Το Νέγκρο, το Αλάσκα, το Ροζικλαίρ…

Αν τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης η απενοχοποίηση και η πλήρης απελευθέρωση των ερωτικών ηθών δεν ήταν αυτονόητες, η Εσπέρια, το Νέγκρο και άλλα σινεμά έβαλαν το λιθαράκι τους. Εχει πλάκα η ιστορία, ας πούμε, της παρέας των πρωτοετών φοιτητών του Πολυτεχνείου που πήγαν στο ένδοξο σινεμά Αλάσκα της οδού Πατησίων ένα απόγευμα του 1980 (τότε είχε ήδη γίνει ερωτικό σινεμά) και αίφνης εντόπισαν έναν καθηγητή τους σε μπροστινό κάθισμα. Σηκώθηκαν, τον χαιρέτισαν με σεβασμό και ύστερα από μερικούς μήνες κανείς δεν χρωστούσε το μάθημά του. Κάθε λήμμα κι ένας κινηματογράφος με την ιστορία του μέσα από μαρτυρίες και τεκμήρια.

Εκτός από ιδιοκτήτες ο Φύσσας βρήκε σε πολλές περιπτώσεις θαμώνες ή εργαζόμενους ή γείτονες του κάθε σινεμά. Ταυτόχρονα ένα οπτικό υλικό από προγράμματα ή διαφημιστικά για ταινίες ή ανοίγματα κινηματογράφων συμπληρώνει τη ζώσα μνήμη και ζωντανεύει ολόκληρες εποχές. Εχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, για παράδειγμα, το λήμμα «Κινηματοφωτόγραφον»/ «Κινηματοφωτόγραφον Εδισσων». Κι αυτό αφού εδώ μιλάμε για τον χώρο όπου έγινε η πρώτη προβολή της Αθήνας (28 Νοέμβρη του 1896). Η ιστορική πρώτη έγινε «σε ένα από τα δύο λαμπρά ισόγεια μαγαζεία» της οδού Κολοκοτρώνη που βρισκόταν στο ισόγειο ενός σπιτιού που ανήκε στην Ιφιγένεια, σύζυγο του περίφημου Ανδρέα Συγγρού (στην σημερινή στοά Μπολάνη – Κεντρικού). Και όχι, μην πάει ο νους σας σε κάποια ολοκληρωμένη ταινία με ηθοποιούς, αλλά φωτογραφίες σε κίνηση από φορητό μηχάνημα προβολής.

Στο λεξικό ζωντανεύουν θρυλικά σινεμά όπως το Ροζικλαίρ που λειτούργησε από τον Οκτώβριο του 1916 μέχρι το 1968 στην οδό Πατησίων, που κάποτε ο Λουκιανός Κηλαηδόνης αφιέρωσε στη γενιά που μεγάλωσε εδώ τον δίσκο «Μέντια Λουζ» ενώ το βρίσκουμε και στο λαϊκό «Τα νέα της Αλεξάνδρας» του Κώστα Γιαννίδη που ερμήνευσε ο Βαγγέλης Περπινιάδης. Εδώ, ας πούμε, υπάρχει ο αστικός μύθος αν όντως υπήρχε η επιγραφή «παρακαλούνται οι κ.κ. πελάται να αφήνουν τα κασελάκια των εις την είσοδον» που πάντως σήμαινε πως οι λούστροι ήταν υπολογίσιμο ποσοστό των θεατών.