Τορπίλες στα βάθη του Ατλαντικού

Με τη βοήθεια ωκεανογραφικών… τορπιλών, επιστήμονες από 16 αμερικανικές και καναδικές κρατικές υπηρεσίες αλλά και ερευνητικά ιδρύματα, θα προσπαθήσουν να ανακαλύψουν τα μυστικά που κρύβονται στα βάθη του Ατλαντικού Ωκεανού.

Επιδιώκουν, όπως αναφέρει η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς», να δημιουργήσουν την πιο πλήρη εικόνα για το τι συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια του Ατλαντικού, με έμφαση στην κίνηση των υδάτινων όγκων – που εν πολλοίς παραμένει ακατανόητη – αλλά και τις μεταναστευτικές οδούς που ακολουθούν πολλά είδη ψαριών.

Στην προσπάθειά τους αυτή, εκτός από τις τορπίλες θα έχουν τη συνδρομή δορυφόρων και πλεούμενων σταθμών παρατήρησης που μοιάζουν με μεγάλες σημαδούρες.

«Με τις τορπίλες θα είμαστε σε θέση να μελετήσουμε τη χημεία, τη φυσική και την οικολογία των ωκεανών ταυτοχρόνως», λέει Μάικλ Κρόουλεϊ που είναι επιστήμονας θαλάσσης στο Πανεπιστήμιο Ράτγκερς των ΗΠΑ.

Οι ειδικοί που θα μετάσχουν στο ερευνητικό αυτό πρόγραμμα, που ονομάστηκε Gliderpalooza, λένε ότι η προσπάθειά τους θα δώσει νέα διάσταση στην ωκεανογραφική έρευνα. Υποστηρίζουν πως ούτε οι στρατιές δορυφόρων ούτε οι πλωτοί μετρητικοί σταθμοί μπορούν να δώσουν σαφή εικόνα για το τι συμβαίνει σε μεγάλα βάθη.

«Εχουμε δορυφόρους που μας δίνουν εξαιρετικούς χάρτες των ωκεανών στην επιφάνειά τους», λέει ο Σκοτ Γκλεν που είναι ωκεανογράφος στο Πανεπιστήμιο Ράτγκερς. «Οι ωκεανοί ωστόσο έχουν τρεις διαστάσεις και μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα να μάθουμε τι συμβαίνει πολύ κάτω από τα κύματα».

Οι τορπίλες διαθέτουν πτερύγια αλλά όχι προπέλες. Δουλεύουν με μπαταρία και μπορούν να φτάσουν σε βάθος μέχρι 200 μέτρα ή και περισσότερο αν υποστούν τροποποιήσεις.

Καταδύονται σε αυτό το βάθος ακολουθώντας μια ημικυκλική τροχιά. Στη διάρκεια της κατάδυσης, λαμβάνουν δεδομένα ανάλογα με τα όργανα που έχουν. Κάθε τορπίλη κοστίζει από 125.000 μέχρι 150.000 δολάρια.

Οι επιστήμονες θα χρησιμοποιήσουν συνολικά 15 τέτοια υποβρύχια μηχανήματα. Με τον τρόπο αυτό θα εξοικονομήσουν και χρήματα μιας και όπως λέει ο ωκεανογράφος στο ίδιο πανεπιστήμιο, Οσκαρ Σκόφιλντ, ένα ωκεανογραφικό σκάφος που ενοικιάζεται από 35.000 μέχρι και 100.000 δολάρια τη μέρα, θα χρειαζόταν πολλά εκατομμύρια δολάρια για να πραγματοποιήσει αντίστοιχου τύπου μετρήσεις με συμβατικά μέσα.

Ενα από τα φαινόμενα που θέλουν να μελετήσουν οι επιστήμονες είναι μια τεράστια δεξαμενή ψυχρού νερού που εκτείνεται από το Ακρωτήριο Κοντ στη Μασαχουσέτη, στο βορειοανατολικό κομμάτι των ατλαντικών ακτών των ΗΠΑ, μέχρι το Ακρωτήριο Χάτερας, πολύ νοτιότερα στη Βόρεια Καρολίνα.

Ακόμα και όταν την άνοιξη και το καλοκαίρι τα παράκτια επιφανειακά νερά του Ατλαντικού θερμαίνονται, αυτή η ζώνη νερού παραμένει κρύα. Οταν έρχεται ο χειμώνας και τα επιφανειακά νερά ψύχονται σταδιακά, τότε και η ψυχρή ζώνη εναρμονίζεται θερμοκρασιακά μαζί τους.

Τη ζώνη αυτή, λένε οι αμερικανοί ωκεανογράφοι, ακολουθούν μεγάλα κοπάδια ψαριών ενώ επίσης διαδραματίζει και σημαντικό ρόλο στον σχηματισμό τυφώνων, όπως συνέβη τον Αύγουστο του 2011 με τον Αϊρίν. Εκείνος ο τυφώνας κινούνταν πάνω από την ψυχρή υδάτινη ζώνη, η οποία βρίσκεται στα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού. Πριν εισβάλει στη χερσαία πλευρά των Ανατολικών ΗΠΑ, ανάδευσε τα θερμά επιφανειακά νερά και τα ψυχρότερα της ζώνης που βρίσκονταν βαθύτερα με αποτέλεσμα η έντασή του να αυξηθεί.

Πώς κινούνται
Η ταχύτητα με την οποία κινούνται οι υποβρύχιες ερευνητικές συσκευές δεν ξεπερνά τα δύο χιλιόμετρα την ώρα. Απορροφούν μικρές ποσότητες νερού και τις εκτοξεύουν για να κινούνται. Η ανοδική ή καθοδική κίνηση υπαγορεύεται από τη φορά των πτερυγίων τους. Κάθε δύο ή τρεις ώρες ανεβαίνουν στην επιφάνεια και οι επιστήμονες μπορούν να επαναπρογραμματίσουν τα όργανά τους για πιο στοχευμένες παρατηρήσεις