[Τρίτη άποψη] Προτεραιότητα η νέα ελληνική

Ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς συνεχίζει, μέσα από τις σελίδες των «ΝΕΩΝ», την αρθρογραφία του για ένα θέμα όπως η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο σχολείο, για την οποία κυριαρχούν πολλές παρεξηγήσεις. Υπέρμαχος ενός σύγχρονου σχολείου ανοιχτού στις εξελίξεις της εποχής μας, ο καθηγητής Κριαράς συνεχίζει να υπερασπίζεται με σθένος την επιλογή της ιστορικής εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1976, όταν επί κυβερνήσεως του Κωνσταντίνου Καραμανλή και με υπουργό Παιδείας τον Γεώργιο Ράλλη, μεταξύ άλλων, η αρχαία γλώσσα περιορίστηκε μόνο στο λύκειο. Στο σημείωμα που ακολουθεί, συζητά το ζήτημα με τον καθηγητή και ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο

Για μένα εξακολουθεί να υφίσταται το θέμα της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής στο γυμνάσιο (όχι της αρχαίας γραμματείας). Η διδασκαλία της αρχαίας γλώσσας αυτή ουσιαστικώς διδάσκεται στο γυμνάσιο σήμερα. Το ζήτημα ήρθε τελευταία σε ευρύτερη συζήτηση. Δυστυχώς πολλοί από όσους μίλησαν περιστράφηκαν σε γενικές σκέψεις για την ωφέλεια που αποκομίζομε όλοι από τη γνώση της αρχαίας γλώσσας. Λίγοι μίλησαν για τη διδασκαλία της αρχαίας στο γυμνάσιο.

Τελευταία («Η Καθημερινή», Σεπτ. 2013) ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος σημείωσε και αυτός τα οφέλη όλων μας από τη γνώση της αρχαίας γλώσσας, όμως προχώρησε και στο θέμα της διδασκαλίας της στο γυμνάσιο. Οπως ξέρομε, η ιστορική μεταρρύθμιση του 1976 με Καραμανλή πρωθυπουργό και το Γεώργιο Ράλλη ως υπουργό παιδείας περιόρισε τη διδασκαλία της αρχαίας γλώσσας μόνο στο λύκειο. Μεταγενέστερες δηλώσεις του Ράλλη παρεξηγήθηκαν και από λογίους και από το κοινό και νομίστηκε ότι ο Ράλλης αναιρούσε το βασικό έργο της μεταρρύθμισης, να διδάσκεται δηλαδή η αρχαία γλώσσα μόνο στο λύκειο. Ο ίδιος όμως σε γράμμα του σ’ εμένα δήλωνε ότι παρεξηγήθηκαν τα λόγια του. Δήλωνε ότι συμφωνεί με τη δική μου άποψη. Σημειώνω ότι και εγώ τον είχα παρεξηγήσει επηρεαζόμενος από όσα νόμισαν λόγιοι και κοινό για τις απόψεις του.

Σήμερα ο Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος με το άρθρο του που υπαινίχθηκα πιο πάνω επανέρχεται στο νόημα των δηλώσεων του Ράλλη και ουσιαστικά σύμφωνα με τις μεταγενέστερες δηλώσεις του ότι δεν είχε μετανοήσει για την απομάκρυνση της αρχαίας γλώσσας από το γυμνάσιο, αλλά και για το ότι δεν πραγματοποίησε να υπάρχει για τους μαθητές του γυμνασίου μικρό εγχειρίδιο με αποσπάσματα από γραμματειακά κείμενα ελληνικής γλώσσας ανά τους αιώνες ώστε ο ενδιαφερόμενος μαθητής να παίρνει μια γενική έστω ιδέα της πορείας αυτής.

Ο Δεσποτόπουλος λοιπόν αποδεχόμενος το νόημα, το πραγματικό των μεταγενέστερων δηλώσεων του Ράλλη εισηγείται και αυτός την αποδοχή στο γυμνάσιο του εγχειριδίου. Οσο με τις μεταγενέστερες δηλώσεις του Ράλλη και την επαναφορά της λύσης του προβλήματος από το Δεσποτόπουλο δέχομαι κι εγώ τη λύση Δεσποτόπουλου. Ετσι νομίζω δίνεται μια ευθεία λύση του προβλήματος με διδασκαλία του μαθήματος της αρχαίας γλώσσας μόνο στο λύκειο. Με τον τρόπο αυτό οι μαθητές του γυμνασίου θα μπορούν να πλουτίζουν τις γνώσεις τους για τη νέα ελληνική γλώσσα, καθώς σήμερα έρχονται σ’ αυτό – κατά τη μεγάλη πλειονότητα – ανώριμοι για παράλληλη διδασκαλία νέας και αρχαίας γλώσσας.

Ο Εμμανουήλ Γ. Κριαράς είναι φιλόλογος, ομότιμος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.