Ενας αινιγματικός πρόεδρος

Πλησιάζει η 50ή επέτειος της δολοφονίας του, ωστόσο ο Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι παραμένει ακόμα μια θολή εικόνα. Ενας λόγος που συμβαίνει αυτό είναι το μαρτυρικό του τέλος – για μια γενιά Αμερικανών το πιο τραυματικό δημόσιο συμβάν της ζωής τους, ξεπερνάει ακόμη και την 11η Σεπτεμβρίου – που επισκίασε σε μεγάλο βαθμό τη δράση του. Ηταν τελικά ο Κένεντι καλός πρόεδρος, όπως εξακολουθούν να πιστεύουν πολλοί; Ή ήταν ένας πρόεδρος ανεπαρκής, γοητευτικός και ελαφρόμυαλος ή, ακόμα χειρότερα, ο πρώτος μεταξύ των μεγάλων μας σελέμπριτι; Σε ποιον βαθμό οι πολυάριθμες αποτυχίες στην προσωπική του ζωή, που ελάχιστα αναφέρονταν όσο ήταν στη ζωή, αλλά έγιναν αντικείμενο ευρύτατης έρευνας μετά τον θάνατό του, επισκιάζουν ή υπονομεύουν τα επιτεύγματά του ως πολιτικού; Και ποια ακριβώς επιτεύγματα επισκίασαν – στους τομείς των πολιτικών δικαιωμάτων και της φτώχειας, για να αναφέρουμε δύο ζητήματα που απασχόλησαν τη διακυβέρνησή του; Και μήπως, εντέλει, τα επιτεύγματα αυτά πιστώνονται στον διάδοχό του Λίντον Μπ. Τζόνσον;

Ακόμη και τα βασικά γεγονότα γύρω από τον θάνατο του Κένεντι συνεχίζουν να πυροδοτούν έντονες συζητήσεις. Οι ιστορικοί φαίνεται να συμφωνούν ότι ο Λι Χάρβεϊ Οσβαλντ είναι ο μοναδικός ένοχος, ωστόσο οι θεωρίες συνωμοσίας αφθονούν, εμπλέκοντας τον Τζόνσον, τη CIA, τη Μαφία, τον Φιντέλ Κάστρο, χωριστά ή σε συνδυασμό. Πολλές από αυτές τις θεωρίες ανακυκλώνονταν για δεκαετίες και τώρα αναβιώνουν στο Διαδίκτυο, σε αναξιόπιστες ιστοσελίδες.

Ολη αυτή η εμμονή με τον Κένεντι δεν περιορίζεται, βέβαια, μόνο στον κόσμο του Διαδικτύου. Εκτιμάται ότι γύρω στα 40.000 βιβλία έχουν εκδοθεί για τον αμερικανό πρόεδρο μετά τον θάνατό του. Αυτή, μάλιστα, την επετειακή χρονιά, υπήρξε νέο μεγάλο εκδοτικό κύμα. Αυτό βέβαια που έχει σημασία δεν είναι το τι υπάρχει, αλλά το τι λείπει. Οι αναγνώστες μπορούν να επιλέξουν από πολλά βιβλία, από τα οποία όμως πολύ λίγα είναι καλά και κανένα δεν είναι πραγματικά εξαιρετικό. Πρόκειται για περίεργη υπόθεση που προκαλεί ερωτήματα ακόμη και σε κάποιους από τους σημαντικότερους ιστορικούς του έθνους. «Το ενδιαφέρον του κόσμου είναι πραγματικά μεγάλο για την εφετινή επέτειο. Σπουδαίο βιβλίο, όμως, για τον Κένεντι δεν υπάρχει», μου είπε με θλίψη πριν από λίγο καιρό ο Ρόμπερτ Κάρο. «Και είναι περίεργο, καθώς η ζωή του Κένεντι και ο θάνατός του φτιάχνουν την τέλεια αμερικανική Ιστορία». Ο Κάρο ξέρει καλά. Το τετράτομο επικό του έργο για τη ζωή του Λίντον Τζόνσον αποτυπώνει και κομμάτι της σάγκα των Κένεντι, ιδίως τα της δολοφονίας στο Ντάλας.