Η Ευρώπη στα δίχτυα του Μεγάλου Αδελφού

Πρώτα ήταν η Γερμανία, μετά η Αυστρία και το Βέλγιο, προχθές η Γαλλία, έπειτα η Ιταλία και η Ισπανία. Οπως φαίνεται, ο Μεγάλος Αδελφός της NSA παρακολουθεί ολόκληρη την Ευρώπη. Το ερώτημα που τίθεται επομένως δεν είναι εάν η αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας κατασκοπεύει τις επικοινωνίες στη Γηραιά Ηπειρο αλλά ποιο είναι το εύρος της κατασκοπείας. Η απάντηση θα δοθεί μόνο όταν «φιλτραριστούν» αριθμοί και δεδομένα από τα αρχεία που έχει στη διάθεσή του ο Εντουαρντ Σνόουντεν. Οπως σημειώνει ο ιταλικός Τύπος, μόνο τότε θα διαπιστωθεί με ακρίβεια πότε, πώς και κυρίως σε ποια έκταση είχε παρεισφρήσει ο Μεγάλος Αδελφός στις ιταλικές επικοινωνίες.

Το ίδιο ερώτημα εγείρεται και στην Ισπανία. Σύμφωνα με την εφημερίδα «Ελ Παΐς», οι ισπανικές μυστικές υπηρεσίες έχουν βάσιμες υποψίες ότι η NSA έχει καταγράψει τα δεδομένα εκατομμυρίων τηλεφωνικών συνομιλιών, SMS και μηνυμάτων του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από και προς την ιβηρική χώρα. Μυστικές υπηρεσίες και κυβέρνηση θεωρούν βέβαιο ότι θύματα παρακολούθησης είναι και η πολιτική ηγεσία της Ισπανίας, όπως συνέβη στη Βραζιλία με την Πρόεδρο της χώρας Ντίλμα Ρουσέφ και στο Μεξικό με τον πρώην πρόεδρο Φελίπε Καλντερόν.

Το απολύτως πιθανό ενδεχόμενο να παρακολουθούνται οι επικοινωνίες στην Ισπανία δημιουργεί εύλογες απορίες, δεδομένου ότι η ισπανική νομοθεσία είναι από τις πλέον αυστηρές στον κόσμο στο θέμα της προστασίας τόσο του περιεχομένου όσο και των δεδομένων των επικοινωνιών. Για την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών απαιτείται απόφαση της Δικαστικής Αστυνομίας, ενώ τα δεδομένα διατηρούνται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στα αρχεία των παρόχων υπηρεσιών τηλεφωνίας και Ιντερνετ.

Το Παρίσι, στο μεταξύ, εξακολουθεί να περιμένει εξηγήσεις από την Ουάσιγκτον. Η εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης Ναζάτ Βαλό – Μπελκασέμ επιβεβαίωσε τα περί εξηγήσεων, προσθέτοντας ωστόσο ότι πρέπει να αποφευχθεί η κλιμάκωση. «Οφείλουμε να έχουμε μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ εταίρων, ακόμη περισσότερο μεταξύ συμμάχων», τόνισε η εκπρόσωπος, για να προσθέσει: «Η σχέση που έχουμε είναι ιδιαίτερα στενή. Αλλά στην περίπτωση αυτή, η εμπιστοσύνη δοκιμάστηκε».

Τις εξηγήσεις που περιμένει το Παρίσι υποσχέθηκε ότι θα δώσει ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι, ο οποίος έκανε μια στάση στη γαλλική πρωτεύουσα καθ’ οδόν προς το Λονδίνο. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών είχε χθες το πρωί κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον γάλλο ομόλογό του Λοράν Φαμπιούς, μετά το τέλος της οποίας επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις δηλώνοντας ότι «πολλές χώρες δραστηριοποιούνται στην κατεύθυνση της προστασίας των πολιτών τους».

Το σαφές υπονοούμενο του Κέρι ότι οι ΗΠΑ δεν είναι η μόνη χώρα που χρησιμοποιεί τέτοιου είδους μεθόδους για «λόγους ασφαλείας» δύσκολα θα καθησυχάσει τους Ευρωπαίους. Μετά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε προχθές – ημέρα αποκάλυψης του σκανδάλου από την εφημερίδα «Λε Μοντ» – ο Μπαράκ Ομπάμα με τον Φρανσουά Ολάντ, ο αμερικανός Πρόεδρος παραδέχθηκε ότι η γαλλική πλευρά έχει εύλογες απορίες. Η βασικότερη από αυτές εδράζεται στο είδος της σχέσης των ΗΠΑ με την Ευρώπη: για ποιον λόγο οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν τόσο στενά τους συμμάχους τους και χωρίς καν να τους έχουν ενημερώσει;

Πρόθεση του Μεγάρου των Ηλυσίων είναι να μετατρέψει το «αγκάθι» από γαλλικό σε ευρωπαϊκό. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει μόνο αν συζητηθεί το θέμα των παρακολουθήσεων στην προσεχή Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ. Ως προς αυτό, ο γάλλος Πρωθυπουργός Ζαν-Μαρκ Ερό ήταν απολύτως ξεκάθαρος: «Ο Πρόεδρος Ολάντ ζήτησε να συμπεριληφθεί το θέμα στην ατζέντα της Συνόδου. Δεν είναι μόνο ζήτημα της Γαλλίας αλλά ολόκληρης της Ευρώπης». «Πρέπει να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας και να θεσπίσουμε νέους κανόνες», πρόσθεσε.

Οι γαλλικές προθέσεις είναι πιθανό, πάντως, να σκοντάψουν στη γερμανική απροθυμία. Η Ανγκελα Μέρκελ είχε προτιμήσει να κρατήσει χαμηλούς τόνους όταν η Γερμανία συγκλονιζόταν τον περασμένο Αύγουστο από την αποκάλυψη ότι η NSA είχε πλήρη δραστηριότητα στο γερμανικό έδαφος – με τη συνεργασία των γερμανικών μυστικών ώς έναν βαθμό. Στη Γαλλία δεν υπάρχουν πληροφορίες περί εμπλοκής των τοπικών υπηρεσιών. Το μόνο βέβαιο είναι ότι από τις 10 Δεκεμβρίου του 2012 έως τις 8 Ιανουαρίου του 2013, δηλαδή σε λιγότερο από έναν μήνα, ο Μεγάλος Αδελφός είχε καταγράψει τον αριθμό-ρεκόρ των 70,3 εκατομμυρίων «μεταδεδομένων» τηλεφωνικών κλήσεων.

Κλειδί η Σύνοδος
Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ πραγματοποιείται αύριο και μεθαύριο στις Βρυξέλλες. Στο προσχέδιο των συμπερασμάτων που διέρρευσε στα ειδησεογραφικά πρακτορεία δεν υπάρχει αναφορά στο θέμα των παρακολουθήσεων. Οπως τόνιζαν πάντως διπλωματικές πηγές, το προσχέδιο είναι πολύ πιθανό να αλλάξει