Εισιτήριο για νέους που θέλουν να επιστρέψουν στην ύπαιθρο

Εισιτήριο για νέους, κατοίκους πόλεων, που θέλουν να εγκαταλείψουν τα αστικά κέντρα και να εγκατασταθούν μόνιμα στην επαρχία για να ασχοληθούν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία ή τη μελισσοκομία, δίνει το καινούργιο πρόγραμμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης «Εγκατάσταση Νέων Αγροτών».

Είναι η πρώτη φορά που πρόγραμμα επιδότησης εγκατάστασης στην ύπαιθρο διευκολύνει ανέργους ή όσους κατοικούν σε αστικά κέντρα και θέλουν να αλλάξουν επαγγελματικό προσανατολισμό, προκειμένου να μετατραπούν σε κατ’ επάγγελμα αγρότες.

Και αυτό καθώς παρέχει σε όσους δεν έχουν ακόμη σχέση με τον αγροτικό τομέα ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, έξι μηνών – από την ημερομηνία προκήρυξης του προγράμματος στα μέσα Δεκεμβρίου μέχρι και την ολοκλήρωση της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων στα τέλη Μαΐου 2014 -, προκειμένου να υποβάλουν δήλωση καλλιέργειας στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ελέγχου (ΟΣΔΕ) για να γίνουν κατ’ επάγγελμα αγρότες. Ενδεικτικό του μεγάλου ενδιαφέροντος είναι ότι από την προηγούμενη εβδομάδα, οπότε και έγιναν από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάση Τσαυτάρη οι πρώτες ανακοινώσεις με τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές του προγράμματος, τα τηλέφωνα του υπουργείου έχουν… σπάσει, κυρίως από νεαρής ηλικίας ανθρώπους που κατοικούν σε πόλεις.

Αν και το πρόγραμμα αποτελεί ευκαιρία για όσους επιθυμούν να ασχοληθούν με την αγροτική παραγωγή, δεδομένου ότι τα χρήματα που έχει καταφέρει να δεσμεύσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το υπουργείο δεν ξεπερνούν τα 100 εκατ. ευρώ, οι προσδοκίες δεν θα πρέπει να συντηρούνται πολύ υψηλά. Από αυτούς που θα ενδιαφερθούν (σ.σ.: εκτιμήσεις μιλούν ακόμη και για πάνω από 20.000) τελικά δεν θα ευνοηθούν περισσότεροι από 6.000. Και αυτό καθώς τα κεφάλαια που έχουν εξασφαλιστεί δεν ξεπερνούν τα 100 εκατ. ευρώ.
Δεν παύει ωστόσο η συγκεκριμένη προκήρυξη, που θα δημοσιευθεί στα μέσα Δεκεμβρίου, να ανοίγει τον δρόμο – ενόψει και της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής από το 2014 – και σε άλλα παρόμοια προγράμματα που θα δώσουν λύσεις στην καλπάζουσα ανεργία, βοηθώντας ανθρώπους όχι μόνο νέους, αλλά και όσους βρίσκονται μεταξύ των 30 και 40 ετών και κάνουν ένα επάγγελμα που πλέον δεν τους αποδίδει.
Τα βασικά χαρακτηριστικά του προγράμματος (μέτρο 112 του κοινοτικού προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης Αλέξανδρος Μπαλταντζής 2007-2013) είναι ότι καθιερώνει ανώτατα όρια πριμοδότησης της πρώτης εγκατάστασης στην ύπαιθρο για τρεις διαφορετικές κατηγορίες.
Τα ανώτατα όρια φτάνουν τις 20.000 ευρώ για όσους αποφασίσουν να μείνουν μόνιμα σε ορεινές περιοχές προκειμένου να ξεκινήσουν τη νέα τους δραστηριότητα, τις 17.500 ευρώ για όσους επιλέξουν ως μόνιμη κατοικία μειονεκτικές περιοχές και τις 15.000 ευρώ για όλες τις υπόλοιπες περιοχές, δηλαδή τις πεδινές. 
Τα παραπάνω ποσά είναι τα μέγιστα καθεμιάς από τις τρεις κατηγορίες. Τα τελικά ποσά που θα εισπράξει ο κάθε δικαιούχος μπορεί να είναι χαμηλότερα από τα παραπάνω, καθώς θα προκύψουν από έναν συνδυασμό κριτηρίων, για καθένα από τα οποία θα υπάρχει και ειδική βαθμολογία.
Ετσι, εκτός από τις περιοχές μόνιμης κατοικίας, τα υπόλοιπα κριτήρια αφορούν το είδος της επένδυσης – αν η παραγωγή αφορά τον αγροτικό τομέα, τον κτηνοτροφικό τομέα ή τη μελισσοκομία – και το επίπεδο εισοδήματος της μελλοντικής δραστηριότητας όπως αυτό θα περιγράφεται στο επιχειρηματικό σχέδιο (μπίζνες πλαν) του κάθε υποψηφίου.

Προκαταβολή το 70%
Ακριβώς για να έχει ο νέος αγρότης την απαραίτητη οικονομική ευχέρεια προκειμένου να ξεκινήσει την καινούργια του δραστηριότητα, θα εισπράττει το 70% των χρημάτων που του αναλογούν ως προκαταβολή, αμέσως μόλις εγκριθεί η αίτησή του. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιδότηση αποκαλείται «πριμοδότηση της πρώτης εγκατάστασης στην ύπαιθρο». Αναφορικά με το υπόλοιπο 30% του ποσού που αναλογεί στον κάθε δικαιούχο, θα το παίρνει σε δύο δόσεις, των 15% εκάστη.
«Εκπαίδευση και νέοι αγρότες πηγαίνουν πλέον μαζί. Και για να το πετύχουμε αυτό κριτήριο για τη χορήγηση της δεύτερης δόσης του 15% είναι να παρακολουθήσουν με επιτυχία μαθήματα στον οργανισμό Δήμητρα του υπουργείου, ο οποίος έχει αναβαθμιστεί. Οσο για την τρίτη δόση του 15%, αυτή θα καταβληθεί όταν θα γίνει από τις υπηρεσίες του υπουργείου η τελική αξιολόγηση της επένδυσης, όπως ακριβώς είχε συμβεί και στις παλαιότερες προκηρύξεις του συγκεκριμένου μέτρου», λέει στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Αθ. Τσαυτάρης. 

Κατ’ επάγγελμα αγρότες
Το πρόγραμμα μπορεί να δίνει τη δυνατότητα σε νέους και ανέργους για να ασχοληθούν με την αγροτική παραγωγή, απαραίτητη ωστόσο προϋπόθεση είναι να μετακινηθούν μόνιμα στον τόπο όπου θα δημιουργήσουν την εκμετάλλευσή τους. Να γίνουν δηλαδή κατ’ επάγγελμα αγρότες. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι προαπαιτούμενο κάθε αίτηση συμμετοχής να συνοδεύεται μεταξύ άλλων και από δήλωση καλλιέργειας στον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ).
Αν, επομένως, δήλωση συμμετοχής στο πρόγραμμα υποβάλλει κάποιος που διαμένει στην πόλη αλλά έχει αποφασίσει να μετεγκατασταθεί μόνιμα στην επαρχία για να γίνει αγρότης, θα πρέπει να περιμένει μέχρι την προσεχή άνοιξη οπότε και ανοίγει για το 2014 το σύστημα ΟΣΔΕ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ελέγχου) προκειμένου να υποβάλει για πρώτη χρονιά δήλωση καλλιέργειας. 
Αυτός είναι και ο λόγος που η προκήρυξη θα δίνει τη δυνατότητα υποβολής αιτήσεων των ενδιαφερομένων έως και τις 31 Μαΐου 2014. 
Στη συνέχεια, αμέσως μετά την υποβολή της δήλωσης στον ΟΣΔΕ, ο υποψήφιος θα μπορεί να καταθέσει την αίτησή του στο πρόγραμμα.

Τα δικαιολογητικά
Μια πληθώρα δικαιολογητικών θα πρέπει να συνοδεύει τον φάκελο που θα κληθούν να καταθέσουν μέσα στο προσεχές διάστημα οι υποψήφιοι.
Εκτός από την αίτηση συμμετοχής, ο φάκελος θα πρέπει να εμπεριέχει πολυετές επιχειρηματικό σχέδιο για την επίτευξη των δεσμευτικών στόχων, αναλυτική περιγραφή της υφιστάμενης και της μελλοντικής κατάστασης της εκμετάλλευσης καθώς και αναλυτική περιγραφή της εκτίμησης του μεγέθους και του εισοδήματος της γεωργικής εκμετάλλευσης στην τωρινή και στη μελλοντική κατάσταση.
Ο φάκελος θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από επικυρωμένο αντίγραφο της αστυνομικής ταυτότητας του δικαιούχου, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, επικυρωμένα αντίγραφα της ενιαίας δήλωσης εκμετάλλευσης του αρχηγού και της συζύγου του (ΟΠΕΚΕΠΕ), αντίγραφα των δηλώσεων φόρου εισοδήματος των τριών τελευταίων ετών (Ε1, Ε3), καθώς και τα αντίστοιχα εκκαθαριστικά σημειώματα, μαζί με τα έντυπα Ε9 (αρχικό και μεταβολές), επικυρωμένο αντίγραφο τίτλου σπουδών και δικαιολογητικά διακοπής προηγούμενης απασχόλησης. 

Οι συμβατικές υποχρεώσεις των δικαιούχων
Εκτός από την υποχρεωτική κάθε χρόνο και για μια 10ετία υποβολή δήλωσης εκμετάλλευσης στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στις συμβατικές υποχρεώσεις του νέου αγρότη συγκαταλέγεται επίσης να ασφαλίζεται υποχρεωτικά στον ΟΓΑ. 
Πρέπει επίσης να παραμείνει εγγεγραμμένος στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων με τουλάχιστον την ιδιότητα του κατόχου αγροτικής εκμετάλλευσης, να υποβάλλει κάθε χρόνο φορολογική δήλωση κ.ά. Αν και η υποβολή φορολογικής δήλωσης είναι κάτι το αυτονόητο, εντούτοις από την προηγούμενη προκήρυξη του 2009 απεντάχθηκαν δικαιούχοι επειδή εδώ και τρία χρόνια δεν υπέβαλλαν φορολογική δήλωση. 
Η επίβλεψη υλοποίησης της επένδυσης κάθε νέου αγρότη θα γίνεται από τις περιφέρειες. Στην πράξη αυτό σημαίνει διασταυρώσεις των στοιχείων της δήλωσής του στο ΟΣΔΕ με όσα δηλώνει στην ετήσια φορολογική του δήλωση. Κάπως έτσι είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν περίπου 700 αγρότες που άλλα εμφάνιζαν στις δηλώσεις ΟΣΔΕ και άλλα στις φορολογικές τους δηλώσεις 
Επίσης, το πρόγραμμα προβλέπει την υποβολή ετήσιας έκθεσης για την πορεία υλοποίησης των επιχειρηματικών σχεδίων των δικαιούχων. Κατά το παρελθόν τέτοιοι έλεγχοι ήταν ελλιπείς ή, σε αρκετές περιπτώσεις, δεν έγιναν καθόλου.  Εφόσον, πάντως, ο δικαιούχος εντοπιστεί να μην πληροί τις συμβατικές του υποχρεώσεις, μπορεί εντός 5ετίας να γίνει ανάκληση της απόφασης βάσει της οποίας εγκρίθηκε η αίτησή του.

Μπίζνες πλαν
Κάθε επιχειρηματικό σχέδιο νέου αγρότη πρέπει να πληροί μια σειρά από δεσμευτικούς στόχους. Χαρακτηριστικό, για παράδειγμα, είναι το γεγονός ότι ο νέος αγρότης θα πρέπει να αντλεί τουλάχιστον το 50% του ατομικού του εισοδήματος από γεωργικές δραστηριότητες που ασκούνται εντός των ορίων της εκμετάλλευσής του. Παράλληλα θα πρέπει να μην αφιερώνει για δραστηριότητες εκτός των ορίων της εκμετάλλευσής του πάνω από το 50% του συνολικού ετήσιου χρόνου επαγγελματικής του απασχόλησης. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι μπορεί ο νέος αγρότης να ασχολείται με μια δευτερεύουσα εργασία, αρκεί αυτή να μην ξεπερνάει το μισό του συνολικού χρόνου απασχόλησής του τον χρόνο