Χιλή: Οι φοιτητές πάνε Βουλή

Από τους δρόμους στη Βουλή φιλοδοξούν να μεταφέρουν τον αγώνα τους οι ήρωες των φοιτητικών κινητοποιήσεων που συγκλόνισαν τη Χιλή το 2011. Στις βουλευτικές εκλογές της χώρας, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στις 17 Νοεμβρίου, η λίστα υποψηφίων του Κομμουνιστικού Κόμματος Χιλής θα περιλαμβάνει ένα δημοφιλές στον φοιτητικό κόσμο όνομα: την Καμίλα Βαγέχο. Την ψήφο των πολιτών ζητά με το αριστερό κίνημα Επαναστατική Δημοκρατία ο επίσης δημοφιλής πρώην φοιτητικός ηγέτης Τζόρτζιο Τζάκσον. Οι δύο προσωπικότητες που ενέπνευσαν τη φοιτητική εξέγερση στη Χιλή, καθώς και άλλοι νέοι ακτιβιστές διεκδικούν μια θέση στη Βουλή για να θέσουν εκ νέου το αίτημα της δωρεάν, ποιοτικής εκπαίδευσης, και όχι μόνο. Παράλληλα, επιδιώκουν να αναμορφώσουν το ίδιο το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα της Χιλής εκ των έσω.

Η Χιλή είναι μια από τις πιο δυναμικές οικονομίες της Λατινικής Αμερικής. Ταυτόχρονα, όμως, έχει και την πρωτιά ανάμεσα στα πιο ακριβά και άνισα εκπαιδευτικά συστήματα παγκοσμίως (η μέση οικογένεια επιβαρύνεται με το 75% του κόστους φοίτησης). Οι πρώτες μαζικές αντιδράσεις μαθητών κατά του κερδοσκοπικού εκπαιδευτικού συστήματος εκδηλώθηκαν το 2006. Η λεγόμενη Επανάσταση των Πιγκουίνων προετοίμασε το έδαφος για τη μεγαλύτερη εξέγερση που γνώρισε η Χιλή μετά τα χρόνια του Πινοτσέτ, το φοιτητικό κίνημα του 2011, που αναζωπυρώνεται ανά διαστήματα μέχρι σήμερα. Βαγέχο και Τζάκσον καθοδήγησαν πριν από δυο χρόνια φοιτητές και μαθητές σε μαζικές και ιδιαίτερα δημιουργικές πορείες, παραλύοντας το κράτος για μήνες, προκαλώντας δύο απολύσεις υπουργών και ξεσηκώνοντας παρόμοια κινήματα σε όλο τον κόσμο. Τα αιτήματα ήταν ξεκάθαρα: δωρεάν, ποιοτική εκπαίδευση για όλους και μεγαλύτερη συμμετοχή των φοιτητών στις διοικητικές αποφάσεις. Η στήριξη της κοινωνίας μεγάλη: αποδοχή του φοιτητικού αγώνα από το 70%-85% της κοινής γνώμης. Οι κυβερνητικές παραχωρήσεις ελάχιστες: φοιτητικά δάνεια με χαμηλό επιτόκιο.

Η Βαγέχο, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Φοιτητών του Πανεπιστημίου της Χιλής (FECH) το 2011 και ηγετική φυσιογνωμία του φοιτητικού κινήματος, διεκδικεί την εκπροσώπηση του κοινωνικού κινήματος στη Βουλή, «ώστε να δημιουργηθεί ο απαραίτητος πολιτικός χώρος για τις ριζικές αλλαγές που απαιτεί η κοινωνία», όπως δηλώνει η ίδια στην «Γκάρντιαν». Η 25χρονη Βαγέχο επέδειξε άριστη προσαρμοστικότητα στο πολιτικό παιχνίδι, όταν τον περασμένο Μάιο ο επικεφαλής του ΚΚΧ Γκιγιέρμο Τεγιέρ ανακοίνωσε τη συνεργασία του με τη Νέα Πλειοψηφία της πρώην προέδρου της Χιλής Μισέλ Μπατσελέτ. Τον Ιανουάριο του 2012 η Βαγέχο είχε δηλώσει στην «Ελ Παΐς» ότι δεν θα συνεργαζόταν ποτέ με την Μπατσελέτ. Ωστόσο, μόλις έναν χρόνο αργότερα καλεί τους νέους να στηρίξουν την κεντροαριστερή υποψήφια δηλώνοντας ότι «είναι η μόνη που μπορεί να εκτοπίσει τη Δεξιά από την εξουσία», και προκαλώντας, παράλληλα, σφοδρή κριτική από υποστηρικτές του φοιτητικού κινήματος. Η πολιτική δράση της Βαγέχο έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων και από συντηρητικούς πολίτες, που κάνουν λόγο για «πρακτικές προσωπικής προβολής». Παρ’ όλα αυτά, η εμβληματική μορφή της εξακολουθεί να δίνει ελπίδα στη νέα γενιά της Χιλής και να εμπνέει θαυμασμό σε χιλιάδες σε όλο τον κόσμο – οι διαδικτυακοί φίλοι twitter ανέρχονται σε 748.000.

Από την άλλη πλευρά, ο Τζόρτζιο Τζάκσον αποφάσισε, με τη στήριξη του 88,4% των μελών της Επαναστατικής Δημοκρατίας, να απέχει από οποιαδήποτε συνεργασία με τον συνασπισμό της Μπατσελέτ. Ο 26χρονος υποψήφιος, για να κατοχυρώσει μια θέση στη Βουλή, σύμφωνα με το πινοτσετικό εκλογικό σύστημα που ευνοεί τους βουλευτές συνασπισμών, πρέπει να ξεπεράσει σε συνολικό αριθμό ψήφων είτε τη δεξιά Συμμαχία της Εβελιν Ματέι είτε τον κεντροαριστερό συνασπισμό Νέα Πλειοψηφία της Μπατσελέτ. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο ανεξάρτητος βουλευτής έχει στη διάθεσή του μόλις τέσσερα τηλεοπτικά λεπτά για να κερδίσει το εκλογικό κοινό. Ωστόσο έχει τη βοήθεια του βραβευμένου με Οσκαρ σκηνοθέτη Πάμπλο Λαρέν και την υποστήριξη εκατοντάδων μικρών και μεγάλων σε έναν αγώνα που αφορά όλη τη χιλιανή κοινωνία. Στο πλευρό του Τζάκσον βρίσκεται και το φοιτητικό κίνημα των Autonomistas, το οποίο έχει επίσης προτείνει πρώην φοιτητικούς ηγέτες για τις βουλευτικές θέσεις.

Παρά τις πολιτικές τους διαφοροποιήσεις οι νέοι υποψήφιοι αλληλοεπηρεάζονται τόσο μεταξύ τους όσο και με τα υπόλοιπα κοινωνικά κινήματα που τα τελευταία χρόνια έχουν αναζωπυρωθεί στη Χιλή. Οπως έχει δηλώσει ο Τζάκσον, «αυτό το νέο μπλοκ που προέρχεται από διαφορετικά κοινωνικά κινήματα θα μπορούσε να έχει ένα ενιαίο μέτωπο. Υπάρχουν πολλά ζητήματα που μας ενώνουν».