[Διαστάσεις] Οι κραυγές των μελλοθανάτων

Σήμερα θα σας πω την ιστορία του Χοσέπ Αλμουδέβερ, προσπαθώντας να μείνω στα γεγονότα και να μην παρασυρθώ από τη συγκίνηση. Τα δακρύβρεχτα κείμενα είναι άλλωστε κακά κείμενα και καλό είναι να μην προστεθεί άλλη μία μομφή σε όσες δέχεται τον τελευταίο καιρό αυτή η εφημερίδα για την αρθρογραφία της.

Τα μέλη των Διεθνών Ταξιαρχιών που έφτασαν στην Ισπανία το 1936 και τα επόμενα χρόνια για να πολεμήσουν κατά του Φράνκο ήταν πάνω από 45.000. Από αυτούς ζουν ακόμα πέντε. Πέντε. Οι δύο συναντήθηκαν τυχαία τις προάλλες, σε μια πλατεία της Μασσαλίας. Κοιτάχτηκαν από πάνω έως κάτω κι έπεσε ο ένας στην αγκαλιά του άλλου. Πώς ήξεραν ότι είχαν πολεμήσει στην ίδια πλευρά του ισπανικού εμφυλίου πολέμου; Επειδή φορούσαν το ίδιο κοστούμι, αυτό που τους έδωσε η δημοκρατική κυβέρνηση όταν αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ισπανία. Ο ένας λεγόταν Αντόνιο Αρένας, με καταγωγή από την Ταγγέρη. Ο άλλος λεγόταν Χοσέπ Αλμουδέβερ και γεννήθηκε πριν από 94 χρόνια στη Μασσαλία. Η μάνα του ήταν από τη Βαλένθια και δούλευε σε περιοδεύον τσίρκο, που όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος βρέθηκε στη γαλλική πόλη. Ο πατέρας του έφυγε από τη γενέτειρά του, το Αλκάσερ, 15 χιλιόμετρα από τη Βαλένθια, όταν προσπάθησε να κάψει την εκκλησία επειδή ο παπάς δεν άφηνε τον κόσμο να χορέψει στον δρόμο.

Οταν ξέσπασε ο εμφύλιος η οικογένεια είχε ήδη επιστρέψει στη Βαλένθια. Ο Χοσέπ παρουσιάστηκε στον Δημοκρατικό Στρατό, φουσκώνοντας την ηλικία του για να τον πάρουν. Το κατάλαβαν και τον έστειλαν πίσω. Επέστρεψε γρήγορα στο μέτωπο και τραυματίστηκε. Οταν έγινε καλά εντάχθηκε στην Ταξιαρχία Γκαριμπάλντι ως γάλλος υπήκοος, μεταφραστής και μαχητής. Και όταν η Επιτροπή Μη Παρέμβασης αποφάσισε να φύγουν όλοι οι ξένοι μαχητές από την Ισπανία, εκείνος γύρισε στη Βαλένθια. Ο πόλεμος είχε τελειώσει. Οι Δημοκρατικοί είχαν χάσει. Εκείνος με τον πατέρα του κατέφυγαν στο Αλικάντε. Εκεί συνελήφθη και κλείστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Ενας δημοσιογράφος της «Ελ Παΐς» τον συνάντησε σε ένα καφέ της Βαλένθια, όπου περίμενε τους φίλους του από την περιοχή και από τη Γαλλία. Εκεί ζει πλέον, στη γενέτειρά του, παρέα με τις αναμνήσεις του. Είναι πάντα ακμαίος, εξακολουθεί να ταξιδεύει πολύ, θεωρεί υποχρέωσή του να διηγείται όπου τον καλούν την ιστορία τη δική του και των συναγωνιστών του. «Για κάποιον λόγο», λέει, «με υποχρέωναν πάντα να βλέπω τις εκτελέσεις όσων προσπαθούσαν να δραπετεύσουν από το στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ποτέ στη ζωή μου δεν θα ξεχάσω τις κραυγές των μελλοθανάτων». Προς στιγμήν αφαιρείται, κοιτάζει τη θάλασσα, και ύστερα επιστρέφει στην πραγματικότητα. «Εχω ακούσει ότι εδώ κάνουν ωραία παέγια», λέει, πίνοντας αργά τη λεμονάδα του.