Φιλμ νουάρ

Να ζεις, να αγαπάς, να υποφέρεις και να καίγεσαι για την απόλαυση, ακόμη και όταν έχεις αίσθηση του κινδύνου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο οι «νουάρ ηρωίδες» της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου επιβάλλουν την αύρα της επικίνδυνης γοητείας τους στη μόδα. Ο Χίτσκοκ, ο Ρομάν Πολάνσκι, ο Ντέιβιντ Λιντς έριξαν το βλέμμα τους πάνω στις χαμένες ψυχές εκείνων που θυσιάζουν τα πάντα για τις εμμονές τους.

Το ύφος νουάρ είναι μια παρέλαση από μεταξωτά φορέματα στις αποχρώσεις της νύχτας και της χλωμής επιδερμίδας, στενά ταγέρ με σακάκια με χαμηλό ντεκολτέ ή απαλές μπλούζες που γλιστράνε αποκαλύπτοντας λεπτούς ώμους. Και όσο πιο λεπτά και εύθραυστα δείχνουν τόσο περισσότερο δηλώνουν ότι η μόδα έχει συναίσθημα. «Το φόρεμα γίνεται ένα εξάρτημα δύναμης για ζωή», λέει η Μιούτσια Πράντα μέσα από την ατμοσφαιρική συλλογή της. Τα στοιχεία ντεκόρ του σόου της που επεξεργάστηκε το γραφείο ΟΜΑ του ολλανδού αρχιτέκτονα Ρεμ Κούλχας συμπληρώνουν την άποψη αυτής της συναισθηματικής απειλητικής εγρήγορσης: ένας ανεμιστήρας οροφής, σκιές πίσω από μισάνοιχτες γρίλιες, το ουρλιαχτό μιας ερεθισμένης μαύρης γάτας, η ψιθυριστή βραχνή φωνή της Λόρα Χάρινγκ από την ταινία του Ντέιβιντ Λιντς «Μαλχόλαντ Ντράιβ».

 «Οταν περπατάς νύχτα καταλαβαίνεις πιο έντονα πόσο υποφέρει μια πόλη. Είδα πολλά κλειστά μαγαζιά, εγκαταλειμμένα κτίρια και μεγάλα τμήματα του δρόμου βυθισμένα στο σκοτάδι». Ο θεωρητικός της αρχιτεκτονικής Αντονι Βίντλερ, εκφραστής της «ανοίκειας αρχιτεκτονικής», ήταν ίσως ο πρώτος που εντόπισε τη νουάρ ατμόσφαιρα στην πόλη της Αθήνας όταν την επισκέφθηκε ακριβώς πριν από έναν χρόνο.

Μυστικά που ήρθαν στο φως, ενώ έπρεπε να παραμείνουν κρυμμένα. Αυτό χαρακτηρίζει την αίσθηση του «ανοίκειου» στην αρχιτεκτονική των κτιρίων – τα μισόφωτα και οι σκιές που ρίχνουν οι γωνίες τους στους τοίχους ή στον δρόμο προκαλούν στους περαστικούς διαβάτες την απροσδιόριστη αίσθηση απειλής από κάτι άγνωστο, την έλλειψη ελέγχου και την ένταση μιας συναισθηματικής υπερδιέγερσης. Αυτή την ένταση περιέγραψε τον 19ο αιώνα ο μαέστρος του τρόμου Εντγκαρ Αλαν Πόε στην «Πτώση του οίκου των Ασερ», γράφοντας για ερείπια και ανθρώπινη απουσία. Την ένταση που βιώνουν ο ντεντέκτιβ, ο εγκληματίας και το θύμα που οι ζωές τους στιγμιαία συναντιούνται στις ακατοίκητες ζώνες του Λος Αντζελες περιγράφει ο Τζέιμς Ελροϊ στην αμερικανική νουάρ τριλογία του. Η απόμακρη επιθεωρήτρια Σάρα Λόιντ είναι η επινόηση του δανού σεναριογράφου Σόρεν Σβάιστραπ για να κατασκευάσει την τηλεοπτική καλτ σειρά «The Killing». Και να δώσει πρωταγωνιστικό χαρακτήρα στο αμφίβολο φως, στην αχλύ και τις σκιές του σκανδιναβικού αστικού και φυσικού τοπίου. Ενώ ο γάλλος παθολογοανατόμος και ιατροδικαστής Φιλίπ Σαρλιέ πρωτοτυπεί στην ταξιδιωτική λογοτεχνία προσφέροντας στους σύγχρονους επισκέπτες του Παρισιού τον οδηγό του «Παρίσι με το νυστέρι» συνδέοντας μνημεία, κτίρια και δρόμους με σκοτεινά μυστικά και άλυτα εγκλήματα.