα θέσει το ίδιο ερώτημα: «Ας υποθέσουμε ότι είχαμε εκλογές την ερχόμενη Κυριακή…»

Μέχρι να έχουμε πράγματι εκλογές την ερχόμενη Κυριακή. Και τότε;