Το ευρωπαϊκό σχέδιο διάσωσης των τραπεζών

Σε συμφωνία για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται οι εκκαθαρίσεις τραπεζών με προβλήματα κατέληξαν οι χώρες της ΕΕ, στην οποία περιλαμβάνονται η συμμετοχή μετόχων και ομολογιούχων και η δημιουργία ειδικών εθνικών ταμείων τα οποία θα χρηματοδοτούνται από φόρο που θα επιβάλλεται στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Κρατικά κεφάλαια θα διατίθενται για τη σωτηρία τραπεζών μόνο σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και αφού πρώτα έχουν επιβληθεί ζημιές σε μετόχους και ομολογιούχους. Οι νέοι κανόνες θα αρχίσουν να ισχύουν από το 2015 και θα εφαρμοστούν πλήρως από τις αρχές του 2016. Στόχος της προσπάθειας αυτής είναι να μην πληρώνουν οι φορολογούμενοι για τα λάθη τραπεζών, όπως υποστήριξε ο αρμόδιος επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς Μισέλ Μπαρνιέ. Ο επίτροπος για θέματα Ανταγωνισμού της ΕΕ Χοακίν Αλμούνια διέψευσε, από την πλευρά του, ότι οι εγγυημένες καταθέσεις (κάτω των 100.000 ευρώ) δεν είναι ασφαλείς. Ανέφερε ότι σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς σε περιπτώσεις κρατικών ενισχύσεων σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, δεν απαιτείται η συμμετοχή των μη εγγυημένων καταθετών, όσων δηλαδή έχουν έως 100.000 ευρώ. Επίσης είπε ότι δεν απαιτείται ούτε η συνεισφορά καταθετών με περισσότερα από 100.000 ευρώ και ότι ο επιμερισμός βαρών αφορά αποκλειστικά μετόχους και ομολογιούχους περιορισμένης εξασφάλισης.

Οι αποφάσεις για τις τράπεζες ελήφθησαν ύστερα από ολονύκτιες διαπραγματεύσεις στο Στρασβούργο μεταξύ εκπροσώπων των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αυτές θα πρέπει να εγκριθούν τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από το Ευρωκοινοβούλιο. Μένει τώρα να καθοριστεί το κρίσιμο θέμα της δημιουργίας του Ενιαίου Μηχανισμού Εκκαθάρισης των τραπεζών και πότε και με ποιους όρους θα παρεμβαίνει. Οι σημαντικές λεπτομέρειες του μηχανισμού θα αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης και ολόκληρης της ΕΕ, οι οποίοι συνεδριάζουν εκτάκτως την Τρίτη 17 και την Τετάρτη 18 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες. Την Πέμπτη 19 και την Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου θα ακολουθήσει Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ.

Ειδικότερα, το νέο «βιβλίο κανόνων» για τις τράπεζες που συμφωνήθηκε χθες περιλαμβάνει, σύμφωνα με τη «Wall Street Journal» και τους «Financial Times» τα εξής βασικά σημεία:

n Οταν μια τράπεζα αντιμετωπίζει προβλήματα και χρειάζεται να εκκαθαριστεί, πριν χορηγηθούν κρατικά κεφάλαια για τη στήριξή της θα επιμερίζονται το κόστος μέτοχοι και ομολογιούχοι του εν λόγω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος (το λεγόμενο bail in).

n Καταθέτες με λιγότερα από 100.000 θα είναι πάντοτε ασφαλείς, ενώ μικρομεσαίες επιχειρήσεις και καταθέτες με περισσότερα από 100.000 ευρώ θα συμμετέχουν στο κόστος διάσωσης μόνο όταν θα υπάρχει σοβαρή τραπεζική κρίση.

n Οι κυβερνήσεις θα είναι υποχρεωμένες να αρχίσουν να συστήνουν εθνικά ταμεία εκκαθάρισης τραπεζών, τα οποία θα χρηματοδοτούνται από φόρους που θα επιβάλλουν στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Τα κεφάλαια αυτά θα πρέπει μέσα σε 10 χρόνια να ανέρχονται σε 1% των εγγυημένων καταθέσεων των τραπεζών κάθε χώρας. Πρόκειται για ποσό που εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 70 δισ. ευρώ σε ολόκληρη την ΕΕ.

n Οι χώρες θα μπορούν να χρησιμοποιούν τα χρήματα από τα εθνικά ταμεία εκκαθάρισης τραπεζών ή να δίνουν χρήματα φορολογουμένων μόνο αφού θα έχουν επιβάλει πρώτα απώλειες τουλάχιστον 8% επί των συνολικών υποχρεώσεων τραπεζών.

n Ακόμη και μετά τις απώλειες αυτές, τα εθνικά ταμεία εκκαθάρισης θα μπορούν να παρεμβαίνουν παρέχοντας κεφάλαια μόνο για το 5% των υποχρεώσεων της εν λόγω τράπεζας με προβλήματα.

n Σωτηρία τραπεζών με χρήματα φορολογουμένων θα επιτρέπεται μόνο «σε καταστάσεις ανάγκης», όπως αναφέρεται στη συμφωνία, και αφού έχουν πρώτα επιβληθεί απώλειες 8% στις υποχρεώσεις της τράπεζας.